Parathënie
Vërtet hamdi i përket vetëm Allahut, Atë e falwnderojmë, i kërkojmë mbështetje dhe falje. I lutemi Allahut të na mbrojë nga të këqijat e veteve tona dhe të punëve tona. Atë që Allahu e udhëzon s’ka kush që ta humbasë dhe atë që Allahu e humbet s’ka kush që ta udhëzojë. Dëshmoj se nuk ka të adhuruar tjetër me të drejtë përveç Allahut, Një i Pashok, dhe dëshmoj se Muhamedi është rob dhe i dërguar i Tij.
E më pas: Fjala më e mirë është fjala e Allahut tebareke ue teala dhe udhëzimi më i mirë është udhëzimi i Profetit. Veprat më të këqija janë ato të shpikurat dhe çdo shpikje është bidat dhe çdo bidat është humbje.
E më pas:
Këto janë disa çështje të bazuara në ixhtihad rreth të cilave ka mospajtim mes dijetarëve, që kanë të bëjnë me agjerimin dhe zekatin. I përmenda ato duke treguar mospajtimin e dijetarëve rreth tyre dhe duke zgjedhur atë mendim që mua më është dukur se është i sakti, duke u bazuar në arsyet e zgjedhjes së atij mendimi, arsye të cilat do t’i përmend në fund të çdo çështjeje inshAllah.
Me fjalën terxhihat (mendimet e zgjedhura) kam për qëllim diçka me kuptim më të gjerë se ajo që përmendin dijetarët e usulit në kapitullin e : Mospërputhjes dhe zgjedhjes së të saktit, sepse ata kanë për qëllim me zgjedhjen e mendimit më të saktë duke punuar me njërin argument dhe duke e lënë (zhvlerësuar) argumentin tjetër. Ndërsa ne, në këtë libër, kemi për qëllim kuptimin e mësipërm dhe gjithashtu një kuptim tjetër, ai është: të punuarit me të dy palët e argumenteve njëkohësisht duke bërë një lloj bashkimi dhe përputhje të mundshme mes tyre. çështjet e këtij libri do i trajtoj në bazë të argumenteve, ndërsa medhhebet e dijetarëve do i përmend si diçka dytësore dhe jo si diçka primare (në të cilën të bazohesh), duke bërë të qartë mënyrën e të argumentuarit me argumentin përkatës dhe në përgjtihësi do mjaftohem me përmendjen e argumentit më të fortë. çështjet që do të trajtojmë janë këto:
 Së pari – Çështjet që kanë të bëjnë me agjërimin:

1. Dëshmia në lidhje me shikimin e hënës.
2. A konsiderohet vërtetimi i hyrjes së muajit(të agjërimit) në bazë të llogaritjeve astronomike?
3. Bërja e nijetit për agjërimin para agimit.
4. Përcaktimi i nijetit në agjërim.
5. Gjykimi i agjërimit për femrën nëse i vijnë periodat (hajdi) apo lehonia (nifasi).
6. Gjykimi i agjërimit për shtatëzënwn dhe gjidhënësen nëse kanë frikë për shëndetin e tyre apo të foshnjes.
7. Gjykimi i agjërimit në udhëtim.
8. Cila është më e mira kur është në udhëtim: të agjërojë apo jo?
9. Gjykimi nëse kalon një vit i plotë dhe hyn Ramazani tjetër ndërkohë që muslimani nuk ka pasur mundësi t’i agjërojë ditët kaza të mbetura nga Ramazani i kaluar.
10. Gjykimi i agjërimit nafile për atë që nuk i ka agjëruar ditët e mbetura kaza nga Ramazani.
11. Gjykimi i ditës së shtunë në agjërimin nafile.
12. Ejakulimi i spermës me epsh, a e prish agjërimin?

 Së dyti – Çështjet që kanë të bëjnë me zekatin.

1. A duhet të japë zekat femra për stolitë që i përdor?
2. A duhet të japë zekat për mallrat e tregtisë?
3. Gjykimi i nxjerrjes së vlerës monetare në zekat.
4. Gjykimi i shpërndarjes së zekatit në të tetë kategoritë e njerëzve që meritojnë zekatin (gjykimi i përfshirjes së të gjitha kategorive)
5. A lejohet dhënia e zekatit të afërmve të cilët janë të varfër (fukara dhe mesakin).
6. A bën pjesë haxhi në kategorinë “fi sebililah”?
7. Gjykimi i zhvendosjes së zekatit nga një vend në tjetër.
8. Kur nxirret zekatul fitri?
9. Kush e meriton qw t’i jepet zekatul fitri?

Para se të flas reth çështjeve të mësipërme të agjërimit kam bërë një hyrje të shkurtër në të cilën kam treguar përkufizimin e agjërimit dhe disa njohuri të përgjithshme rreth tij, të njëjtën gjë kam bërë edhe para se të flisja rreth çështjeve të mësipërme të zekatit, duke treguar përkufizimin e zekatit dhe njohuri të përgjithshme rreth tij.
Nëse në këtë vepër ia kam qëlluar të vërtetës ky është vetëm sukses i dhënë nga Allahu dhe mirësi e Tij ndaj meje. Ndërsa nëse ka ndodhur ajo tjetra (mosqëllimi i të vërtetës) i kërkoj falje Allahut dhe i kërkoj mbrojtje Atij nga cytjet e shejtanëve dhe i kërkoj mbrojtje Atij nga prania e tyre, nuk ka forcë e as ndryshim veçse me ndihmën e Allahut, të Allahut jemi dhe tek Ai do të kthehemi.
Nuk harroj t’i shpreh falënderimin tim drejtorit të shtëpisë botuese Darul Hixhrah, Behit bin Nasir el Mudri` i cili ka meritën në parashtrimin e idesë së këtij libri . E lus Allahun të ma bëjë të qartë të vërtetën ashtu siç është e vërtetë dhe të ma mundësojë pasimin e saj dhe të ma bëjë të qartë të kotën ashtu siç është e kotë dhe tw ma mundësojë shmangien prej saj. E lus gjithashtu të më udhëzojë në mendimin e saktë kur ndodh mospajtimi, vërtet Ai është i Plotfuqishëm dhe ka mundësi për çdo gjë.

Subhane Rabike Rabil izeti ama jesifun ue selamun alel murselin uel hamdu lilahi Rabi alemin.
(Lavdia i takon Zotit tënd, Zotit të nderuar dhe Fuqiplotë. Ai është i pastër nga të gjitha që ata i mveshin Atij. Paqja dhe çdo e mirë qoftë mbi të dërguarit. Të gjitha lavdërimet dhe falënderimet janë për Allahun, Zotin e gjithësisë).

Shkroi: Muhamed bin Umer bin Salim Bazmul

Mekeh el Mukerremeh 10/4/1415 H

Hyrje

Çështje rreth agjërimit:
Agjërimi dhe njohuri të përgjithshme rreth tij, të cilat do jenë të renditura si mëposhtë:
i. Përkufizimi i agjërimit dhe llojet e tij.
ii. Gjykimi i agjërimit dhe vlera e tij.
iii. Përshkallëzimi në obligimin e agjërimit dhe përcaktimi i vitit të obligueshmërisë së tij.
iv. Urtësia në obligimin e agjërimit.
v. Kush e ka detyrë agjërimin?
vi. Cilat janë kushtet që duhet të përmbushen ashtuqë të jetë agjërim i saktë?

Hollësitë rreth këtyre pikave do të jenë si mëposhtë:

i. Përkufizimi i agjërimit:
Saumi (agjërimi) në gjuhë do të thotë: Frenim i vetvetes .
Ndërsa në terminologjinë fetare, agjërimi është: Frenimi i vetvetes nga ngrënia, pirja dhe epshi me qëllim adhurimi për Allahun, që nga dallimi i gdhirjes së agimit deri në perwndimin e diellit.
Me fjalën epsh është për qëllim marrëdhëniet seksuale dhe ejakulimi i spermës me epsh.
Ky përkufizim është i nxjerrë nga hadithi:
“(Allahu tha): E lë(agjëruesi) ushqimin, pijen dhe epshin e tij për hir Timin” ,
dhe nga ajeti: “Dhe hani e pini derisa ta dalloni qartë perin e bardhë (dritën e agimit) nga peri i zi (errësira e natës) pastaj plotësojeni agjërimin deri në perëndimin e diellit” (Bekare 187).

ii. Llojet e agjërimit
Ka agjërim që është detyrë dhe ka agjërim që nuk është detyrë.
 Agjërimi që është detyrë ndahet dy llojesh:
1. Agjërimi që Allahu ia ka bërë detyrë robit drejtpërdrejt dhe ky është agjërimi i muajit të Ramazanit.
2. Agjërim në të cilin vetë robi bëhet shkak për tia obliguar atë vetvetes . Lloji i dytë ndahet në disa nënlloje:
 Agjërimi i zotimit .
 Agjërimi i kefarateve (për shlyerjen e gjynahut si pasojë e rënies në gabime të caktuara).
 Agjërimi në këmbim të kurbanit në haxh (për atë që nuk ka mundësi ekonomike të blejë kurbanin).
 Agjërimi si kompensim për veprimin e diçkaje të ndaluar në haxh .
 Agjërimi si kompensim për vrasjen e gjahut (në kohë të ndaluar apo vend të ndaluar).
 Agjërimi që nuk është detyrë është: çdo agjërim të cilin Allahu e ka preferuar veprimin e tij (nga robi). Ky është disa llojesh:
 Agjërimi i të hënës dhe të enjtes.
 Agjërimi i tre ditëve të bardha (13-14-15) të çdo muaji.
 Agjërimi i ditës Ashura.
 Agjërimi i ditës së Arafatit.
 Agjërimi sipas agjërimit të Daudit, alejhi selam.
 Agjërimi i të riut i cili ka epsh por nuk ka mundësi martese.

iii. Gjykimi i agjërimit dhe vlera e tij.

Agjërimi në muajin e Ramazanit është shtyllë (bazë) nga shtyllat (bazat) e Islamit. Transmetohet nga Ibn Umeri r.a se Profeti s.a ka thënë: “Islami është ndërtuar mbi pesë (gjëra): Dëshminë se nuk ka të adhuruar tjetër me të drejtë përveç Allahut dhe se Muhamedi është rob dhe i dërguar i Tij, faljen e namazit, dhënien e zekatit, vizitën e Kabes dhe agjërimin e Ramazanit”. Muttefekun Alejhi .
Rreth vlerës së tij janë transmetuar hadithe të shumta, ndër to: Nga Ebu Hurejra r.a i cili tha: Profeti s.s ka thënë: “Agjërimi është mburojë, ndaj agjëruesi mos të flasë fjalë të ndyra e as të mos shfaqë injorancë (veprime injoranti). Nëse dikush e ofendon le të thojë: Unë jam agjërueshwm, unë jam agjwrueshwm. Betohem për Atë që ka në dorë shpirtin tim! Era e gojës së agjëruesit është më e mirë tek Allahu se sa aroma e miskut. Ai (agjëruesi) e lë ushqimin, pijen dhe epshin e tij për hir Timin. Agjërimi është vetëm për Mua dhe Unë shpërblej për të dhe çdo e mirë shpërblehet me dhjetëfishin e saj”. E transmetojnë dy shejhat (Buhariu dhe Muslimi) .

iv. Përshkallëzimi (gradualitetit) në obligimin e agjërimit.

Allahu i Lartwsuar,mw i Urti, e ligjëroi agjërimin në mënyrë të përshkallëzuar sepse arabët ishin popull që nuk e njhnin agjërimin dhe nuk ishin të mësuar me diçka të tillë. Transmetohet nga Muadh bin Xhelebi se ai ka thënë: U ligjërua namazi nëpërmjet tre etapave dhe u ligjërua agjërimi nëpërmjet tre etapave (më poshtë tha për agjërimin): Vërtet Profeti s.a fillimisht agjëronte tre ditë në çdo muaj dhe ditën e Ashurasë derisa Allahu zbriti ajetin: “Ju është bërë obligim juve agjërimi ashtu siç u ishte bërë atyre para jush” deri tek fjala e Tij: “ushqyerje e një të varfëri për çdo ditë” (Bekare 183-184), në këtë fazë kush dëshironte të agjërojë, agjëronte ndërsa kush nuk dëshironte të agjëronte, ushqente një të varfër kundrejt çdo ditë agjërimi të pa-agjëruar dhe me këtë e shlyente obligimin që kishte. Derisa Allahu zbriti ajetin: “Muaji i Ramazanit në të cilin u zbrit Kurani” deri tek” nga ditët e tjera (të mëvonshme)” (Bekare 185). Kështu u bë obligim agjërimi i muajit, ndërsa musafiri (që nuk agjëron) i kryen më vonë kaza ato ditë të lëna dhe u vendos që i moshuari dhe e moshuara, të cilët nuk e përballojnë dot agjërimin (janë të pafuqishëm për të agjëruar) të ushqejnë një të varfër kundrejt çdo dite agjërimi”. E ka transmetuar Ebu Daudi .
Pra, agjërimi ka kaluar në tre faza:
• Faza e Parë: Obligueshmëria e agjërimit të tre ditëve në çdo muaj dhe ditës së Ashurasw, gjë e cila është e përmendur në një nga transmetimet e hadithit të Muadhit r.a i cili ka thënë: “Profeti s.a kur erdhi në Medine i urdhëroi ata të agjëronin tre ditë (në çdo muaj) pastaj zbriti agjërimi i Ramazanit”. Po ashtu është vërtetuar se Profeti s.a i urdhëronte të agjëronin ditën e Ashuras, pastaj zbriti dispozita pwr obligimin e agjërimit tw muajit të Ramazanit dhe më pas as nuk i urdhëroi dhe as nuk i ndaloi prej saj (që të agjëronin Ashuranë).
• Faza e Dytë: Agjërimi i Ramazanit me dëshirë, kush dëshironte të agjërojë, agjëronte ndërsa kush nuk dëshironte, ushqente një të varfër kundrejt çdo dite agjërimi.
• Faza e Tretë: Obligueshmëria e agjërimit të Ramazanit për çdokënd pa liri zgjedhjeje mes agjërimit dhe ushqimit të një të varfëri. Udhëtari nëse nuk agjëron duhet t’i kryejë kaza më vonë ato ditë të lëna. I moshuari dhe e moshuara në moshë të cilët janë të pafuqishëm, për të agjëruar e kanë detyrë të ushqejnë një të varfër kundrejt çdo dite agjërimi.
Agjërimi u bë obligim përfundimisht sipas përshkallëzimit të mësipërm, në vitin e dytë të Hixhrit dhe Profeti s.a vdiq pasiqë kishtë agjëruar 9 Ramazane .

v. Urtësia në obligimin e Ramazanit.

Ibn Kajimi el Xheuzijeh ka thënë: Qëllimi i agjërimit është frenimi i vetes nga epshet dhe tekat, shkëputja, ndërprerja (e përkohshme) nga gjërat e zakonshme me të cilat është i mësuar, ballancimi i fuqisë epshore ashtuqë që të përgatitet për të arritur atë që sjell me vete lumturinë dhe mirësinë dhe për të pranuar atë me të cilin shpirti pastrohet dhe arrin fitoren e jetës së Përhershme. Uria dhe etja i zbusin epshet dhe tekat dhe pangopwsinë e vetvetes dhe i përkujton gjendjen e të gjorëve të uritur. Ia ngushton fushën e veprimtarisë së shejtanit dhe rrugët e qarkullimit nëpër trupin e njeriut duke ngushtuar rrugët e qarkullimit të ushqimit dhe lëngjeve. Ia frenon forcën e gjymtyrëve duke bërë që të mos lëshohen lirshëm pa asnjë kontroll dhe të bien në ato gjëra që janë të dëmshme për të si në dunja ashtu dhe në Ahiret, i qetësohen gjymyrët dhe kontrollon fuqitë e njeriut që të mos acarohen duke i frenuar ato. Agjërimi është frenimi i të devotshmëve, mburoja e luftëtarëve (të epsheve dhe tekave), ushtrimi i të mirëve të devotshëm të afruar tek Allahu. Është vepër tw cilën Zoti i botërave e ka dalluar dhe veçuar nga të gjitha veprat e tjera dhe të cilën robi e bën për hir të Tij në mënyrë të veçantë sepse ai nuk vepron diçka të jashtme të dukshme, por frenon veten duke braktisur ushqimin, pijen dhe epshin e tij për hir të të Adhuruarit të tij. I lë ato që shpirti i tij i dëshiron dhe i do që të shijojë duke i dhënë përparësi dashurisë mes Allahut dhe robit të Tij të cilën nuk e di askush veç Tij. Njerëzit mund të dinë prej tij(agjwruesit) lënien e gjërave të jashtme e të dukshme por nuk mund të dinë se ai e ka lënë ushqimin, pijen dhe epshin e tij për hir të të Adhuruarit të tij dhe ky është në fakt realiteti i agjërimit.
Agjërimi ka një ndikim të çuditshëm në ruajtjen e gjymtyrëve të jashtme dhe frenimin e forcave të brendshme duke i mbrojtur ato nga përzierja në gjëra që i sjellin pasoja të dëmshme të cilat nëse e pushtojnë shpirtin e njeriut e shkatërrojnë atë. Gjithashtu ndihmon në shkarkimin e lëndëve të dëmshme e të nevojshme për trupin e njeriut të cilat ia pengojnë shëndetin. Agjërimi mbron shëndetin e zemrës dhe të gjymtyrëve dhe ia rikthen gjymtyrëve forcën të cilën ia kishin rrëmbyer epshet dhe tekat. Agjërimi është shkaku ndihmues kryesor për arritjen e devotshmërisw, siç ka thënë Allahu: “O ju të cilët keni besuar u është bërë juve obligim agjërimi ashtu siç u ishte bërë atyre para jush ashtuqë të jeni të devotshëm” (Bekare 185). Profeti s.a ka thënë: “Agjërimi është mburojë” , dhe ka urdhëruar atë që ndjen epsh dhe nevojë për tu martuar por që nuk i ka mundësitë (ekonomike) që të agjërojë dhe e konsideroi atë mburojë ndaj epsheve .
Duke qenë se dobitë e agjërimit janë të miratuara nga logjika e shëndoshë dhe natyrshmëria e pastër e njeriut dhe në përputhje të plotë me të, prandaj Allahu e ligjëroi atë për robërit e Tij, mëshirë për ta, mirësi ndaj tyre, dietë dhe mburojë për ta.
Udhëzimi i Profetit s.a në praktikimin e agjërimit është udhëzimi më i përsosur, më i suksesshmi në realizimin e qëllimit dhe më i lehti për tu pranuar dhe praktikuar nga shpirti njerëzor.
Duke qenë se shkëputja e menjëhershme nga gjërat e dashura dhe të mësuara me to është nga gjërat më të vështira dhe më të mundishme për shpirtin njerëzor, ndaj u vonua obligueshmëria e agjërimit deri pas hixhretit pasiqë u rrënjos në shpirtrat e tyre teuhidi dhe falja e namazit dhe iu bë diçka normale e pranueshme që të zbresin urdhërat Kuranore.
Kështu pra u zhvendosën gradualisht drejt obligimit të agjërimit .

vi. Kush e ka detyrë agjërimin?

Agjërimi është detyrë për çdo: musliman, i shëndoshë mendërisht, që ka arritur moshën e pubertetit (bulugut), i shëndoshë (nga sëmundjet), mukim (jo udhëtar) dhe nëse nuk ekziston ndonjë nga pengesat e përcaktuara me sheriat(si psh:hajdi ose lehonia tek gratw).
Me kushtin e parë: që të jetë musliman, përjashtohet nga agjërimi kafiri sepse ai nuk e ka detyrë dhe nuk pranohet prej tij edhe sikur të agjërojë, megjithëse kërkohet prej tij praktikimi i dispozitave islame, por para së gjithash atij i kërkohet zhdukja e kufrit nga zemra e tij, i cili (kufri) është pengesa kryesore për tu konsideruar ibadetet e tij të sakta dhe të pranueshme.
Me kushtin e dytë dhe të tretë: që të jetë i shëndoshë mendërisht dhe të ketë mbushur moshën e pubertetit, përjashtohet i çmenduri (i sëmuri psiqik) dhe fëmija i vogël që nuk ka arritur bulugun duke u bazuar në fjalën e Profetit s.a : “Është ngritur lapsi (nuk merret në përgjigjësi) nga tre kategori njerëzish: ai që fle gjumë derisa të zgjohet, nga fëmija derisa të rritet (të arrijë moshën e bulguut) dhe nga i çmenduri derisa t’i vijnë mendtë ose të vijë në vete”. E ka transmetuar Ibnul Xherudi, në një transmetim tjetër thuhet: “dhe nga fëmija i vogël derisa të arrijë moshën e bulugut” .
Me kushtin: i shëndoshë përjashtohet i sëmuri.
Me kushtin: mukim përjashtohet udhëtari.
Udhëtari dhe i sëmuri nuk e kanë detyrë ta agjërojnë Ramazanin (gjatë kohës së sëmundjes dhe udhëtimit), por e kanë detyrë t’i kryejnë kaza ato ditë që nuk kanë agjëruar, duke u bazuar në fjalën e Allahut: “Cilido prej jush që e përjeton këtë muaj le ta agjërojë atë, ndërsa kush është i sëmurë ose në udhëtim duhet t’i plotësojë në ditët e mëvonshme aq ditë sa ka lënë” (Bekare 185).
Nëse i sëmuri është në gjendje të tillë që nuk shpresohet shërimi i tij në të ardhmen atëherë ai ushqen një të varfër kundrejt çdo ditë agjërimi dhe nuk e ka detyrë agjërimin sepse përfshihet nw kategorinw e atyre qw janw tw pafuqishwm për të agjëruar. Allahu ka thënë: “Ata të cilët i rëndon agjërimi (dhe nuk e përballojnë dot) janë të obliguar të japin si kompesim ushqim një të varfëri” (Bekare 184).

Me kushtin: Nëse nuk ekziston ndonjë nga pengesat e përcaktuara me sheriat, është për qëllim hajdi dhe nifasi (për gratë) sepse femra me perioda dhe lehona nuk e kanë detyrë agjërimin (gjatë hajdit dhe nifasit) por do i kryejnë ato ditë më vonë.

vii. Cilat janë kushtet që duhet të plotësohen për të qenë agjërimi i saktë dhe i vlefshëm?

Kushtet që duhet të plotësohen për të qenë agjërimi i saktë, janë:

1. Islami, sepse agjërimi i kafirit nuk është i vlefshëm.
2. Shëndeti mendor sepse i çmenduri (i sëmuri psiqik) nuk e ka detyrë agjërimin.
3. Ekzistenca e nijetit që para agimit për të agjëruar sepse sipas mendimit më të saktw agjërimi nuk konsiderohet i vlefshëm nëse nuk bëhet nijeti që para gdhirjes së agimit.
4. Mos ekzistenca e pengesës e cila është hajdi dhe nifasi sepse agjërimi i femrës me perioda dhe lehonës nuk është i saktë.
5. Të qënurit agjërueshëm gjatë gjithë kohës që nga agimi deri në perëndimin e diellit.

Pas kësaj hyrjeje tw shkurtwr le të fillojmë me çështjet e rëndësishme rreth agjërimit që do i trajtojmë, të cilat janë:

 Së pari – Çështjet që kanë të bëjnë me agjërimin:

1. Dëshmia në lidhje me shikimin e hënës.
2. A konsiderohet vërtetimi i hyrjes së muajit(të agjërimit) në bazë të llogaritjeve astronomike?
3. Bërja e nijetit për agjërim qw para agimit.
4. Përcaktimi i nijetit në agjërim.
5. Gjykimi i agjërimit për femrën nëse i vijnë periodat(hajdi) apo lehonia(nifasi).
6. Gjykimi i agjërimit për shtatëzënwn dhe gjidhënësen nëse kanë frikë për shëndetin e tyre apo të foshnjes.
7. Gjykimi i agjërimit në udhëtim.
8. Cila është më e mira kur është në udhëtim: të agjërojë apo jo?
9. Gjykimi nëse kalon një vit i plotë dhe hyn Ramazani tjetër ndërkohë që muslimani nuk ka pasur mundësi t’i agjërojë ditët kaza të mbetura nga Ramazani i kaluar.
10. Gjykimi i agjërimit nafile për atë që nuk i ka agjëruar ditët e mbetura kaza nga Ramazani.
11. Gjykimi i ditës së shtunë në agjërimin nafile.
12. Ejakulimi i spermës me epsh, a e prish agjërimin?

 Së dyti – Çështjet që kanë të bëjnë me zekatin.

1. A duhet të japë zekat për stolitë që femra i përdor?
2. A duhet të japë zekat për mallrat e tregtisë?
3. Gjykimi i nxjerrjes së vlerës monetare në zekat.
4. Gjykimi i shpërdarjes së zekatit në të tetë kategoritë e njerëzve që meritojnë zekatin(gjykimi i përfshirjes së të gjitha kategorive ….)
5. A lejohet dhënia e zekatit të afërmve të cilët janë të varfër(fukara dhe mesakin).
6. A bën pjesë haxhi në kategorinë “fi sebililah”?
7. Gjykimi i zhvendosjes së zekatit nga një vend në tjetër.
8. Kur nxirret zekatul fitri?
9. Kush e meriton t’i jepet zekatul fitri?

Gjithë falënderimet dhe lavdërimet janë vetëm për Allahun, Zotin e botëve. Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin për profetin tonë Muhammed, familjen dhe gjithë shokët e tij.

O muslimanë! Tek ne mbërriti një muaj bujar, që përmban mirësi të mëdha për atë që garon në punë të mira dhe bindje. Mirëpo shumë prej njerëzve janë të pavëmendshëm ndaj tij. Ky është muaji Sha’aban. Po. Shumë prej njerëzve janë të pavëmendshëm ndaj tij. Pejgamberi (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) ka njoftuar për të, siç ka ardhur në Sunen të Nesait dhe tek Bejhekiu në Shua’ab, nga hadithi i Usames (Allahu qoftë i kënaqur me të), se pejgamberi (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) ka thënë: “Sha’abani është midis Rexhebit dhe muajit të Ramazanit. Njerëzit janë të pavëmendshëm ndaj tij. Në këtë muaj ngjiten punët e robërve. Prandaj unë dua që të ngjitet puna ime dhe të jem agjërues.”

Në këtë hadith tregohet se njerëzit janë të pavëmendshëm ndaj disa kohëve që kanë mirësi, prandaj nuk janë vigjilentë ndaj tyre, ngaqë angazhohen me atë që është e njohur.

Gjithashtu, ky hadith përmban pëlqyeshmërinë e mbushjes me bindje të kohës ndaj të cilës njerëzit janë të pavëmendshëm dhe se kjo gjë është e dashur tek Allahu i lartmadhëruar. Prandaj ka ardhur se disa nga të parët tanë faleshin midis magribit dhe ishait, duke thënë se kjo është orë ndaj të cilës njerëzit janë të pavëmendshëm, siç ka përmendu Ibën Rexheb në librin e tij “Lataiful-Mearif”.

Prandaj pejgamberi (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) agjërontë pjesën më të madhe të muajit Sha’aban. Në dy Sahihët transmetohet se Aishja (Allahu qoftë i kënaqur me të) ka thënë: “Nuk e kam parë asnjëherë të Dërguarin e Allahut të plotësojë ndonjë muaj me agjërim, me përjashtim të Ramazanit, dhe nuk e kam parë të agjëronte në ndonjë muaj, aq sa agjëronte në Sha’aban.” Në këtë hadith tregohet se pejgamberi (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) agjëronte ditët më të shumta të muajit Sha’aban.

Prej mirësive të muajit Sh’aban është fakti që Allahu i Lartmadhëruar i fal të gjitha krijesat në natën e mesit të muajit Sha’aban, me përjashtim të mushrikut (idhujtarit) dhe mushahinit (ai që ka mllef dhe urrejtje ndaj vëllait musliman).

Në Sunen të Ibën Maxhes, transmetohet nga Ebu Musa El-Esh’arij (Allahu qoftë i kënaqur me të) se i Dërguari i Allahut (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) ka thënë: “Allahu i Lartësuar vështron në natën e mesit të muajit Sha’aban dhe i fal të gjitha krijesat e Tij, me përjashtim të mushrikut dhe mushahinit.” Prandaj muslimani duhet t’i largohet të gjitha gjynaheve në përgjithësi, e veçanërisht këtyre dy gjynaheve të mëdha, që u përmendën në këtë hadith: Shirku dhe shahnaja. Shirku (t’i bësh shok Allahut), me të cilin nëse dikush vdes me të ka për të qenë përgjithmonë në zjarr, dhe për atë nuk ka asnjë mbrojtës, ndihmues dhe ndërmjetësues. Dhe shahnaja, që është mllefi ndaj muslimanit dhe urrejtja e tij, për shkak të një epshi në vetvete.

Në anë tjetër, ajo që bëjnë disa njerëz duke veçuar natën e mesit të muajit Sha’aban me falje natën dhe lutje dhe që veçojnë atë ditë me agjërim, dije -Allahu të ruajtë-, se këto nuk janë të ligjshme, aq sa konsiderohen si bidate tek ndjekësit e Sunetit, që hyjnë në fjalën e të Dërguarit të Allahut (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të): “Çdo bidat është humbje.”

Përgatiti  Ebu Ismail Ahmed Abdul-Alijmi.

I dërguari i Allahut -paqja dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të- na ka treguar në hadithet e tij për mirësinë e agjërimit në muajin e Muharremit, muaji i parë i vitit hixhri, ku ka thënë:

“Agjërimi më i mirë pas agjërimit të muajit të Ramazanit është muaji i Allahut Muharrem, kurse namazi më i mirë pas namazeve të obliguara është namazi i natës” transmeton imam Muslimi në Sahihun e tij me numër: 1163 nga Ebu Hurejra –Allahu qoftë i kënaqur prej tij”.

Kurse në një transmetim tjetër nga Xhundub ibn Sufjan –Allahu qoftë i kënaqur prej tij- se ka thënë: i dërguari i Allahut -paqja dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të- thoshte:

“Me të vërtetë namazi më i mirë pas namazeve të obliguara është namazi në mesin e natës, kurse agjërimi më i mirë pas agjërimit të muajit të ramazanit është muaji i Allahut të cilin e quani Muharrem” e ka saktësuar imam Albani me anë të rrugëve të hadithit tek libri: Tergib we Terhib: 1/437 me përgatitjen e Shejh Meshhur Hasen Al Selman.

Gjithashtu i dërguari i Allahut -paqja dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të- i ka dhënë një rëndësi të veçantë agjërimit ditën e dhjetë të këtij muaji, ditë që quhet dita e Ashura, ku ka thënë për mirësinë e agjërimit të kësaj dite:

Nga Humejd ibn Abdurrahman se ka dëgjuar Muauijetu ibn Ebi Sufjan –Allahu qoftë i kënaqur prej tij- në kohën e haxhit mbi hutbe duke thënë: O banorët e Medines! Ku janë dijetarët tuaj? Kam dëgjuar të dërguarin e Allahut -paqja dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të- duke thënë: “Kjo është dita e Ashura. Allahu nuk jua ka bërë obligim agjërimin e saj, por unë do ta agjëroj, ai i cili dëshiron le të agjërojë e ai i cili dëshiron le të mos agjërojë” transmeton imam Buhari: 2004 dhe imam Muslimi: 1129.

Nga Aishja –Allahu qoftë e kënaqur prej saj- se ka thënë: Dita e Ashura ishte ditë që kurejshët e agjëronin atë në kohën para Islamit, edhe i dërguari i Allahut -paqja dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të- e agjëronte atë para Islamit. Pasi u shpërngul në Medine e agjëroj atë ditë dhe urdhëroj që ta agjëronin atë, pasi u bë obligim agjërimi i muajit të ramazanit ai e la agjërimin e Ashuras, ai i cili dëshironte e agjëronte atë ditë e ai që dëshironte nuk e agjëronte” transmeton imam Buhari: 2002 dhe imam Muslimi: 1125.

Nga Ibn Abasi –Allahu qoftë i kënaqur prej tij- se ka thënë: Kur u shpërngul i dërguari i Allahut -paqja dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të- në Medine vuri re se Jehudët e agjëronin ditën e Ashura dhe u tha atyre: Pse e agjëroni? Ata i thanë: Kjo është një ditë e mirë, kjo është dita që Allahu i shpëtoj Beni Israilët nga armiku i tyre kështu që Musai e agjëroj atë ditë. Ai -paqja dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të- u tha: “Unë jam më parësor për ta ndjekur Musain se sa ju” kështu që e agjëroj atë ditë dhe urdhëroj që ta agjëronin edhe të tjerët” transmeton imam Buhari: 2004 dhe imam Muslimi: 1130.

Nga Ebi Musa El Esharij –Allahu qoftë i kënaqur prej tyre- se ka thënë: Ditën e Ashura Jehudët e konsideronin festë, i dërguari i Allahut -paqja dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të- tha: “Atëherë agjërojeni ju atë ditë” transmeton imam Buhari: 2005 dhe imam Muslimi: 1131.

Nga Ibn Azasi –Allahu qoftë i kënaqur prej tyre- se ka thënë: Kur i dërguari i Allahut -paqja dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të- agjërojë ditën e Ashura dhe urdhëroj që ta agjëronin edhe të tjerët atë ditë, i thanë atij: O i dërguari i Allahut! Kjo është një ditë që Jehudët dhe të Krishterët e madhërojnë! I dërguari i Allahut -paqja dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të- tha: “Kur të vijë viti tjetër –me lejen e Allahut- do ta agjërojmë edhe ditën e nëntë”. Thotë Ibn Abasi: “Nuk erdhi viti tjetër derisa ndërroj jetë i dërguari i Allahut -paqja dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të”.

Kurse në një transmetim tjetër: “Nëse jetoj deri vitin tjetër do ta agjëroj edhe ditën e nëntë” transmeton imam Muslimi: 1134.

Nga Ebi Katade –Allahu qoftë i kënaqur prej tij- se i dërguari i Allahut -paqja dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të- u pyet për agjërimin e ditës së Ashura? Dhe tha: “Ajo i fal gabimet e vitit që ka kaluar” transmeton imam Muslimi: 1162.

Përgatiti: Ylli Rama

Muslimani në jetën e tij zhvendoset nga një sezon mirësish në tjetrin, nga një vepër e mirë e një lloji të caktuar në një tjetër të një lloji tjetër. Ndryshon forma dhe veprimi, por thelbi ngelet po i njëjti: Bindja ndaj Krijuesit, Zotit të gjithësisë. Një nga sezonet më të begata dhe më emocionale të jetës së muslimanit është dhe muaji i Ramazanit, muaji i agjërimit dhe i Kuranit.

Çfarë është agjërimi dhe cilat janë disa nga dispozitat që lidhen me të?

Agjërimi vjen nga fjala arabe saum dhe sijam që do të thotë frenim. Ndërsa në përkufizimin fetar do të thotë: Adhurimi që i kushtohet Allahut duke u frenuar nga ngrënia, pirja dhe çdo gjë tjetër që e prish agjërimin, që nga gdhirja e agimit deri në perëndimin e diellit[1].

Allahu xheleshanuhu thotë: “Hani e pini derisa të dallohet peri i bardhë (drita e agimit) nga peri i zi (terri i natës) dhe plotësojeni agjerimin deri në mbrëmje” [Bekare: 187].

Ky adhurim është një nga obligimet madhore të muslimanit dhe një nga veprat e tij më të rëndësishme, Profeti sal-lallahu alejhi ue selem ka thënë: “Islami është ndërtuar mbi pesë shtylla: Dëshmia se nuk ka të adhuruar me të drejtë përveç Allahut, falja e namazit, dhënia e zekatit, agjërimi i Ramazanit dhe vizita e Qabes”. Çdo musliman dhe muslimane që kanë arritur pubertetin e kanë detyrë ta përmbushin këtë detyrë islame, nëse janë të shëndetshëm fizikisht dhe mendërisht dhe nuk janë në udhëtim gjatë ditëve të ramazanit, si dhe gratë nëse nuk janë me zakonet e tyre të përmuajshme apo lehonë.

Cili është qëllimi i agjërimit dhe urtësia e tij?

Ibnul  Kajimi në lidhje me këtë ka thënë: Qëllimi i agjërimit është frenimi i vetes nga epshet dhe tekat, ndërprerja nga rutina e zakonshme me të cilën është i ambientuar, rregullimi dhe ekuilibrimi i dëshirave të brendëshme ashtu që të përgatitet për të kërkuar arritjen e synimit kulmor të lumturisë dhe kënaqësisë, përgatitet  për të pranuar shkaqet e jetës së përjetshme, duke qenë uria dhe etja mjet për thyerjen e lakmisë tekanjoze dhe epshore. Agjërimi i përkujton njeriut gjendjen e të varfëre të uritur, i ngushton rrugët e shejtanit tek njeriu duke i ngushtuar rrugët e ushqimit. Në këtë mënyrë frenohet fuqia e gjymtyrëve nga çoroditja dhe shfrenimi në gjëra të cilat janë të dëmshme për njeriun në këtë dunja dhe në Ahiret, duke u kontrolluar gjymtyrët dhe forca njerëzore me frerët e agjërimit sepse realisht agjërimi për të devotshmit është në rolin e frerëve, është mburojë e luftëtarëve (që luftojnë me veten dhe shejtanin), është kopshti  i begative për ata që i afrohen Allahut. Agjërimi është adhurim i veçantë  që i kushtohet Zotit të botrave dhe që dallon nga veprat e tjera. Agjëruesi nuk vepron diçka të dukshme por heq dorë nga epshi, ushqimi dhe pija e tij, për hir të Atij që adhuron. Agjërimi ne vetvete është të heqësh dorë nga ato që shpirti i do dhe është i ambientuar t`i shijojë, duke i dhënë përparësi dashurisë së Allahut dhe arritjes së kënaqësisë së Tij. Agjërimi është diçka e fshehtë mes robit dhe Zotit. Megjithëse njerëzit mund të vërejnë distancimin e tij nga ushqimi, pija apo epshi , por ndjenjën e brendshme, faktin që kjo braktisje është për hir të Atij që adhuron, kjo është diçka që askush nga njerëzit nuk mund ta zbulojë dhe ky është realiteti i agjërimit. Agjërimi ka ndikim të habitshëm në ruajtjen e gjymtyrëve të jashtme dhe forcave të brendëshme, në mbrojtjen e organizmit nga dëmet që i vijnë si pasojë e përzierjes së lendëve të ndryshme të dëmshme, të cilat në një moment mund të mbizotërojnë organizmin dhe ta shkatarrojnë atë. Agjërimi mundëson zbrazjen e këtyre lëndëve si dhe lëndëve të padobishme që pengojnë një shëndet normal. Agjërimi mbron shëndetin e zemrës dhe të gjymtyrëve, u rikthen atyre atë  çfarë ishte e rrëmbyer nga epshet dhe tekat, ndaj agjërimi është ndihmësi më i mirë për devotshmëri siç ka thënë i Lartësuari: “O ju të cilët keni besuar u është bërë obligim agjërimi ashtu siç ishte për ata para jush ashtu që të jeni të devotshëm” [Bekare: 185]. Profeti sal-lallahu alejhi ue selem ka thënë: “Agjërimi është mburojë”[2] dhe i orjentonte të rinjtë të cilët ndjenjë epsh dhe nuk i kanë mundësitë për tu martuar që të agjërojnë ashtu që tu shërbejë agjërimi si mburojë[3].

Për të gjitha këto qëllime dhe urtësi, të cilat janë të pranuara dhe të dëshmuara nga llogjika e shëndoshë dhe natyrshmëria e pastër, Allahu e ligjëroi agjërimin si mëshirë për robërit e Tij mirësi ndaj tyre, mburojë dhe dietë për ta[4].

Agjërimi i bëhet detyrë njeriut me fillimin e muajit hënor të Ramazanit, Allahu thotë: “Kush nga ju e përjeton këtë muaj le ta agjërojë atë” [Bekare: 185]. Profeti sal-lallahu alejhi ue selem ka thënë: “Agjëroni kur ta shihni hënën (e muajit ramazan)”[5].

Në natën e cila i paraprin fillimit të muajit njeriu e bën nijet për të agjëruar këtë muaj për Allahun, Profeti sal-lallahu alejhi ue selem ka thënë: “Veprat janë sipas qëllimit” dhe: “Nuk ka agjërim të vlefshëm për atë person që nuk e ka vendosur që natën se do agjërojë”[6]. Pra njeriu i cili në darkë e di se e nesërmja do e gjejë agjërueshëm e ka bërë nijetin, po ashtu ai i cili ngrihet në syfyr për të ngrënë, e ka bërë nijetin.

Çfarë e prish agjërimin:

1. Ngrënia dhe pirja me vetëdije. 2. Lehonia dhe menstruacionet tek gratë. 3. Kryerja e marrëdhënieve seksuale apo qoftë dhe ejakulimi i spermës me forma të tjera. 4. E vjellura me dashje (e vetë provokuar). Profeti sal-lallahu alejhi ue selem ka thënë: “Kush vjell me dashje le ta kompensojë atë ditë”[7]. Ibnul Mundhiri ka thënë: Dijetarët janë unanimë për pavlefshmërinë e agjërimit të atij që vjell me dashje. 5. Përdorimi i ilaçeve nga goja apo i injeksioneve ushqyese.

Cilat kategori nga njerëzit nuk e kanë detyrë agjërimin?

Së pari duhet të dimë se mos agjërimi i këtij muaji për ata që kanë mundësi është një mëkat i madh. Së dyti: Allahu xheleshanuhu me mëshirën dhe mirësinë e Tij ka toleruar disa kategori të njerëzve duke i shkarkuar nga kjo detyrë, përsa kohë që tek ata ekziston motivi i justifikimit. Këto kategori janë: 1. Gratë gjatë lehonisë apo mestruacioneve. Profeti sal-lallahu alejhi ue selem ka thënë: “A nuk janë gratë që kur u vinë zakonet nuk falen dhe nuk agjërojnë”.

2. Udhëtari. U pyet Profeti sal-lallahu alejhi ue selem: A lejohet agjërimi në udhëtim?Ai tha: “Nëse do agjëro, e nëse do mos agjëro”[8]. 3. I sëmuri që dëmtohet nga agjërimi. Allahu xheleshanuhu ka thënë: “Kush është i sëmurë apo udhëtar, le t`i kompensojë aq ditë(sa ka lënë) nga ditët e mëvonshme” [Bekare: 184]. Ndërsa i sëmuri që nuk shpresohet më  shërimi i tij, në vend të agjërimit jep ushqim një të varfëri kundrejt çdo dite agjërimi, Allahu ka thënë: “Ata që nuk e përballojnë dot, le të japin kompensim ushqim një të varfëri”. [Bekare:184].

4. Shtatzëna apo gruaja gjidhënëse, e cila ka frikë se agjërimi i bën dëm asaj apo fëmijës së saj, qoftë në fillimet e shtatzanisë apo gjidhënies apo në periudhën e fundit të saj. Profeti sal-lallahu alejhi ue selem ka thënë: “Allahu e ka toleruar shtatzënën dhe gjidhënësen nga agjërimi”[9]. 5. Fëmija nën moshën e pubertetit. Profeti sal-lallahu alejhi ue selem ka thënë: “Lapsi nuk shkruan për personin që fle, derisa të zgjohet, për të çmendurin derisa të vijë në vete dhe për fëmijën derisa të arrijë pubertetin[10].

Cfarë i kërkohet msulimanit në këtë muaj.

Muaji i agjërimit është muaji i mëshirës, i faljes, i lirimit nga zjarri, i ngritjes në besim, muaji i shtimit të veprave të mira dhe i frenimit nga veprat e këqija, Profeti sal-lallahu alejhi ue selem ka thënë: “Në natën e parë të muajit Ramazan, lidhen shejtanët, mbyllen të gjitha portat e xhehenemit, hapen të gjitha portat e xhenetit dhe thërret një thirrës: O ti që e kërkon të mirën bëj përpara, o ti që e do të keqen hiq dorë. Çdo natë Allahu liron njerëz nga zjarri”[11] dhe thotë: “Kush e agjëron Ramazanin dhe bën adhurim në të, me besim dhe shpresim në shpërblim, i falen gjynahet e mëparshme”[12]. Muaji i Ramazanit është mjeti për të pastruar trupin dhe shpirtin, është mundësia për të bërë paqe me veten dhe për të kënaqur Krijuesin, është shkaku me të cilin meriton të hyjë në xhenet nga një portë e veçantë që u përket vetëm agjëruesve. Vepra e mirë në këtë muaj merr një kuptim tjetër me më shumë vlerë, më shumë kthjelltësi shpirtërore, sinqeritet dhe përkushtim.

E lusim Allahun të na e lehtësojë agjërimin dhe të na japë sukses për punë të mira.

Përgatiti: Stafi i Qendrës “Udha e Besimtarëve”

[2] Transmeton Buhariu nr. 5066.

[3] Siç  transmetohet tek Buhariu me nr. 4507.

[4] Marrë nga libri Zadul Mead 2/22-23.

[5] Transmeton Buhariu nr. 1909 dhe Muslimi nr. 1081.

[6] Transmeton Ebu Daudi nr.2454, Bejhakiu nr.4/203 dhe në librin Iruaul Galil 4/25.

[7] Transmeton Ebu Daudi nr.2380, Tirmidhiu nr. 720, saktësoi Albani.

[8] Transmeton Buhariu nr. 1942 dhe Muslimi nr. 1121.

[9] Transmeton Ebu Daudi nr. 2408, Tirmidhiu nr. 715, saktësoi Albani.

[10] Transmeton Ebu Daudi nr. 4398, Tirmidhiu nr. 1423, saktësoi Albani.

[11] Transmeton Tirmidhiu nr.682, Ibn Maxheh nr. 1642, saktësoi Albani.

[12] Transmeton Tirmidhiu nr. 683, ibn Maxhe nr. 1326, saktësoi Albani.

Nga Aishja – Allahu qoftë i kënaqur prej saj – trasmetohet se ka thënë: “I Dërguari i Allahut – paqa dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të – agjëronte deri sa mendonim se ai nuk e prishte kurrë agjërimin, dhe rrinte pa agjëruar deri sa mendonim se ai nuk agjëronte, dhe nuk e kam parë të Dërguarin e Allahut –paqa dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të- që ta plotësojë agjërimin e të gjithë muajit përveç muajit të Ramazanit, dhe nuk e kam parë të agjërojë në muajit e tjerë më shumë se s aka agjëruar në muajin Shaban”[1].

Ibn Haxheri ka thënë: “Në këtë hadith ka argument për mirësinë e muajit të Shabanit”[2].

Ibn Rexheb ka thënë: “Sa i përket agjërimit të Dërguarit të Allahut -paqa dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të- gjatë muajve të vitit ai agjëronte në muajin e Shabanit më shumë se sa në muajt e tjerë”[3].

Sen’ani ka thënë: “Në këtë ka argument që ai -paqa dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të- e veçonte muajin e Shabanit me agjërim më shumë se mujt e tjerë”[4].

Nga Aishja -Allahu qoftë i kënaqur prej saj- se ka thënë: “Agjërimi i muajit të Shabanit ishte më e dashur tek i Dërguari i Allahut -paqa dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të- se sa agjërimi i muajve të tjerë në të cilat agjëronte në mënyrë vullnetare”[5].

Subki ka thënë: “D.m.th.:  Agjërimi i muajit të Shabanit ishte më e dashur tek i Dërguari i Allahut -paqa dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të- se sa agjërimi i muajve të tjerë në të cilat ai agjëronte në mënyrë vullnetare”[6].

2- Agjërimi i gjithë muajit të Shabanit:

Nga Aishja -Allahu qoftë i kënaqur prej saj- se ka thënë: “Nuk agjëronte i Dërguari i Allahut -paqa dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të- ndonjë muaj më shumë se sa muaji i Shabanit, ai e agjëronte muajin e Shabanit të gjithin”[7].

E në një transmetim tjetër: “Nuk e kam parë të agjëroj më shumë në ndonjë muaj sin ë muajin e Shabanit, ai e agjërontë muajin e Shabanit të gjithin, ai e agjëronte muajin e shabanit përveç pak ditëve”[8].

Ky hadith mund të lejë të kuptojë kontraditë me hadithin e Aishes -Allahu qoftë i kënaqur prej saj- që përmendëm më lart ku thotë: “Nuk e kam parë të Dërguarin e Allahut -paqa dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të- që të plotësojë një muaj duke e agjëruar përveç muajit të Ramazanit”[9], e në një transmetim tjetër ka thënë: “Nuk dijë që ai -paqa dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të- të ketë agjëruar një muaj të tërin përveç Ramazanit”[10], kurse në hadithin e Ibn Abasit -Allahu qoftë i kënaqur prej tyre- ka thënë: “Nuk ka agjëruar i Dërguari i Allahut -paqa dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të- një muaj të plotë asnjëherë përveç muajit të Ramazanit”[11].

Dijetaret në lidhje me bashkimin e këtyre transmetimeve kanë thënë:

Shpjegimi i një transmetimi me transmetimin tjetër:

Transmetohet nga Ibn Nubarek se ka thënë në lidhje me këtë hadith: “Në gjuhën arabe lejohet të thuhet nëse agjëron shumicën e muajit që të thuash: e agjëroj të gjithë muajin. Gjithashtu thuhet: filani u fal gjatë gjithë natës, por ndoshta aim und të jetë marrë me disa punë të tjera”.

Termidhiu ka thënë:  “Sikur Ibn Mubarek ka vënë re se ted y hadithet përputhen e nuk kundërshtohen duke thënë: Kuptimi i këtij hadithi është se ai -paqa dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të- agjëronte shumicën e muajit e jot ë gjithin”[12].

Kadi Ijad në shpjegimin e transmetimit: “Agjëronte muajin Shaban të gjithin” dhe “Agjëronte muajin Shaban të gjithin përveç pak ditëve” ka thënë: “Transmetimi i dytë është shpjegim i të parit, dhe se është shprehur me fjalën “të gjithin” në përgjithësi.

Ibn Haxheri e ka cilësuar si të saktë këtë shpjegim sepse transmetimet tregojnë një gjë të tillë.

Përgatiti dhe Përmblodhi:

Ylli Rama

[2] Fet’hul Bari: 4/253.

[3] Letaiful Mearif: 247.

[4] Subulu Selam: 2/342.

[5] Transmeton imam Ahmedi në Musned: 6/188, Ebu Davudi në kapitullin e Agjërimit, tema: Agjërimi i muajit Shaban: 2431, dhe Nesai në kapitullin e Agjërimit, tema: Agjërimi i të Dërguarit të Allahut -paqa dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të-: 2350. Ka thënë Hakimi: “I saktë sipas kushteve të Buhariut dhe Muslimit”, dhe e ka saktësuar imam Albani tek Ebi Davudi: 2124.

[6] Minhel Adhbul Meurud: 10/188.

[7] Transmeton imam Buhariu në kapitullin e Agjërimit, tema: Agjërimi i muajit Shaban: 1970.

[8] Ky është transmetimi i imam Muslimit në kapitullin e Agjërimit: 1156.

[9] Transmeton imam Buhari në kapitullin e Agjërimit, nën temën: Agjërimi i muajit Shaban: 1969, dhe imam Muslimi në kapitullin e Agjërimit: 1156.

[10] Ky është një ka transmetimet e imam Muslimi në kapitullin e Agjërimit: 1156.

[11] Transmeton imam Buhariu në kapitullin e Agjërimit, tema: çka përmendet nga agjërimi i të Dërguarit të Allahut -paqa dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të- dhe prishjes së agjërimit: 1971, dhe imam Muslimi: 1157.

[12] Sunen Termidhi: 3/436 me shpjegimin: Tuhfetu Ahuedhi.

Agjërimi i gjashtë ditëve të Shevalit

Transmetohet nga Ebi Ejub el-Ensarij -Allahu qoftë i kënaqur prej tij- se i Dërguari -paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të- ka thënë: “Ai i cili agjëron ramazanin dhe e pason atë me gjashtë dit (agjërim) nga shevali është sikur ka agjëruar të gjithë vitin”[1].

Imam Neveviu -Allahu e mëshiroftë- në shpjegimin e tij të Sahih Musklimit thotë 8/56: “kanë thënë dijetarët e medhhebit tonë (Shafi): Më e mira është që të agjërohen gjashtë ditë rrjesht; pas ditës së Bajramit, po nëse i agjëron të shpërndara ato ditë, ose e vonon dhe agjëron nga fundi i muajit të shevalit e jo nga fillimi ai e ka arrit mirësinë e pasimit, sepse konsiderohet që e ka pasuar agjërimin me gjashtë nga muaj i shevali”.

Në librin “Reudatu Nedije” 1/555 thuhet: “Në pamje të parë hadithi tregon se mjafton  agjërimi i gjashtë ditëve të shevalit, sido që të jenë nga fillimi, mesi apo fundi i tij, dhe nuk është kusht që të agjërohen rrjesht; e mes agjërimit të ramazanit dhe agjërimit të tyre është vetëm dita e Bajramit megjithëse më e mira është e para, sepse pasimi –megjithëse konstaton në të gjitha llojet e agjërimit- realizohet në llojin e parë që nuk ndan mes agjërimit të ramazanit dhe agjërimit të shevalit vetëmse dita e Bajramit në të cilën nuk lejohet agjërimi i kësaj dite e padyshim që kjo është më e mira.

Porse nuk mund të themi se shpërblimin nuk e merr vetëmse nëse behet në këtë mënyrë, sepse ai që agjëron gjashtë dit nga fundi i shevalit ai e ka pasuar ramazanin me agjërimin e gjashtë ditëve të shevalit padyshim, dhe kjo është ajo që kërkohet”.

Imam Neveviu në shpjegimin e tij të Sahihu Muslimit 8/56 ka thënë: “dijetarët kanë thënë: konsiderohet kjo sikur ka agjëruar gjithë vitin sepse puna e mirë shpërblehet me dhjetë si ajo, agjërimi i muajit të ramazanit është me dhjet muaj, kurse gjashtë ditët e shevalit me dy muaj, dhe kjo është transmetuar në hadithin që ngrihet deri tek Pejgamberi -paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të- në librin e Nesait”[2]

Ndoshta ai -Allahu e mëshiroftë- ka për qëllim fjalën e Pejgamberit -paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të-: “Allahu e ka shpërblyer punë e mirë me dhjetë si ajo, një muaj është sa dhjet muaj dhe agjërimi i gjashtë ditëve pas Bajramit plotësojnë vitin”[3].

Shkëputur nga libri “Meusuatu Mujesire”: 3/253-254

Autor Husejn el-Auajshe

Përktheu Ylli Rama

[1] Transmeton Nesai “Sahih nunen en-Nesai”: 2221.

[2] Transmeton Nesai “Sahih Sunen en-Nesai”: 2269, poashtu edhe Termidhi dhe Ibn Maxhe, shiko “Irua Galil”: 4/102.

[3] Shiko “Sahih Tergib ue Terhib”: 993 dhe “Irua galil”: 3/107.

Pamë të arsyeshme që t’ia bashkangjisim edhe këtë kapitull këtij libri, për vetë rëndësinë që ka, me qëllim që të paralajmërojmë njerëzit dhe të sqarojmë të vërtetën në to. S’ka dyshim se Allahu i Lartësuar ka caktuar burra, mbartës të drejtë të sunetit të të Dërguarit të Tij, të cilët mohojnë prej tij shtrembërimet e të devijuarëve, largojnë prej tij interpretimet e ekstremistëve dhe zbulojnë shpifjet e shpifësve.

Sunetit Pejgamberik, ndër shekujt e kaluar i janë përzierë shumë përzierje të ndryshme, si hadithet e dobëta, false, të shpifura, e të tilla si këto, të cilat i kanë sqaruar plotësisht imamët tanë të mëhershëm dhe dijetarët tanë të mëparshëm.

Vështruesi i sotëm në botën e shkrimtarëve e predikuesve, sheh se ata – përveç atyre që ka Mëshiruar Allahu- nuk i kushtojnë rëndësi kësaj çështje aspak, megjithë literaturën studimore të mjaftueshme, e cila shoshit të vërtetën nga e kota dhe zbulon falsen e përzierë me të vërtetën.

Nuk është qëllimi ynë që të zgjerohemi shumë në këtë çështje dhe në pasojat negative që sjellë për dijen dhe njerëzit në përgjithësi, por do të mjaftohemi me përmendjen e disa shembujve të futura këto kohët e fundit dhe që janë bërë shumë të njohura tek njerëzit, saqë ndoshta nuk lexon një artikull apo të dëgjosh një këshillë, vetëm se këto hadithe të dobëta –fatkeqësisht- zenë vendin më të madh në to.

Kështu që, në praktikim të fjalës së Muhamedit (Paqja dhe Bekimi i Allahut qofshin mbi të!) : “Kumtoni nga unë, qoftë edhe një ajet – fjalë…” [Tranmeton Buhariu (6/361)]. Si dhe fjalës së tij (Paqja dhe Bekimi i Allahut qofshin mbi të!): “Feja është Këshillë…” [Transmeton Muslimi (nr, 55)].

Të mbështetur te Allahu i Lartësuar, themi: Hadithet e dobëta që janë përhapur në mesin e njerëzve, të të gjitha shresave, janë të shumta, saqë ndoshta ata nuk përmendin hadithe të vërteta me gjithë numrin e madh të tyre gjithashtu. Ata nuk ndalen asnjëherë nga përmendja e haditheve të dobëta, megjithëse siç thotë edhe imam Abdullah ibën el Mubarek: “Preokupimi me hadithet e sakta nuk lë vend për hadithet e sëmura.” Kështu që, le të jetë ky imam shembull për ne dhe dija e saktë dhe e kulluar rruga jona.

Prej haditheve të dobëta që janë të përhapura në mesin e njerëzve në muajin e Ramazanit, po përmendim:

1. “Sikur ta dinin njerëzit çfarë ka në Ramazan, do të dëshironin të jetë tërë viti Ramazan. Xhenneti zbukurohet për Ramazanin që nga fillimi deri ne fund të vitit…” Në fakt është hadith i gjatë.

Këtë hadith e transmeton Ibën Huzejme (1886), Ibën El Xhevziju në “Kitabul Mevduat” (2/188-189), Ebu Jeala në “Musnedin e tij” gjithashtu në “El Metalibul el Alijeh” (k46/a-b dorëshkrimi); nga transmetimi i Xherir ibën Ejjub el Bexheli; nga Esh Sheabi; nga Nafi ibën Burde; nga Ebi Mesud el Gifarij.

Por ky hadith është Mevdu- i shpikur. Defekti i tij qëndron te Xherir ibën Ejjub, biografinë e të cilit e ka përmendur Ibën Haxheri në “Lisanul Mizan” (2/101), ku ndër tjerash thotë: “Është i njohur për dobësi”. Pastaj përcolli fjalën e Ebi Nuajm për të: “Ai shpikte hadithe nga vetja e tij.” Dhe më pas përcolli fjalën e Buhariut për të, i cili thotë: “Ai transmeton hadithe të refuzuara”, ndërsa Nesai thotë: “Ky është i lënë”. Ibën el Xheuzi ka gjykuar për këtë hadith se ai është i shpikur, ndërs Ibën Huzejme, pas përmendjes së tij tha: Nëse do të jetë i saktë, por në zemër ka diçka në lidhje me Xherir ibën Ejjub el Bexheli.”

2. Hadithi: “O ju njerëz! Iu erdhi një muaj i madhërishëm. Një muaj në të cilin gjendet një natë më e mirë se një mij muaj. Allahu e ka bërë të detyrueshëm agjërimin e tij dhe të preferueshme ngritjen për namaz nate në të. Kush e kryen në të një punë vullnetare, kjo është sikur të ketë kryer një obligim jashtë Ramazanit… Ky është një muaj, fillimi i të cilit është mëshirë, mesi i tij është falje dhe fundi i tij është lirim nga Zjarri…”

Ky hadith është gjithashtu i gjatë, por ne u mjaftuam me fjalët më të përhapura të tij. Këtë hadith e transmeton gjithashtu Ibën Huzejme (1887), el Muhamili në “el Emali” (nr; 293) dhe El Esbahani në “Et Tergib” (k/178,b/ dorëshkrimi); nga transmetimi i Ali ibën Zejd ibën Xhedean; nga Seid ibën el Musejjib; nga Selmani.

Ky zinxhir transmetimi është i dobët nga dobësia e Ali ibën Zejd. Ibën Sead ka thënë për të: “Në të ka dobësi dhe me të nuk argumentohet”. Ahmed Ibën Hambeli thotë: “Nuk është i fortë”. Ibën Main thotë: “I Dobët”. Ibën Ebi Hajtheme thotë: “I dobët në çdo gjë”. Ibën Huzejme thotë: “Unë nuk argumentohem me të për shkak të dobësisë në memorien e tij.”

Kështu thuhet në “Tehdhib Et Tehdhib” (7/322-323).Ndërsa Ibën Huzjeme, pas transmetimit të tij, thotë: “Nëse[1] vërtetohet lajmi”. Ndërsa Ibën Haxheri në “El Etraf” thotë: “Ky hadith sillet rreth Ali ibën Zejd ibën Xhedean, por ai është i dobët.”. Kështu ka transmetuar Es Sujuti nga ai, në “Xhemul xhevami” (nr. 23714). Ibën Ebi Hatim ka përcjellë nga babai i tij, në “Ilelu el Hadith” (1/246) fjalën e tij: “Ky hadith është Munker- i refuzuar.”

3. Hadithi: “Agjëroni, se do të keni shëndet!”
Kjo është një pjesë nga hadithi të cilin e transmeton Ibën Adij në “El Kamil” (7/2521); nga transmetimi i Nehshel ibën Seid; nga ed Dahak; nga Ibën Abasi. Por Nehsheli është i lënë pasi që mashtronte, ndërsa ed-Dahak nuk ka dëgjuar asgjë nga ibën Abasi.

Atë e ka transmetuar Tabarani në “El Evsat” (1/k, 69/a –Mexhma el Bahrejn), Ebu Nuajm në “Et Tib En Nebevi”, siç thuihet “Tahrixh el Ihja” (3/87), Ibën Buhejt në “Xhuzin” e tij, siç thuhet në “Sherhu el Ihja” (7/401); nga transmetimi i Muhamed ibën Sulejman ibën Ebi Davud; nga Zuhejr ibën Muhamed; nga Suhejl ibën Ebi Salih; nga Ebi Hurejra.

Zinxhiri i tij është i dobët. Ebu Bekër el Ethrem thotë: “Kam dëgjuar Ahmedin – dhe përmendi transmetimin e banorëve të Shamit nga Zuhejr ibën Muhamed – pastaj tha: Këta transmetojnë hadithe të paqena (të refuzuara) nga ai (Zuhejri).” Ndërsa Ebu Hatim thotë: “Në memorien e tij ka pas problem dhe transmetimi i tij kur ka qenë në Sham, ka qenë më i keq se kur ka qenë në Irak.” El Axheli thotë: “Këto hadithe që transmetojnë banorët e Shamit nga ai, nuk më pëlqejnë”. Kështu thuhet në “Tehdhib el Kemal” (9/417).

Them: Muhamed ibën Sulejman është nga Shami dhe biografia e tij gjendet në “Tarih Dimashk” (15/k 386-dorëshkrim), kështu që transmetimet e tij nga Zuhejri –siç thonë dijetarët- janë të refuzuara. Edhe ky hadith është një prej tyre.
Dhe së fundi:

4. Hadithi: “Kush e prish një ditë nga Ramazani, pa ndonjë arsye apo sëmundje, nuk do të mund ta kompensojë edhe sikur të agjëronte tërë jetën.”

Këtë hadith e ka përmend Buhariu në shënimet që ka bërë në “Sahihin e tij” (4/160 Fet’hul Bari), pa zixhir transmetuesish. Ndërsa Ibën Huzejme e ka transmetuar të lidhur në “Sahihun e tij” (1987), po kështu edhe Tirmidhiu (723), Ebu Davudi (2397), Ibën Maxhe (1672), Nesai në “el Kubra” -siç thuhet në “Tuhfetul Eshraf” (10/373)-, el Bejhaki (4/228) dhe Ibën Haxheri në “Teglik et Talik” (3/170); nga transmetimi i Ebi El Matus; nga baba i tij; nga Ebi Hurejra. Ibën Haxheri në “Fet’hul Bari” (4/161) thotë: “Por në këtë hadith është bërë polemikë e madhe në lidhje me Habib ibën Ebi Thabit dhe hadithi ka tre defekte: Përzierja dhe kundërthënia në të, mosnjohja e personalitetit të Ebu el Matus dhe dyshimi se a ka ndëgjuar babai i tij nga Ebu Hurejra apo jo?” Ndërsa Ibën Huzejme, pas transmetimit të tij, thotë: “Nëse mund të vërtetohet ky lajm, pasi që unë nuk e njoh Ibën El Matus e as babanë e tij.”
Kështu që, hadithi është i dobët.

Si përfundim, këto katër hadithe, dijetarët i kanë konsideruar të dobëta dhe të shpikura, e megjithatë ne i dëgjojmë dhe i lexojmë çdo ditë nga ditët e Ramazanit të Begatë, veçanërisht dhe në ditët e tjera përgjithësisht. Nuk largohet nga mendja se disa nga këto hadithe përmbajnë kuptim të saktë, të miratuar në sheriatin tonë të pastër, në Kuran apo në sunet, por vetëm kjo nuk na bën të lejuar që t’i mveshin të Dërguarit të Allahut (Paqja dhe Bekimi i Allahut qofshin mbi të!) atë që nuk është nga ai, e veçanërisht –dhe el hamdu lilah- që ky Ummet është i dalluar mes umeteve tjera me Isnad-zinxhirin e transmetuesve, me të cilin njihet e pranuara nga e futura, e vërteta nga e shpikura. Kjo shkencë, shkenca e hadithit dhe senedit, është shumë e përpiktë, dhe të vërtetën ka thënë ai që ka e quajtur atë: “Logjika e lajmeve që transmetohen dhe peshorja e dallimit të gradës së tyre”

Shkëputur nga libri: “Agjërimi i Muhamedit në Ramazan” f.: 117-122
Të autorëve Alij ibn Hasen el-Halebij & Selim ibn Id el-Hilalij
Përktheu Unejs Murati

[1] Në disa referenca, si në “et Tergib uet Terhib” (2/95), lidhësa “nëse” ka rënë, gjë e cila ka prishur kuptimin dhe është bërë shkak për vetmashtrimin e disa personave të cilët hiqen se kanë dije!

Nata e Kadrit

Mirësia e saj:

Nata e Kadrit ka një mirësi të madhe, ajo është më e mirë se një mijë muaj, dhe ajo është nata më e mirë e ramazanit.

Allahu i Lartësuar ka thënë:

إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ وَمَا أَدْرَاكَ مَا لَيْلَةُ الْقَدْرِ َيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِّنْ أَلْفِ شَهْر تنزل الملائكة و الروح فيها بإذن ربهم من كل أمر سلام هي حتى مطلع الفجر

“Ne e zbritëm atë (Kur’anin) në Natën e Kadrit. E ç’të bëri ty të dish se ç’është Nata e Kadrit? Nata e Kadrit është më e mirë se një mijë muaj! Me lejen e Zotit të tyre në (atë natë) të zbresin engjëjt dhe shpirti (Xhibrili) për secilën çështje. Ajo (që përcakton Zoti) është paqe deri në agim të mëngjesit.” (Kadr: 1-5).

Dijetari i madh es-Sa’dij -Allahu e mëshiroftë- në tefsirin e tij ka përmendur tek fjala e Allahut: “Nata e Kadrit është më e mirë se një mijë muaj!” dmth: është e barabartë në mirësinë e saj sa një mijë muaj, puna që bëhet në këtë natë është më e mirë se puna që bëhet në një mijë muaj, pa atë natë.

Kjo gjë i bën njerëzit e ditur të hutuar, dhe ia mahnit mendjet e tyre, sepse Allahu i Lartësuar i dhuroj këtij ummeti të dobët në fuqi një natë që puna në të është e barabartë apo me shumë se një mijë muaj, sa jeta e një personi që ka jetuar gjatë, tetëdhjet e ca vjet.

Në tefsirin e Ibn Kethirit -Allahu e mëshiroftë- ka ardhur në shpjegimin e fjalës së Allahut: “. . . në (atë natë) të zbresin engjëjt dhe shpirti (Xhibrili) . . .” dmth: “shtohet zbritja e melaikeve në këtë natë; prej bereqetit të shumtë që ka, e melaiket zbresin bashkë me zbritjen e bereqetit dhe mëshirës, ashtu siç zbresin kur lexohet Kur’ani, dhe rrethojnë vendet ku përmendet Allahu, dhe i shtrijnë krahët e tyre për nxënësin e dijes që ka sinqeritet si nderim për të”.

Kur është kjo natë?

Në librin “Reudatu Nedije”: (1/576) thuhet: “Ka mospajtime se kur është ajo natë, dhe thënia më e fortë është se ajo është në natët teke në dhjetë ditëshin e fundit, mund të lëvizë para apo mbrapa. Ebi Seid ka thënë: ajo është në natën e njëzet e një.

El-Muzenij dhe Ibn Huzejme[1] kanë thënë: ajo lëviz çdo vit në një natë, kështu duke bashkuar mes transmetimeve.

Autori i “Reudatu Nedije” tha: kjo thënie është më e fortë, dhe medhhebi i imam Shafiut është se ajo nuk rrin në një natë të vetme, kurse është transmetuar në librin “Minhaxh” se imam Shafiu ka anuar në natën njëzet e një dhe njëzet e tre, kurse imam Ebu Hanifja ka thënë se ajo është në ramazan porse nuk dihet se në cilën natë është…” mbaroj fjala e autorit të librit: “Reudatu Nedije”.

Ebu Isa et-Termidhi -Allahu e mëshiroftë- ka thënë: “Është transmetuar nga Pejgamberi -paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të- për natën e Kadrit: se ajo është nata njëzet e një, njëzet e tre, njëzet e pesë, njëzet e shtatë dhe njëzet e nëntë, dhe nata e fundit e ramazanit”[2]

Nga Aishja -Allahu qoftë i kënaqur prej saj- transmetohet se ka thënë: Pejgamberi -paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të- bënte i’tikaf [3] në dhjet ditëshin e fundit të ramazanit, dhe thoshte: Kërkojeni natën e Kadrit në dhjetë ditëshin e fundit të ramazanit”[4].

Transmetohet përsëri prej saj -Allahu qoftë i kënaqur prej saj- se i Dërguari -paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të- ka thënë: “Kërkojeni natën e Kadrit në natët tek të dhjet ditëshit të fundit të ramazanit”[5].

Transmetohet nga Ibn Umeri -Allahu qoftë i kënaqur prej tyre- se Pejgamberi -paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të- ka thënë: “Kërkojeni natën e Kadrit në shtatë ditëshin e fundit”[6].

Në një transmetim tjetër të tij ka thënë: Pejgamberi -paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të- ka thënë: “Kërkojeni atë (natën e Kadrit) në dhjet ditëshin e fundit, nëse dikush prej jush dobësohet fizikisht apo nuk ka mundësi mos t’i kaloj atij shtatë ditët e mbetura”[7]

Nga Ibn Seid el-Hudrij -Allahu qoftë i kënaqur prej tij- transmetohet se ka thënë: Bëri itikaf Pejgamberi -paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të- dhjetë ditëshin e mesit të ramazanit për të arritur natën e Kadrit; para se t’i bëhej e qartë atij, kur mbaruan urdhëroj që vendi të hiqej, e mëpas iu bë e qartë atij se ajo është në dhjet ditëshin e fundit.

Urdhëroi që ta ngrinin përsëri vendin dhe e bënë, pastaj doli tek njerëzit dhe tha: “O njerëz! Me të vërtetë mua mu qartësuar se kur është nata e Kadrit, dhe unë dola që tua tregoj juve atë, më erdhën mua dy persona që grindeshin dhe me ta ishte shejtani, e unë e harrova atë, kërkojeni atë në dhjet ditëshin e fundit, kërkojeni në natën e nëntë, shtatë dhe të pestë.

Thashë: O Ebu Seid! Me të vërtetë ju jeni më të ditur se ne në numurim. Tha: Po, ne jemi me të ditur se ju në to, tha: çfarë është për qëllim me nëntë, shtatë, dhe pesë?

Tha: Nëse kalon nata e njëzet e një ajo që vjen është njëzet e dy dhe ajo është nënta, e nëse kalon njëzet e tre ajo që vjen është shtata, e nëse kalon njëzet e pesa ajo që vjen është pesa”[8]

Nga Abdullah ibn Unejs se Pejgamberi -paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të- ka thënë: “E pashë natën e Kadrit e më pas e harrova atë, dhe në sabahun e saj e shikoj që do të bie në sexhde në tokë me baltë.

Tha: Ra shiu tek ne natën e njëzet e tre, u fal me ne Pejgamberi -paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të- dhe u largua dhe shenjat e baltës ishin mbi ballin e hundën e tij.

Tha: Abdullah ibn Unejsi thoshte: njëzet e trëshi”[9].

Nga Ibn Abasi -Allahu qoftë i kënaqur prej tij- se Pejgamberi -paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të- ka thënë: “Kërkojeni atë në dhjet ditëshin e fundit të ramazanit, nata e Kadrit është në nëntë ditët e mbetura[10], në shtatë ditët e mbetura[11], në pesë ditët e mbetura[12]”[13].

Nga Muadh ibn Xhebel se Pejgamberi -paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të- është pyetur për natën e Kadrit dhe tha: “Ajo është në dhjetë ditëshin e fundit, apo pesëshen e fundit, apo treshen e fundit”[14].

Nga Ibn Abasi -Allahu qoftë i kënaqur prej tij- se ka thënë Pejgamberi -paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të-: “Ajo është në dhjet ditëshin e fundit, në nëntë ditët e kaluara[15] (nga dhjet ditët e fundit), ose në shtatë[16] ditët e mbetura”[17].

Nga Muauija -Allahu qoftë i kënaqur prej tij- se Pejgamberi -paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të- ka thënë: “Kërkojeni natën e Kadrit në natën e fundit të ramazanit”[18].

Në librin “Mexhmu Fetaua” (25/284) –me shkurtim- thuhet: “Është pyetur[19] për natën e Kadrit kur ishte i burgosur në burgun e kështjellës, kështjellën e Malit –në vitin shtatëqind e gjashtë (706)-.

U përgjigj: Falënderimi i takon vetëm Allahut, nata e Kadrit është në dhjet ditëshin e fundit të ramazanit, kështu është saktësuar nga Pejgamberi -paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të- se ka thënë: “Ajo është në dhjet ditëshin e fundit të ramazanit”[20] dhe është në natët tek prej saj.

Porse natën teke fillojnë me ditët që kanë kaluar, prandaj kërkohet në netët njëzet e një, njëzet e tre, njëzet e pesë, njëzet e shtatë, njëzet e nëntë.

Dhe është në ditët e mbetura siç ka thënë Pejgamberi -paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të-: “Nëntë netët e mbetura, shtatë netët e mbetura, pesë netët e mbetura, tre netët e mbetura”[21]

Në bazë të kësaj nësë muaji është tridhjet ditë; ajo është në netët çift, dhe nata njëzet e dy është nata e nëntë e mbetur, e nata njëzet e katër është nata e shtatë e mbetur, kështu e ka shpjeguar Ebu Seid el-Hudrij -Allahu qoftë i kënaqur prej tij- në hadithin e saktë dhe kështu e ka bërë Pejgamberi -paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të-.

E nëse muaji është njëzet e nëntë, koha e mbetur është si koha e kaluar.

E nëse çështja është kështu, atëhere duhet që personi ta kërkoj atë në të gjitha netët e dhjet ditëshit të fundit siç ka thënë Pejgamberi -paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të-: “Kërkojeni atë në dhjet ditëshin e fundit”.

Dhe më së shumti mund të jetë në shtatëshen e fundit, që korespodon me natën njëzet e shtatë me shumë, siç ka qenë Ubej ibn Kab që u betonte se është nata e njëzet e shtatë . . .

Ndoshta Allahu ua bën të mundur disa personave të ditur me anën e ëndrrave, apo zgjuar dhe shikon dritën e saj (natës Kadrit), apo shikon dikënd që i thotë kjo është nata e Kadrit, apo i zgjerohet zemra çka e bën të mundur ta dalloj atë, dhe Allahu e din më së miri” (Mbaroi fjala e shejhu Islam Ibn Tejmijes).

Dhe është pyetur për natën e Kadrit dhe natën e Israsë se cila është më e mirë?

U Përgjigj: “Nata e Israsë është më e mirë tek Pejgamberi -paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të-, porse nata e Kadrit është më e mirë sa i përket ummetin. Mirësia që u veça me të Pejgamberi -paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të- natën e Miraxhit është më e plotë se mirësia e natës së Kadrit.

E mirësia e ummetit në natën e Kadrit është më e plotë se mirësia e tyre natën e Miraxhit, megjithëse ata kanë mirësi shumë të madhe në të, porse mirësia, nderi dhe grada e lartë ndodhi në atë që u ngrit me të Pejgamberi -paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të-“.

Përcaktimi i saj (natës Kadrit):

Më e sakta është se ajo është nata e njëzet e shtatë e ramazanit, dhe rreth saj sillen shumica e hadithevë[22].

Nga Zir ibn Hubejsh se ka thënë: Pyeta Ubej Ibn Kab –Allahu qoftë i kënaqur prej tij- dhe i thashë: Vëllai yt Ibn Mesudi thotë: Ai i cili falet natën gjatë gjithë vitit e arrin natën e Kadrit.

Tha -Allahu e mëshiroftë-: Ka pas për qëllim që most ë mbështetn njerëzit (në një natë), por ai e din se ajo është në ramazan, dhe se është në dhjet ditëshin e fundit dhe se është nata e njëzet e shtatë, pastaj u betua pa thënë inshallah (nëse dëshiron Allahu) se ajo është nata njëzet e shtatë.

I thashë: Me çfarë yë drejte e thua këtë o Ebu Mundhir? Tha: Në bazë të shenjave, apo në bazë të shenjës që na ka treguar Pejgamberi -paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të- “Se dielli atë ditë lind pa rreze në të”[23].

Në një transmetim tjetër ka thënë: “Dëgjova Ubej ibn Kab duke thënë, dhe u tha atij se Ibn Mesudi thotë: ai i cili falet natën gjatë gjith vitit e arrin natën e Kadrit.

Tha Ubej: Pasha Allahun i Cili nuk ka të adhuruar me të drejtë pos Tij! Ajo natë është në ramazan (u betonte pa thënë inshallah). Pasha Allahun unë e dij se cila natë është ajo, ajo është nata që na urdhëroi neve i Dërguari -paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të- që të falemi në të, ajo është nata e agimit e ditës njëzet e shtatë, dhe shenja e saj është që të lind dielli në atë mëngjes i bardhë pa rreze në të”.

Namazi dhe lutjet në të:

Nga Ebi Hurejta -Allahu qoftë i kënaqur prej tij- se Pejgamberi -paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të- ka thënë: “Ai i cili falet natën e Kadrit me besim dhe duke shpresuar tek Allahu shpërblimin, i fallen atij çka ka bërë prej gjynaheve”[24].

Dhe nga Aishja -Allahu qoftë i kënaqur prej saj- se i ka thënë të Dërguarit -paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të-: Nëse unë e dij se kur është nata e Kadrit çfarë të them në të? Tha: thuaj: O Zoti im! Ti je falës, e don faljen, më fal mua”[25].

Cilësitë e natës Kadrit:

1- Nata në të është e mirë, as e nxehtë as e ftohtë.

Nga Xhabir -Allahu qoftë i kënaqur prej tij- se ka thënë: ka thënë Pejgamberi -paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të-: “Unë e pashë natën e Kadrit, e më pas e harrova atë, ajo është në dhjet netët e fundit, dhe ajo është natë e qete dhe e shndritshme, as e nxehtë e as e ftohtë”[26]

2- Dielli në të lind i bardhë, pa rreze.

Natën e Kadrit në tokë do ketë shumë melaike[27]

Nga Ebu hurejta -Allahu qoftë i kënaqur prej tij- se Pejgamberi -paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të- ka thënë: “Nata e Kadrit është nata e njëzet e shtatë apo njëzet e nëntë, melaiket në atë natë janë në tokë më shumë se numri i guralecave”[28].

Shkëputur nga libri: “Meusuatu Mujesere”: 3/337-346

Autor Husejn Auajshe

Përktheu Ylli Rama

[3] Itikaf dmth qëndrimi i personit një pjesë të kohës në xhami për adhurim.

[4] Trasnmeton Buhariu: 2020 dhe Muslimi: 1167.

[5] Transmeton Buhariu: 2017 dhe Muslimi: 1169.

[6] Transmeton Muslimi: 1165.

[7] Transmeton Muslimi: 1165.

[8] Transmeton Muslimi: 1167.

[9] Transmeton Muslimi: 1168.

[10] Dmth në natën e njëzet e një, kështu thotë el-Kirmani.

[11] Dmth në natën e njëzet e tre.

[12] Dmth nata e njëzet e pesë, nga libri “Umdetu Kariu”.

[13] Transmeton Buhari: 2021.

[14] Transmeton Ahmedi, ka thënë shejh Albani -Allahu e mëshiroftë- zinxhiri i hadthit është i mirë, të gjithë transmetuesit janë të besueshëm dhe Bekijetu e ka shprehur qartë që e ka dësgjuar hadithin, shiko “Silsiletu Sahiha” hadithi: 1471.

[15] Dmth: nata e njëzet e nëntë, thotë el-Kirmani.

[16] Dmth: nata e njëzet e shtatë.

[17] Transmeton Buhari: 2022.

[18] Transmeton Ibn Nasr tek “Kijamu Lejl”, dhe Ibn Huzejme tek “Sahihu i tij” shiko “Silsiletu Sahiha” nën hadithin: 1471.

[19] Ka për qëllim Shejhun e Islamit Ibn tejmijen -Allahu e mëshiroftë-.

[20] Ka për qëllim hadithin tek Buhariu: 2022 që përmendëm më lart.

[21] Transmeton Buhari: 2021, pa pjesën “tre netët e mbetura”, por kjo pjesë është e saktë, shiko “Silsiletu Sahiha” nën hadithin: 1471.

[22] Shiko “Kijamu Ramadan” f.: 19.

[23] Transmeton Muslimi: 762.

[24] Transmeton Buhari: 1901 dhe Muslimi: 759.

[25] Transmeton Ahmedi, Ibn Maxhe: 3105 dhe Termidhi: 2789, e ka saktësuar shejh Albani “Mishkat: 2091.

[26] Transmeton Ibn Huzejme tek “Sahihu i tij”: 2190, ka thënë shejh Albani -Allahu e mëshiroftë-: është i saktë . . . me transmetimet e tij.

[27] Kjo temë është shkëputur nga “Sahih Ibn Huzejme” 3/332.

[28] Transmeton Tajalisi në “Musnedin e tij”, dhe nga ai Ahmedi, poashtu edhe Ibn Huzejme në “Sahihun e tij”, dhe ka thënë shejh Albani -Allahu e mëshiroftë- në “Silsiletu Sahiha”: 2205, ky zinxhir transmetimi është i mirë dhe ka hesht për të hafidh Ibn Haxheri në “Fet’h”: 4/209.

Sa i përket agjërimit të gjithë ne e dijmë që është: Ndalimi nga gjërat që e prishin agjërimin nga agimi derisa të perëndoi dielli si adhurim ndaj Allahut, e argument për të këmi fjalën e Allahut të Lartësuar: “Tash e tutje bashkohuni me to (gratë) dhe kërkoni atë që ua ka caktuar All-llahu dhe hani e pini derisa qartë të dallohet peri i bardhë nga peri i zi në agim, e pastaj agjërimin plotësojeni deri në mbrëmje.” (Bekare: 187).

Qëllimi nga agjërimi nuk është stërvitja e trupi që të përballojë etjen e urinë, porse është stërvitja e trupit për të lënë gjërat e kënaqshme për të kënaqur Allahun. Gjërat e kënaqshme që lehen janë ushqimi, pirja dhe marrdhëniet intime, këto janë kënaqësitë e trupit.

Kurse kënaqësia që kërkohet është arritja e kënaqësisë së Allahut të Lartësuar, patjetër duhet që ta kemi parasysh këtë qëllim, ne i lejmë këto gjëra për të arritur kënaqësinë e Allahut të Lartësuar.

Urtësia e obligueshmërisë së agjërimit ndaj këtij umeti e ka qartësuar Allahu i Lartësuar ku thotë: “O ju që besuat, agjërimi u është bërë obligim sikurse që ishte obligim edhe i atyre që ishin para jush, ndoshta bëheni të devotshëm.” (Bekare: 183). Fjala “ndoshta” këtu është për shpjegim, dmth me qëllim që të bëheni të devotshëm ndaj Allahut, të leni atë që ju ka ndaluar Allahu dhe të bëni atë çka ju ka urdhëruar Ai. Është saktësuar nga Pejgamberi -paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të- se ka thënë: “Ai i cili nuk i len shpifjet (fjalët e këqija) e punimin me të e injorancën, Allahu nuk ka nevoj që ai të lej ushqimin e pirjen e tij” [5].

Allahu i Lartësuar nuk kërkon prej nesh që të lejmë vetëm ushqimin e pirjen, por kërkon që të lëjmë edhe shpifjet e punën me të, e injorancën, pikërisht për këtë është e pëlqyeshme për argjëruesin kur e ofendon dikush të thotë: unë jam agjërueshëm, e mos tia kthej atij, sepse nëse ia kthen me të parën e të dytën, edhe ai i pari ia kthen atij, kështu i shkon agjërimi vetëm ofendime e përleshje. Por nëse i thotë: unë jam agjërueshëm, e njofton atë që e ofendoj apo e luftoi se ai jo se është i pafuqishëm për tia kthyer porse ajo që e ndalon ta bëj një gjë të tillë është agjërimi, në këtë mënyrë ndalon edhe i pari e turpërohet, e nuk vazhdon me ofendimin apo sherrin e tij.

Kjo është urtësia e obligueshmërisë së agjërimit, e duke qenë kështu duhet që ne gjatë agjërimit të përpiqemi të punojmë vepra të mira si: përmendja e Allahut, leximi i Kur’anit, namazi, lëmosha, tu bësh mirë krijesave, zemërgjërsia, buzëqeshja, morali i mirë e çdo gjë që kemi mundësi për të pastruar vetvetet tona me të duhet ta bëjmë.

Muslimani nëse vazhdon kështu gjatë muajit të agjërimit, padyshim që do ketë dobi e nuk do i kaloi muaji vetëmse ai e sheh që ka ndryshuar gjëndja e tij, për këtë është bërë e ligjshme që në fund të muajit të japi njeriu lëmoshën e Fitrit që ta plotësoi pastrimin e vetvetes, sepse pastrimi bëhet duke punuar punë të mira e duke i lënë të ndaluarat, e pastrohet edhe duke dhënë pasuri, e për këtë arsye është quajtur dhënia e pasurisë zekat (pastrim).

Shkëputur nga libir: “Dyzet e tetë pyetje në agjërim”

të autorit Muhamed ibn Salih el-Uthejmin

Përktheu:Ylli Rama

[2] Transmeton Muslimi 2874 “Kapitulli Xhenetit”.

[3] Transmeton Ibn Is’haku në “Siretu Nebeuije të Ibn Hishamit” 4/78, dhe Ibn Sa’di në “Tabekat” 2/141-142.

[4] Trasmeton Buhari: 1903 dhe 6057.

[5] Trasmeton Buhari: 1903 dhe 6057.

Përgatitur nga:

Qendra për studime metodologjike dhe kërkime shkencore “Imam Albani”
Amman, Jordani

Falënderimi i takon vetëm Allahut. Atë falënderojmë dhe prej Tij falje dhe ndihmë kërkojmë. Kërkojmë mbrojtje nga Allahu prej të këqijave të vetëve dhe të veprave tona.

Kë udhëzon Allahu s’ka kush e humb, dhe kë largon nga rruga e vërtetë s’ka kush e udhëzon. Dëshmoj se s’ka hyjni tjetër përveç Allahut i Cili është Një, dhe dëshmoj se Muhamedi (Paqja dhe lavdërimet e Allahut qofshin me të!) është rob dhe i dërguar i Tij.

Jemi në pritje të mysafirit të nderuar e të çmuar, i cili nuk ka viziton më shpesh se një herë në vit. Na viziton rrallë, por është shumë i dashur (shton dashuri). Mysafir që me dashurinë e tij qetëson zemrat, në të shikuarit e hënës hapen sytë dhe shpirtrat e besimtarëve adhurojnë Zotin e tyre me të.

Këtë mysafir të respektuar e mirësidhënës e mirëpresin besimtarët e vërtetë, për arsye se ata janë që punojnë siç duhet për të, ia rrisin vlerën dhe e mirëpresin me sinqeritet e drejtësi.

Allahu e ka ngritur vlerën e këtij mysafiri në Kuran përmes gjuhës së Muhamedit (Paqja dhe lavdërimet e Allahut qofshin me të!), dhe i ka derdhur gjithë të mirat në të, si në fillim, në mes dhe në fund. Allahu i Madhëruar thotë në Kuran: “(Ato ditë të numëruara janë) Muaji i Ramazanit në të cilin (filloi të) shpallet Kurani, që është udhërrëfyes për njerëzit, sqarues i rrugës së drejtë dhe dallues (i së vërtetës nga gënjeshtra). Kush prej jush e përjeton këtë muaj le të agjërojë, ndërsa kush është i sëmurë ose në udhëtim le të agjërojë aq ditë nga ditët e mëvonshme. Allahu me këtë dëshiron lehtësim për ju e nuk dëshiron vështirësim. (Agjëroni më vonë ditët e lëna) Që të plotësoni numrin, të madhëroni Allahun për shkak se ju udhëzoi dhe ta falënderoni.” (Bekare, 185).

Ndërsa Muhamedi (Paqja dhe lavdërimet e Allahut qofshin me të!) thotë: “Allahu largon çdo natë njerëz nga zjarri…”

S’ka dyshim se tani e kuptove se kush është ky mysafir, ai është muaji i agjërimit (muaji i mirësisë)!
Të shohim cilat janë veçoritë dhe mirësitë e tij, në mënyrë që ta mirëpresim dhe të përfitojmë nga të mirat dhe mëshira që dhuron Allahu në këtë muaj.

Ai është muaji në të cilin Allahu i Lartësuar zbriti Kuranin. Sikur të mos kishte mirësi të tjera pos kësaj ajo do të mjaftonte, por nuk duhet harruar që në të ka mirësi të tjera të shumta, si; falja e mëkateve, ngritja në shkallë të larta për besimtarët (në Xhenet), shumëfishimi i të mirave etj. Është muaj në të cilin hapen dyert e Xhenetit dhe mbyllen dyert e Xhehenemit, lidhen shejtanët, zbresin dy engjëj dhe i pari prej tyre thërret e thotë: “O ti që e do të mirën, pranoji të mirat!” I dyti thotë: “O ti që e do të mirën, largoju të këqijave!” Në të është nata të cilën kush e humb ka humbur shumë të mira, natë në të cilën Allahu shkruan (cakton) çdo send. Ajo është nata e Kadrit vlera e së cilës është sa një mijë muaj. Me të vërtet duhet të përqendrohemi në udhëzimet e Pejgamberit (Paqja dhe lavdërimet e Allahut qofshin me të!) në çdo adhurim, çështje e cila meriton respektin më të madh e veçanërisht në udhëzimet apo veprimet që ka bërë ai në këtë muaj (muajin e agjërimit). Dihet se vepra e njeriut nuk ngrihet (pranohet) tek Allahu pa u plotësuar dy kushte themelore:

• 1. Sinqeriteti në Allahun.
  2. Pasimi i Muhamedit (Paqja dhe lavdërimet e Allahut qofshin me të!).

Pra, sinqeriteti në Allahun dhe pasimi i traditës së Pejgamberit (Paqja dhe lavdërimet e Allahut qofshin me të!) janë shtyllat kryesore për pranimin e një vepre. Ato janë si fluturimi i zogut; a ka mundësi që ai të fluturojë pa njërin krah?!

Në rreshtat e mëposhtëm i nderuar musliman dhe muslimane, po të paraqes gjendjen e Pejgamberit (Paqja dhe lavdërimet e Allahut qofshin me të!) në muajin e agjërimit në pika të shkurtra, në mënyrë që të jemi sa më të qartë në udhëzimin e Muhamedit (Paqja dhe lavdërimet e Allahut qofshin me të!). Kush nuk është në udhëzimin e tij në këtë botë nuk do të jetë me të në botën tjetër. Pra, shpëtimi është në udhëzimin e Pejgamberit (Paqja dhe lavdërimet e Allahut qofshin me të!) haptazi dhe fshehtazi, gjë që nuk arrihet ndryshe veçse me dituri të shëndoshë dhe të dobishme. Dihet se dituria e dobishme shoqërohet vetëm nga punët e mira, sepse fryti i saj është vepra e mirë.

Pra, o rob i Allahut, paso gjendjen e Muhamedit (Paqja dhe lavdërimet e Allahut qofshin me të!) dhe udhëzimin e tij gjatë muajit të agjërimit që të formohesh në të, të arrish dashurinë ndaj tij dhe të ringjallesh me të.

Muhamedi (Paqja dhe lavdërimet e Allahut qofshin me të!) ka agjëruar vetëm atëherë kur e ka parë hënën të qartë, ose me lajmin e ndonjë njeriu të drejtë apo me plotësimin e 30 ditëve të muajit Shaban.

Të parit e hënës nga një dëshmitar i vetëm ka mjaftuar për Muhamedin (Paqja dhe lavdërimet e Allahut qofshin me të!), e kjo na i bën shumë të qartë faktin se duhet ta pranojmë lajmin qoftë edhe nga një person i vetëm. Është transmetuar se populli ka agjëruar edhe kur një fshatar ka ardhur të Pejgamberi (Paqja dhe lavdërimet e Allahut qofshin me të!) dhe i ka treguar se ka parë hënën e plotë, e me këtë rast Muhamedi (Paqja dhe lavdërimet e Allahut qofshin me të!) e urdhëroi Bilalin të thërrasë ezanin për agjërim.

Muhamedi (Paqja dhe lavdërimet e Allahut qofshin me të!) e ka ndaluar popullin të agjërojë nga fillimi i muajit të Ramazanit një apo dy ditë përpara, nëse kjo është nuk është e sigurt (nëse është i dyshimtë fillimi i muajit Ramazan).
Ai vendoste (bënte nijetin) për të agjëruar një natë para agimit dhe e ka urdhëruar popullin tij për këtë.

Nuk është ndalur nga të ngrënit dhe të pirit (apo edhe gjërave të tjera të ndaluara gjatë agjërimit) derisa është vërejtur agimi i qartë, duke zbatuar në këtë mënyrë fjalën e Allahut të Madhëruar ku thotë: “Natën e agjërimit ju është lejuar afrimi te gratë tuaja; ato janë prehje për ju dhe ju jeni prehje për ato. Allahu e di se ju e keni mashtruar vetveten, andaj ua pranon pendimin dhe ua fal gabimin. Tani e tutje bashkohuni me to dhe kërkoni atë që u ka caktuar Allahu. Hani e pini derisa të dallohet qartë peri i bardhë nga peri i zi në agim, e pastaj e plotësoni agjërimin deri në mbrëmje…” (Bekare, 187). I dërguari i Allahut (Paqja dhe lavdërimet e Allahut qofshin me të!) na ka qartësuar se agimi është dy llojesh; i vërtetë dhe mashtrues. Në atë që është mashtrues nuk ndalohet as pirja, as ushqimi e as marrëdhëniet bashkëshortore. Madje nuk është bërë legjitime të thirret ezani i imsakut (ndërprerjes, largimit).

Ai (Paqja dhe lavdërimet e Allahut qofshin me të!) ka shpejtuar iftarin dhe ka vonuar syfyrin, dhe i ka urdhëruar muslimanët me këto fjalë: “Vonojeni syfyrin dhe shpejtojeni iftarin…”

Pritja mes syfyrit dhe namazit të sabahut ka qenë përafërsisht sa leximi i 50 ajeteve, e nga etika e tij është se ka lexuar Kuran me vëmendje. Muaji i agjërimit është edhe muaj i Kuranit.

Për sa i përket moralit të tij mund të flasim për të mira e zbukurime, dhe ta lavdërosh pa pushim; ai ka qenë njeriu më i moralshëm. E si të mos jetë kur morali i tij ishte Kurani?! Muhamedi (Paqja dhe lavdërimet e Allahut qofshin me të!) i ka urdhëruar muslimanët të pajisen me moral të lart e veçanërisht agjëruesit, duke thënë: “Kush nuk largohet nga fjalët e kota (shpifjet, gënjeshtrat, thashethemet), Allahu nuk ka nevojë për ndalimin e tij nga të ngrënit dhe pirja!”

Ai është sjellë me vepra dhe edukatë të mirë ndaj familjes dhe farefisit, e më shumë se herët e tjera në këtë muaj.

Agjërimi nuk e ka ndaluar të përqafojë familjen e tij (pa pasur marrëdhënie seksuale) dhe ka qenë i durueshëm ndaj epsheve, gjë që urrehet për rininë (përqafimi).

Këtë muaj nuk e ka lënë anash përdorimin e misvakut (lloj druri që përdoret për pastrimin e dhëmbëve), e as muajt e tjerë, si në mëngjes ashtu dhe në mbrëmje, dhe kjo (përdorimi i misvakut) ka qenë një adhurim ndaj Zotit të tij.

Muhamedi (Paqja dhe lavdërimet e Allahut qofshin me të!) e ka bërë hixhamin në Ramazan.

Ka luftuar edhe në këtë muaj, madje i ka urdhëruar shokët e tij (që në gjendje lufte) ta prishin agjërimin në mënyrë që të forcohen në fushëbetejë dhe të mos mposhten kur të ballafaqohen me armikun. Muaji i agjërimit – muaj i luftës në rrugë të Allahut dhe rënies dëshmor. Nga mëshira e Tij për njerëzit Allahu bëri lehtësime për udhëtarin, të sëmurin, plakun apo plakën e moshuar, gruan shtatzënë apo gjidhënëse, e ndër këta agjërimin e kompenson udhëtari, plaku i moshuar, shtatzëna dhe ajo që është duke ushqyer fëmijën e saj.

Ka bërë shumë adhurim, ngrihej (natën) për namaz gjatë këtij muaji më shumë se gjatë muajve të tjerë, e posaçërisht në dhjetë netët e fundit duke kërkuar natën e Kadrit.

Muhamedi (Paqja dhe lavdërimet e Allahut qofshin me të!) ka bërë Itikaf gjatë këtij muaji, e posaçërisht në dhjetë ditët e fundit. Vitin që ka vdekur ka bërë Itikaf 20 ditët e fundit duke qenë agjërueshëm.

Për sa i përket leximit të Kuranit, askush nuk ka mundur të lexojë Kuran më tepër se ai. Ka ardhur Xhibrili dhe ia ka përsëritur Kuranin në këtë muaj, për arsye se ai është njëkohësisht edhe muaj i Kuranit.

Dhënia (e lëmoshës) dhe mikpritja e tij (Paqja dhe lavdërimet e Allahut qofshin me të!) gjatë këtij muaji nuk mund të përshkruhet. Muhamedi (Paqja dhe lavdërimet e Allahut qofshin me të!) ka qenë i shpejtë si era në kryerjen e veprave të mira, dukë mos u frikësuar kurrë (nga varfëria).

Ka qenë luftëtari më i merituar dhe nuk e ka penguar agjërimi që të marrë pjesë në luftëra. Gjatë 9 viteve ka marrë pjesë në 6 luftëra dhe të gjitha në muajin Ramazan. Është ngritur për punë të mira, ka rrënuar xhaminë “Ed-Dirar” , ka shkatërruar idhujt më të njohur, ka zbatuar premtimet, është martuar me Hafsën nënën e besimtarëve, dhe në këtë muaj ka çliruar Meken.

MBYLLJE:

Muaji i agjërimit ka qenë muaj i xhihadit dhe sakrificës në jetën e të Dërguarit (Paqja dhe lavdërimet e Allahut qofshin me të!), e jo siç mendojnë (punojnë) shumica e muslimanëve të kohës sonë se ky duhet bërë muaj pushimi!!!

Obligimet e besimtarit gjatë muajit të agjërimit!

Besimtari në muajin e Ramazanit ka obligime (detyra fetare) të cilat na i ka treguar i dërguari i Allahut (Paqja dhe lavdërimet e Allahut qofshin me të!) përmes thënieve të tij të shumta, apo është shprehur praktikisht përmes jetës së tij e cila është treg – panair dhe simpozium i shpërndarjes së të mirave, për arsye se të mirat e Allahut janë të shumta madje të tepërta te çdokush. Këtë e ka përmendur edhe Hafidh ibn Haxheri në “Fet’hul Bari” (1/31). Këto obligime rregullojnë shumë dispozita legjislative të shpërndara gjatë tërë muajit, të ndërtuara si pasojë e së mirës dhe veprave të sinqeritetit.

E para: AGJËRIMI.

Mirësia e tij është madhështore, duke marrë për bazë hadithin kudsij të të dërguarit të Allahut (Paqja dhe lavdërimet e Allahut qofshin me të!), ku thotë: “çdo vepër e birit të Ademit (e çdo njeriu) është e tij, përveç agjërimit. Ai është i Imi dhe Unë shpërblej për të. Pasha Atë në dorën e të Cilit është jeta ime (Allahun), era e gojës së agjëruesit tek Allahu është më e mirë se era e miskut (parfumit).”

Këtë hadith e qartëson edhe transmetimi tjetër, në të cilin thuhet: “ Për çdo vepër (të mirë) që bën biri i Ademit, shpërblimi për të i shumëfishohet nga 10 deri në 700 herë, përveç agjërimit. Ai është për Mua dhe Unë (Allahu) e shpërblej.”

Bazuar në këtë shumëfishim të përgjithshëm, veçojmë edhe mirësitë e veçanta të cilat kanë ardhur vetëm për këtë muaj. Nga fjala e Muhamedit (Paqja dhe lavdërimet e Allahut qofshin me të!): “Kush e agjëron muajin Ramazan me bindje dhe përkushtim, do t’i falen mëkatet e kaluara”, si dhe fjalët: “Agjërimi i muajit të durimit (Ramazanit) dhe tri ditëve në çdo muaj, është sikur të agjërosh gjithë vitin”.

Ibn Abdul-Berr sqaron dhe thotë: “Agjërim në gjuhën arabe, do të thotë durim.” Ebu Bekr ibn el Anbari thotë: “Agjërimi quhet durim, ngase agjërimi të ndalon (burgos) nga ushqimi, pirja, marrëdhëniet dhe epshet…”

E dyta: NGRITJA PËR NAMAZ .

Teravitë të cilat janë sunet falen me xhemat (në bashkësi) gjatë çdo nate të muajit Ramazan, duke u bazuar në thënien e të Dërguarit të Allahut (Paqja dhe lavdërimet e Allahut qofshin me të!) ku thotë: “Kush falet me imam, i llogaritet sikur të jetë falur gjithë natën”, ndërsa për rëndësinë e përkushtimit thotë: “Kush falet me bindje dhe përpikëri, i falen mëkatet e tij të mëparshme”.

Mendimi më i saktë për numrin e rekateve që duhet të falen në këtë muaj, por edhe gjatë muajve të tjerë, është transmetuar në veprat e të dërguarit të Allahut (Paqja dhe lavdërimet e Allahut qofshin me të!) se ai ka falur 11 rekate. Dihet se ai (i dërguari) (Paqja dhe lavdërimet e Allahut qofshin me të!) është shembulli më i mirë dhe i vetmi që meriton të pasohet.

E treta: LËMOSHA.

Muhamedi (Paqja dhe lavdërimet e Allahut qofshin me të!) ka qenë gjithmonë dorëdhënës, e sidomos gjatë muajit Ramazan. Kjo lëmoshë përfshin të gjitha dhëniet dhe punët e mira, e që nënkupton; kopshti i dhënies, shumimit të të mirave dhe prodhimeve të këndshme.

E katërta: GOSTIA E AGJËRUESIT.

I dërguari i Allahut (Paqja dhe lavdërimet e Allahut qofshin me të!) i ka dhënë shumë rëndësi të ushqyerit, duke premtuar shpërblime të mëdha. Një ndër thëniet e tij në këtë temë është: “Kush ushqen një agjërues e ka shpërblimin si të atij (agjëruesit), duke mos i pakësuar aspak nga shpërblimi i tij (agjëruesit).”

E pesta: LEXIMI I KURANIT.

Muaji i Ramazanit është muaji i Kuranit, ashtu siç thotë Allahu në Kuran: Muaji i Ramazanit në të cilin (filloi të) shpallet Kurani, që është udhërrëfyes për njerëzit, sqarues i rrugës së drejtë dhe dallues (i së vërtetës nga gënjeshtra)…” (Bekare, 185). Ndërsa nga tradita e të dërguarit (Paqja dhe lavdërimet e Allahut qofshin me të!) si vërtetim për këtë, është se Xhibrili ia ka përsëritur atij Kuranin çdo natë të këtij muaji.

E gjashta: UMREJA.

Vizita e Qabesë në një kohë jashtë kohës së Haxhit. Buhariu dhe Muslimi kanë transmetuar se Pejgamberi (Paqja dhe lavdërimet e Allahut qofshin me të!) ka thënë: “Umreja në muajin e Ramazanit është e barazvlefshme me një Haxh me mua.” Këtu nuk harrojmë një vërejtje të vogël, e ajo është se Umreja në 10 ditët e fundit të muajit të agjërimit nuk ka vlerë më të madhe sesa ditët e para. Kujdes!
Allahu ju mëshiroftë, shikojini këto mirësi madhështore dhe mirëdhënëse.

E shtata: KËRKIMI I NATËS SË KADRIT.

Allahu i Madhëruar thotë në Kuran: “Ne e zbritëm atë (Kuranin) në natën e Kadrit. E ç’të shtyri të dish se ç’është nata e Kadrit? Nata e Kadrit është më e vlefshme se një mijë muaj! Me lejen e Zotit të tyre (në atë natë) zbresin engjëjt dhe shpirti (Xhibrili) për secilën çështje. Ajo (që përcakton Zoti) është paqe deri në agim të mëngjesit.” (Kadr, 1-5) Gjithashtu, transmetohet në dy sahihat se Pejgamberi (Paqja dhe lavdërimet e Allahut qofshin me të!) ka thënë: “Kush ngrihet (për namaz) në natën e Kadrit me besim dhe përpikëri, do t’i falen mëkatet e kaluara. Ajo është në një nga netët tek të dhjetë netëve të fundit të muajit të agjërimit”. Transmetohet nga Aishja (Allahu qoftë i kënaqur me të) se ajo i ka thënë të Dërguarit (Paqja dhe lavdërimet e Allahut qofshin me të!): “çfarë të them nëse e gjej natën e Kadrit? Ai i është përgjigjur: “Thuaj: O Allah, me të vërtet Ti je Falës dhe e do faljen. Më fal mua…” Nga veprat që duhet të ruhemi në përgjithësi e veçanërisht në muajin e Ramazanit, janë disa vepra të cilat mbështeten në hadithe të dobëta dhe të trilluara, e kjo padyshim hyn në trillimet ndaj Pejgamberit (Paqja dhe lavdërimet e Allahut qofshin me të!). Ajo që është bërë e njohur në ditët e sotme janë fitnet dhe problemet që na rrethojnë, madje dhe disa njerëz që i mveshin thënie të Dërguarit të Allahut (Paqja dhe lavdërimet e Allahut qofshin me të!). Ndër këto trillime dhe shpifje është edhe ajo që thonë disa, sikur Pejgamberi (Paqja dhe lavdërimet e Allahut qofshin me të!) ka thënë: “Do të kumbojë një zë në muajin e agjërimit. I kanë thënë (të pranishmit): Kur do të ndodhë kjo; në fillim, në mes apo në fund? Ka thënë: Jo, do të kumbojë në mes të muajit të agjërimit. Nëse është e xhuma nata e mesme e muajit të agjërimit, do të thërrasë një zë nga qielli, do të bërtasë … pastaj pason një zë tjetër … zë në muajin e agjërimit …” dhe se fiset dallohen (kush është më i mirë) në Dhilkade etj. Ka dhe shumë transmetime të tjera të trilluara porsi ky hadith, siç thotë Ibn el Xheuzi në “El Meuduat” (3/191) dhe El Xheunakani në “El Ebatil” (2/82).

Ekzistojnë edhe disa bidate që kanë lidhje me agjërimin dhe faljen në këtë muaj, të cilat janë vepra të panjohura te shumica e njerëzve. Po i paraqesim në mënyrë që njerëzit të ruhen nga ato:

• - Shpejtimi i syfyrit dhe vonimi i iftarit.
• - Ndërprerja e ushqimit dhe pirjes në kohën e ezanit të parë, të cilin e kanë quajtur si “Ezani i imsakut” .
• - Shpejtimi i kohës së ezanit të vërtetë.
• - Shprehja e nijetit (qëllimit) në syfyr.
• - Vonimi i iftarit me pretendimin se nuk ka hyrë koha.
• - Lënia e përdorimit të misvakut para namazit të drekës.
• - Falja shpejt e namazit të terapive. Disa imamë i falin teravitë nga 23 rekate në më pak se 20 minuta!
• - Leximi i pakët (i Kuranit) dhe shkurtimi i sureve. Disa imamë lexojnë në të gjitha rekatet suren “Fexhr” dhe “Ala”, apo një pjesë të sures “Err Rrahman”!
• - Pushimi në mes të dy rekateve me qëllim të leximit të sures “El Ihlas” dhe Meuidhatejn (Felek dhe Nas), e më pas të dërgimit të salavateve mbi Muhamedin (Paqja dhe lavdërimet e Allahut qofshin me të!).
• - Thënia pas çdo dy rekateve: “Ebu Bekr es Sidik, jini të kënaqur prej tij …” duke vazhduar me imamët (Omerin, Othmanin, Aliun), e më pas të thonë gjithë xhemati me një zë melodik: “Allahu qoftë i kënaqur prej tyre!”
• - Veçimi i namazit të tesbihut në këtë muaj dhe veprimi i organizuar me xhemat, apo veçimi i këtij namazi në natën e Kadrit.
• Nga namazet e trilluara në këtë muaj janë:
• - Namazi në natën e Kadrit i quajtur si “Namaz i Kadrit”.
  - Namazi i xhumasë së fundit e cila është e xhumaja e fundit në muajin e agjërimit, ku të gjithë banorët e rrethinës falen në një xhami.
• - Falja e 5 namazeve të obliguara pas namazit të xhumasë së fundit, duke menduar se me këtë u falen mëkatet dhe u kompensohen namazet e lëna.

Të gjitha këto bidate janë të përhapura në të gjitha vendet islame, e sikur t’i përmendim të gjitha këto vende do t’i humbte vlera qëllimit që patëm me këtë fletushkë. Këto i përmendëm si përkujtim dhe për t’u ruajtur prej tyre.

Vëlla musliman dhe motër muslimane, kjo ishte një përmbledhje nga thëniet dhe udhëzimet e të dërguarit të Allahut (Paqja dhe lavdërimet e Allahut qofshin me të!) për këtë muaj. Aty përfshihen gjërat me të cilat duhet të pajiset muslimani, si duhet të jetë morali dhe sjellja e tij e mirë, si dhe gjërat nga të cilat duhet të ruhemi; bidatet dhe kundërshtimet e shumta. Gjëja të cilën duhet të ruajë muslimani gjatë muajit të durimit dhe të punojë me të, është gjuha; ruajtja e saj, durimi gjatë fatkeqësive, ruajtja e të fshehtave, praktimi i gjërave të padyshimta në Sheriat, dhe pasimi i traditës së Muhamedit (Paqja dhe lavdërimet e Allahut qofshin me të!).

Lutja jonë e fundit është: Falënderimi takon Allahut, Zotit të botëve!

Përshtati në shqip

Qendra Udha e Besimtarëve – Shqipëri