Parathënie
Vërtet hamdi i përket vetëm Allahut, Atë e falwnderojmë, i kërkojmë mbështetje dhe falje. I lutemi Allahut të na mbrojë nga të këqijat e veteve tona dhe të punëve tona. Atë që Allahu e udhëzon s’ka kush që ta humbasë dhe atë që Allahu e humbet s’ka kush që ta udhëzojë. Dëshmoj se nuk ka të adhuruar tjetër me të drejtë përveç Allahut, Një i Pashok, dhe dëshmoj se Muhamedi është rob dhe i dërguar i Tij.
E më pas: Fjala më e mirë është fjala e Allahut tebareke ue teala dhe udhëzimi më i mirë është udhëzimi i Profetit. Veprat më të këqija janë ato të shpikurat dhe çdo shpikje është bidat dhe çdo bidat është humbje.
E më pas:
Këto janë disa çështje të bazuara në ixhtihad rreth të cilave ka mospajtim mes dijetarëve, që kanë të bëjnë me agjerimin dhe zekatin. I përmenda ato duke treguar mospajtimin e dijetarëve rreth tyre dhe duke zgjedhur atë mendim që mua më është dukur se është i sakti, duke u bazuar në arsyet e zgjedhjes së atij mendimi, arsye të cilat do t’i përmend në fund të çdo çështjeje inshAllah.
Me fjalën terxhihat (mendimet e zgjedhura) kam për qëllim diçka me kuptim më të gjerë se ajo që përmendin dijetarët e usulit në kapitullin e : Mospërputhjes dhe zgjedhjes së të saktit, sepse ata kanë për qëllim me zgjedhjen e mendimit më të saktë duke punuar me njërin argument dhe duke e lënë (zhvlerësuar) argumentin tjetër. Ndërsa ne, në këtë libër, kemi për qëllim kuptimin e mësipërm dhe gjithashtu një kuptim tjetër, ai është: të punuarit me të dy palët e argumenteve njëkohësisht duke bërë një lloj bashkimi dhe përputhje të mundshme mes tyre. çështjet e këtij libri do i trajtoj në bazë të argumenteve, ndërsa medhhebet e dijetarëve do i përmend si diçka dytësore dhe jo si diçka primare (në të cilën të bazohesh), duke bërë të qartë mënyrën e të argumentuarit me argumentin përkatës dhe në përgjtihësi do mjaftohem me përmendjen e argumentit më të fortë. çështjet që do të trajtojmë janë këto:
 Së pari – Çështjet që kanë të bëjnë me agjërimin:

1. Dëshmia në lidhje me shikimin e hënës.
2. A konsiderohet vërtetimi i hyrjes së muajit(të agjërimit) në bazë të llogaritjeve astronomike?
3. Bërja e nijetit për agjërimin para agimit.
4. Përcaktimi i nijetit në agjërim.
5. Gjykimi i agjërimit për femrën nëse i vijnë periodat (hajdi) apo lehonia (nifasi).
6. Gjykimi i agjërimit për shtatëzënwn dhe gjidhënësen nëse kanë frikë për shëndetin e tyre apo të foshnjes.
7. Gjykimi i agjërimit në udhëtim.
8. Cila është më e mira kur është në udhëtim: të agjërojë apo jo?
9. Gjykimi nëse kalon një vit i plotë dhe hyn Ramazani tjetër ndërkohë që muslimani nuk ka pasur mundësi t’i agjërojë ditët kaza të mbetura nga Ramazani i kaluar.
10. Gjykimi i agjërimit nafile për atë që nuk i ka agjëruar ditët e mbetura kaza nga Ramazani.
11. Gjykimi i ditës së shtunë në agjërimin nafile.
12. Ejakulimi i spermës me epsh, a e prish agjërimin?

 Së dyti – Çështjet që kanë të bëjnë me zekatin.

1. A duhet të japë zekat femra për stolitë që i përdor?
2. A duhet të japë zekat për mallrat e tregtisë?
3. Gjykimi i nxjerrjes së vlerës monetare në zekat.
4. Gjykimi i shpërndarjes së zekatit në të tetë kategoritë e njerëzve që meritojnë zekatin (gjykimi i përfshirjes së të gjitha kategorive)
5. A lejohet dhënia e zekatit të afërmve të cilët janë të varfër (fukara dhe mesakin).
6. A bën pjesë haxhi në kategorinë “fi sebililah”?
7. Gjykimi i zhvendosjes së zekatit nga një vend në tjetër.
8. Kur nxirret zekatul fitri?
9. Kush e meriton qw t’i jepet zekatul fitri?

Para se të flas reth çështjeve të mësipërme të agjërimit kam bërë një hyrje të shkurtër në të cilën kam treguar përkufizimin e agjërimit dhe disa njohuri të përgjithshme rreth tij, të njëjtën gjë kam bërë edhe para se të flisja rreth çështjeve të mësipërme të zekatit, duke treguar përkufizimin e zekatit dhe njohuri të përgjithshme rreth tij.
Nëse në këtë vepër ia kam qëlluar të vërtetës ky është vetëm sukses i dhënë nga Allahu dhe mirësi e Tij ndaj meje. Ndërsa nëse ka ndodhur ajo tjetra (mosqëllimi i të vërtetës) i kërkoj falje Allahut dhe i kërkoj mbrojtje Atij nga cytjet e shejtanëve dhe i kërkoj mbrojtje Atij nga prania e tyre, nuk ka forcë e as ndryshim veçse me ndihmën e Allahut, të Allahut jemi dhe tek Ai do të kthehemi.
Nuk harroj t’i shpreh falënderimin tim drejtorit të shtëpisë botuese Darul Hixhrah, Behit bin Nasir el Mudri` i cili ka meritën në parashtrimin e idesë së këtij libri . E lus Allahun të ma bëjë të qartë të vërtetën ashtu siç është e vërtetë dhe të ma mundësojë pasimin e saj dhe të ma bëjë të qartë të kotën ashtu siç është e kotë dhe tw ma mundësojë shmangien prej saj. E lus gjithashtu të më udhëzojë në mendimin e saktë kur ndodh mospajtimi, vërtet Ai është i Plotfuqishëm dhe ka mundësi për çdo gjë.

Subhane Rabike Rabil izeti ama jesifun ue selamun alel murselin uel hamdu lilahi Rabi alemin.
(Lavdia i takon Zotit tënd, Zotit të nderuar dhe Fuqiplotë. Ai është i pastër nga të gjitha që ata i mveshin Atij. Paqja dhe çdo e mirë qoftë mbi të dërguarit. Të gjitha lavdërimet dhe falënderimet janë për Allahun, Zotin e gjithësisë).

Shkroi: Muhamed bin Umer bin Salim Bazmul

Mekeh el Mukerremeh 10/4/1415 H

Hyrje

Çështje rreth agjërimit:
Agjërimi dhe njohuri të përgjithshme rreth tij, të cilat do jenë të renditura si mëposhtë:
i. Përkufizimi i agjërimit dhe llojet e tij.
ii. Gjykimi i agjërimit dhe vlera e tij.
iii. Përshkallëzimi në obligimin e agjërimit dhe përcaktimi i vitit të obligueshmërisë së tij.
iv. Urtësia në obligimin e agjërimit.
v. Kush e ka detyrë agjërimin?
vi. Cilat janë kushtet që duhet të përmbushen ashtuqë të jetë agjërim i saktë?

Hollësitë rreth këtyre pikave do të jenë si mëposhtë:

i. Përkufizimi i agjërimit:
Saumi (agjërimi) në gjuhë do të thotë: Frenim i vetvetes .
Ndërsa në terminologjinë fetare, agjërimi është: Frenimi i vetvetes nga ngrënia, pirja dhe epshi me qëllim adhurimi për Allahun, që nga dallimi i gdhirjes së agimit deri në perwndimin e diellit.
Me fjalën epsh është për qëllim marrëdhëniet seksuale dhe ejakulimi i spermës me epsh.
Ky përkufizim është i nxjerrë nga hadithi:
“(Allahu tha): E lë(agjëruesi) ushqimin, pijen dhe epshin e tij për hir Timin” ,
dhe nga ajeti: “Dhe hani e pini derisa ta dalloni qartë perin e bardhë (dritën e agimit) nga peri i zi (errësira e natës) pastaj plotësojeni agjërimin deri në perëndimin e diellit” (Bekare 187).

ii. Llojet e agjërimit
Ka agjërim që është detyrë dhe ka agjërim që nuk është detyrë.
 Agjërimi që është detyrë ndahet dy llojesh:
1. Agjërimi që Allahu ia ka bërë detyrë robit drejtpërdrejt dhe ky është agjërimi i muajit të Ramazanit.
2. Agjërim në të cilin vetë robi bëhet shkak për tia obliguar atë vetvetes . Lloji i dytë ndahet në disa nënlloje:
 Agjërimi i zotimit .
 Agjërimi i kefarateve (për shlyerjen e gjynahut si pasojë e rënies në gabime të caktuara).
 Agjërimi në këmbim të kurbanit në haxh (për atë që nuk ka mundësi ekonomike të blejë kurbanin).
 Agjërimi si kompensim për veprimin e diçkaje të ndaluar në haxh .
 Agjërimi si kompensim për vrasjen e gjahut (në kohë të ndaluar apo vend të ndaluar).
 Agjërimi që nuk është detyrë është: çdo agjërim të cilin Allahu e ka preferuar veprimin e tij (nga robi). Ky është disa llojesh:
 Agjërimi i të hënës dhe të enjtes.
 Agjërimi i tre ditëve të bardha (13-14-15) të çdo muaji.
 Agjërimi i ditës Ashura.
 Agjërimi i ditës së Arafatit.
 Agjërimi sipas agjërimit të Daudit, alejhi selam.
 Agjërimi i të riut i cili ka epsh por nuk ka mundësi martese.

iii. Gjykimi i agjërimit dhe vlera e tij.

Agjërimi në muajin e Ramazanit është shtyllë (bazë) nga shtyllat (bazat) e Islamit. Transmetohet nga Ibn Umeri r.a se Profeti s.a ka thënë: “Islami është ndërtuar mbi pesë (gjëra): Dëshminë se nuk ka të adhuruar tjetër me të drejtë përveç Allahut dhe se Muhamedi është rob dhe i dërguar i Tij, faljen e namazit, dhënien e zekatit, vizitën e Kabes dhe agjërimin e Ramazanit”. Muttefekun Alejhi .
Rreth vlerës së tij janë transmetuar hadithe të shumta, ndër to: Nga Ebu Hurejra r.a i cili tha: Profeti s.s ka thënë: “Agjërimi është mburojë, ndaj agjëruesi mos të flasë fjalë të ndyra e as të mos shfaqë injorancë (veprime injoranti). Nëse dikush e ofendon le të thojë: Unë jam agjërueshwm, unë jam agjwrueshwm. Betohem për Atë që ka në dorë shpirtin tim! Era e gojës së agjëruesit është më e mirë tek Allahu se sa aroma e miskut. Ai (agjëruesi) e lë ushqimin, pijen dhe epshin e tij për hir Timin. Agjërimi është vetëm për Mua dhe Unë shpërblej për të dhe çdo e mirë shpërblehet me dhjetëfishin e saj”. E transmetojnë dy shejhat (Buhariu dhe Muslimi) .

iv. Përshkallëzimi (gradualitetit) në obligimin e agjërimit.

Allahu i Lartwsuar,mw i Urti, e ligjëroi agjërimin në mënyrë të përshkallëzuar sepse arabët ishin popull që nuk e njhnin agjërimin dhe nuk ishin të mësuar me diçka të tillë. Transmetohet nga Muadh bin Xhelebi se ai ka thënë: U ligjërua namazi nëpërmjet tre etapave dhe u ligjërua agjërimi nëpërmjet tre etapave (më poshtë tha për agjërimin): Vërtet Profeti s.a fillimisht agjëronte tre ditë në çdo muaj dhe ditën e Ashurasë derisa Allahu zbriti ajetin: “Ju është bërë obligim juve agjërimi ashtu siç u ishte bërë atyre para jush” deri tek fjala e Tij: “ushqyerje e një të varfëri për çdo ditë” (Bekare 183-184), në këtë fazë kush dëshironte të agjërojë, agjëronte ndërsa kush nuk dëshironte të agjëronte, ushqente një të varfër kundrejt çdo ditë agjërimi të pa-agjëruar dhe me këtë e shlyente obligimin që kishte. Derisa Allahu zbriti ajetin: “Muaji i Ramazanit në të cilin u zbrit Kurani” deri tek” nga ditët e tjera (të mëvonshme)” (Bekare 185). Kështu u bë obligim agjërimi i muajit, ndërsa musafiri (që nuk agjëron) i kryen më vonë kaza ato ditë të lëna dhe u vendos që i moshuari dhe e moshuara, të cilët nuk e përballojnë dot agjërimin (janë të pafuqishëm për të agjëruar) të ushqejnë një të varfër kundrejt çdo dite agjërimi”. E ka transmetuar Ebu Daudi .
Pra, agjërimi ka kaluar në tre faza:
• Faza e Parë: Obligueshmëria e agjërimit të tre ditëve në çdo muaj dhe ditës së Ashurasw, gjë e cila është e përmendur në një nga transmetimet e hadithit të Muadhit r.a i cili ka thënë: “Profeti s.a kur erdhi në Medine i urdhëroi ata të agjëronin tre ditë (në çdo muaj) pastaj zbriti agjërimi i Ramazanit”. Po ashtu është vërtetuar se Profeti s.a i urdhëronte të agjëronin ditën e Ashuras, pastaj zbriti dispozita pwr obligimin e agjërimit tw muajit të Ramazanit dhe më pas as nuk i urdhëroi dhe as nuk i ndaloi prej saj (që të agjëronin Ashuranë).
• Faza e Dytë: Agjërimi i Ramazanit me dëshirë, kush dëshironte të agjërojë, agjëronte ndërsa kush nuk dëshironte, ushqente një të varfër kundrejt çdo dite agjërimi.
• Faza e Tretë: Obligueshmëria e agjërimit të Ramazanit për çdokënd pa liri zgjedhjeje mes agjërimit dhe ushqimit të një të varfëri. Udhëtari nëse nuk agjëron duhet t’i kryejë kaza më vonë ato ditë të lëna. I moshuari dhe e moshuara në moshë të cilët janë të pafuqishëm, për të agjëruar e kanë detyrë të ushqejnë një të varfër kundrejt çdo dite agjërimi.
Agjërimi u bë obligim përfundimisht sipas përshkallëzimit të mësipërm, në vitin e dytë të Hixhrit dhe Profeti s.a vdiq pasiqë kishtë agjëruar 9 Ramazane .

v. Urtësia në obligimin e Ramazanit.

Ibn Kajimi el Xheuzijeh ka thënë: Qëllimi i agjërimit është frenimi i vetes nga epshet dhe tekat, shkëputja, ndërprerja (e përkohshme) nga gjërat e zakonshme me të cilat është i mësuar, ballancimi i fuqisë epshore ashtuqë që të përgatitet për të arritur atë që sjell me vete lumturinë dhe mirësinë dhe për të pranuar atë me të cilin shpirti pastrohet dhe arrin fitoren e jetës së Përhershme. Uria dhe etja i zbusin epshet dhe tekat dhe pangopwsinë e vetvetes dhe i përkujton gjendjen e të gjorëve të uritur. Ia ngushton fushën e veprimtarisë së shejtanit dhe rrugët e qarkullimit nëpër trupin e njeriut duke ngushtuar rrugët e qarkullimit të ushqimit dhe lëngjeve. Ia frenon forcën e gjymtyrëve duke bërë që të mos lëshohen lirshëm pa asnjë kontroll dhe të bien në ato gjëra që janë të dëmshme për të si në dunja ashtu dhe në Ahiret, i qetësohen gjymyrët dhe kontrollon fuqitë e njeriut që të mos acarohen duke i frenuar ato. Agjërimi është frenimi i të devotshmëve, mburoja e luftëtarëve (të epsheve dhe tekave), ushtrimi i të mirëve të devotshëm të afruar tek Allahu. Është vepër tw cilën Zoti i botërave e ka dalluar dhe veçuar nga të gjitha veprat e tjera dhe të cilën robi e bën për hir të Tij në mënyrë të veçantë sepse ai nuk vepron diçka të jashtme të dukshme, por frenon veten duke braktisur ushqimin, pijen dhe epshin e tij për hir të të Adhuruarit të tij. I lë ato që shpirti i tij i dëshiron dhe i do që të shijojë duke i dhënë përparësi dashurisë mes Allahut dhe robit të Tij të cilën nuk e di askush veç Tij. Njerëzit mund të dinë prej tij(agjwruesit) lënien e gjërave të jashtme e të dukshme por nuk mund të dinë se ai e ka lënë ushqimin, pijen dhe epshin e tij për hir të të Adhuruarit të tij dhe ky është në fakt realiteti i agjërimit.
Agjërimi ka një ndikim të çuditshëm në ruajtjen e gjymtyrëve të jashtme dhe frenimin e forcave të brendshme duke i mbrojtur ato nga përzierja në gjëra që i sjellin pasoja të dëmshme të cilat nëse e pushtojnë shpirtin e njeriut e shkatërrojnë atë. Gjithashtu ndihmon në shkarkimin e lëndëve të dëmshme e të nevojshme për trupin e njeriut të cilat ia pengojnë shëndetin. Agjërimi mbron shëndetin e zemrës dhe të gjymtyrëve dhe ia rikthen gjymtyrëve forcën të cilën ia kishin rrëmbyer epshet dhe tekat. Agjërimi është shkaku ndihmues kryesor për arritjen e devotshmërisw, siç ka thënë Allahu: “O ju të cilët keni besuar u është bërë juve obligim agjërimi ashtu siç u ishte bërë atyre para jush ashtuqë të jeni të devotshëm” (Bekare 185). Profeti s.a ka thënë: “Agjërimi është mburojë” , dhe ka urdhëruar atë që ndjen epsh dhe nevojë për tu martuar por që nuk i ka mundësitë (ekonomike) që të agjërojë dhe e konsideroi atë mburojë ndaj epsheve .
Duke qenë se dobitë e agjërimit janë të miratuara nga logjika e shëndoshë dhe natyrshmëria e pastër e njeriut dhe në përputhje të plotë me të, prandaj Allahu e ligjëroi atë për robërit e Tij, mëshirë për ta, mirësi ndaj tyre, dietë dhe mburojë për ta.
Udhëzimi i Profetit s.a në praktikimin e agjërimit është udhëzimi më i përsosur, më i suksesshmi në realizimin e qëllimit dhe më i lehti për tu pranuar dhe praktikuar nga shpirti njerëzor.
Duke qenë se shkëputja e menjëhershme nga gjërat e dashura dhe të mësuara me to është nga gjërat më të vështira dhe më të mundishme për shpirtin njerëzor, ndaj u vonua obligueshmëria e agjërimit deri pas hixhretit pasiqë u rrënjos në shpirtrat e tyre teuhidi dhe falja e namazit dhe iu bë diçka normale e pranueshme që të zbresin urdhërat Kuranore.
Kështu pra u zhvendosën gradualisht drejt obligimit të agjërimit .

vi. Kush e ka detyrë agjërimin?

Agjërimi është detyrë për çdo: musliman, i shëndoshë mendërisht, që ka arritur moshën e pubertetit (bulugut), i shëndoshë (nga sëmundjet), mukim (jo udhëtar) dhe nëse nuk ekziston ndonjë nga pengesat e përcaktuara me sheriat(si psh:hajdi ose lehonia tek gratw).
Me kushtin e parë: që të jetë musliman, përjashtohet nga agjërimi kafiri sepse ai nuk e ka detyrë dhe nuk pranohet prej tij edhe sikur të agjërojë, megjithëse kërkohet prej tij praktikimi i dispozitave islame, por para së gjithash atij i kërkohet zhdukja e kufrit nga zemra e tij, i cili (kufri) është pengesa kryesore për tu konsideruar ibadetet e tij të sakta dhe të pranueshme.
Me kushtin e dytë dhe të tretë: që të jetë i shëndoshë mendërisht dhe të ketë mbushur moshën e pubertetit, përjashtohet i çmenduri (i sëmuri psiqik) dhe fëmija i vogël që nuk ka arritur bulugun duke u bazuar në fjalën e Profetit s.a : “Është ngritur lapsi (nuk merret në përgjigjësi) nga tre kategori njerëzish: ai që fle gjumë derisa të zgjohet, nga fëmija derisa të rritet (të arrijë moshën e bulguut) dhe nga i çmenduri derisa t’i vijnë mendtë ose të vijë në vete”. E ka transmetuar Ibnul Xherudi, në një transmetim tjetër thuhet: “dhe nga fëmija i vogël derisa të arrijë moshën e bulugut” .
Me kushtin: i shëndoshë përjashtohet i sëmuri.
Me kushtin: mukim përjashtohet udhëtari.
Udhëtari dhe i sëmuri nuk e kanë detyrë ta agjërojnë Ramazanin (gjatë kohës së sëmundjes dhe udhëtimit), por e kanë detyrë t’i kryejnë kaza ato ditë që nuk kanë agjëruar, duke u bazuar në fjalën e Allahut: “Cilido prej jush që e përjeton këtë muaj le ta agjërojë atë, ndërsa kush është i sëmurë ose në udhëtim duhet t’i plotësojë në ditët e mëvonshme aq ditë sa ka lënë” (Bekare 185).
Nëse i sëmuri është në gjendje të tillë që nuk shpresohet shërimi i tij në të ardhmen atëherë ai ushqen një të varfër kundrejt çdo ditë agjërimi dhe nuk e ka detyrë agjërimin sepse përfshihet nw kategorinw e atyre qw janw tw pafuqishwm për të agjëruar. Allahu ka thënë: “Ata të cilët i rëndon agjërimi (dhe nuk e përballojnë dot) janë të obliguar të japin si kompesim ushqim një të varfëri” (Bekare 184).

Me kushtin: Nëse nuk ekziston ndonjë nga pengesat e përcaktuara me sheriat, është për qëllim hajdi dhe nifasi (për gratë) sepse femra me perioda dhe lehona nuk e kanë detyrë agjërimin (gjatë hajdit dhe nifasit) por do i kryejnë ato ditë më vonë.

vii. Cilat janë kushtet që duhet të plotësohen për të qenë agjërimi i saktë dhe i vlefshëm?

Kushtet që duhet të plotësohen për të qenë agjërimi i saktë, janë:

1. Islami, sepse agjërimi i kafirit nuk është i vlefshëm.
2. Shëndeti mendor sepse i çmenduri (i sëmuri psiqik) nuk e ka detyrë agjërimin.
3. Ekzistenca e nijetit që para agimit për të agjëruar sepse sipas mendimit më të saktw agjërimi nuk konsiderohet i vlefshëm nëse nuk bëhet nijeti që para gdhirjes së agimit.
4. Mos ekzistenca e pengesës e cila është hajdi dhe nifasi sepse agjërimi i femrës me perioda dhe lehonës nuk është i saktë.
5. Të qënurit agjërueshëm gjatë gjithë kohës që nga agimi deri në perëndimin e diellit.

Pas kësaj hyrjeje tw shkurtwr le të fillojmë me çështjet e rëndësishme rreth agjërimit që do i trajtojmë, të cilat janë:

 Së pari – Çështjet që kanë të bëjnë me agjërimin:

1. Dëshmia në lidhje me shikimin e hënës.
2. A konsiderohet vërtetimi i hyrjes së muajit(të agjërimit) në bazë të llogaritjeve astronomike?
3. Bërja e nijetit për agjërim qw para agimit.
4. Përcaktimi i nijetit në agjërim.
5. Gjykimi i agjërimit për femrën nëse i vijnë periodat(hajdi) apo lehonia(nifasi).
6. Gjykimi i agjërimit për shtatëzënwn dhe gjidhënësen nëse kanë frikë për shëndetin e tyre apo të foshnjes.
7. Gjykimi i agjërimit në udhëtim.
8. Cila është më e mira kur është në udhëtim: të agjërojë apo jo?
9. Gjykimi nëse kalon një vit i plotë dhe hyn Ramazani tjetër ndërkohë që muslimani nuk ka pasur mundësi t’i agjërojë ditët kaza të mbetura nga Ramazani i kaluar.
10. Gjykimi i agjërimit nafile për atë që nuk i ka agjëruar ditët e mbetura kaza nga Ramazani.
11. Gjykimi i ditës së shtunë në agjërimin nafile.
12. Ejakulimi i spermës me epsh, a e prish agjërimin?

 Së dyti – Çështjet që kanë të bëjnë me zekatin.

1. A duhet të japë zekat për stolitë që femra i përdor?
2. A duhet të japë zekat për mallrat e tregtisë?
3. Gjykimi i nxjerrjes së vlerës monetare në zekat.
4. Gjykimi i shpërdarjes së zekatit në të tetë kategoritë e njerëzve që meritojnë zekatin(gjykimi i përfshirjes së të gjitha kategorive ….)
5. A lejohet dhënia e zekatit të afërmve të cilët janë të varfër(fukara dhe mesakin).
6. A bën pjesë haxhi në kategorinë “fi sebililah”?
7. Gjykimi i zhvendosjes së zekatit nga një vend në tjetër.
8. Kur nxirret zekatul fitri?
9. Kush e meriton t’i jepet zekatul fitri?

Gjithë falënderimet dhe lavdërimet janë vetëm për Allahun, Zotin e botëve. Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin për profetin tonë Muhammed, familjen dhe gjithë shokët e tij.

O muslimanë! Tek ne mbërriti një muaj bujar, që përmban mirësi të mëdha për atë që garon në punë të mira dhe bindje. Mirëpo shumë prej njerëzve janë të pavëmendshëm ndaj tij. Ky është muaji Sha’aban. Po. Shumë prej njerëzve janë të pavëmendshëm ndaj tij. Pejgamberi (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) ka njoftuar për të, siç ka ardhur në Sunen të Nesait dhe tek Bejhekiu në Shua’ab, nga hadithi i Usames (Allahu qoftë i kënaqur me të), se pejgamberi (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) ka thënë: “Sha’abani është midis Rexhebit dhe muajit të Ramazanit. Njerëzit janë të pavëmendshëm ndaj tij. Në këtë muaj ngjiten punët e robërve. Prandaj unë dua që të ngjitet puna ime dhe të jem agjërues.”

Në këtë hadith tregohet se njerëzit janë të pavëmendshëm ndaj disa kohëve që kanë mirësi, prandaj nuk janë vigjilentë ndaj tyre, ngaqë angazhohen me atë që është e njohur.

Gjithashtu, ky hadith përmban pëlqyeshmërinë e mbushjes me bindje të kohës ndaj të cilës njerëzit janë të pavëmendshëm dhe se kjo gjë është e dashur tek Allahu i lartmadhëruar. Prandaj ka ardhur se disa nga të parët tanë faleshin midis magribit dhe ishait, duke thënë se kjo është orë ndaj të cilës njerëzit janë të pavëmendshëm, siç ka përmendu Ibën Rexheb në librin e tij “Lataiful-Mearif”.

Prandaj pejgamberi (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) agjërontë pjesën më të madhe të muajit Sha’aban. Në dy Sahihët transmetohet se Aishja (Allahu qoftë i kënaqur me të) ka thënë: “Nuk e kam parë asnjëherë të Dërguarin e Allahut të plotësojë ndonjë muaj me agjërim, me përjashtim të Ramazanit, dhe nuk e kam parë të agjëronte në ndonjë muaj, aq sa agjëronte në Sha’aban.” Në këtë hadith tregohet se pejgamberi (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) agjëronte ditët më të shumta të muajit Sha’aban.

Prej mirësive të muajit Sh’aban është fakti që Allahu i Lartmadhëruar i fal të gjitha krijesat në natën e mesit të muajit Sha’aban, me përjashtim të mushrikut (idhujtarit) dhe mushahinit (ai që ka mllef dhe urrejtje ndaj vëllait musliman).

Në Sunen të Ibën Maxhes, transmetohet nga Ebu Musa El-Esh’arij (Allahu qoftë i kënaqur me të) se i Dërguari i Allahut (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) ka thënë: “Allahu i Lartësuar vështron në natën e mesit të muajit Sha’aban dhe i fal të gjitha krijesat e Tij, me përjashtim të mushrikut dhe mushahinit.” Prandaj muslimani duhet t’i largohet të gjitha gjynaheve në përgjithësi, e veçanërisht këtyre dy gjynaheve të mëdha, që u përmendën në këtë hadith: Shirku dhe shahnaja. Shirku (t’i bësh shok Allahut), me të cilin nëse dikush vdes me të ka për të qenë përgjithmonë në zjarr, dhe për atë nuk ka asnjë mbrojtës, ndihmues dhe ndërmjetësues. Dhe shahnaja, që është mllefi ndaj muslimanit dhe urrejtja e tij, për shkak të një epshi në vetvete.

Në anë tjetër, ajo që bëjnë disa njerëz duke veçuar natën e mesit të muajit Sha’aban me falje natën dhe lutje dhe që veçojnë atë ditë me agjërim, dije -Allahu të ruajtë-, se këto nuk janë të ligjshme, aq sa konsiderohen si bidate tek ndjekësit e Sunetit, që hyjnë në fjalën e të Dërguarit të Allahut (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të): “Çdo bidat është humbje.”

Përgatiti  Ebu Ismail Ahmed Abdul-Alijmi.

“ Pretenduesi i dickaje duhet të sjellë fakt vërtetues, ndërsa refuzuesi (pala e akuzuar) mjafton të betohet”.
Sa fjalë madhështore dhe gjithëpërfshirëse e ngjarjeve të larmishme dhe ndodhive të ndryshme që hasen mes njerëzve, qoftë në të drejtat individuale, apo në lidhje me pasuritë dhe borxhet, sa herë që ndodh konflikt, mosmarrëveshje apo paqartësi !
Ky është parim që u jep përgjigje të gjithë këtyre problemeve, duke gjykuar se pretenduesi (akuzuesi) duhet të sjellë fakt vërtetues për akuzën e tij, ndërsa pala tjetër (i akuzuari) mjafton që të betohet kundra asaj akuze, përderisa akuzuesi nuk sjell dot fakte dhe argumente vërtetuese.
Ky parim përfshin cështje të ndryshme, prej tyre përmendim shembujt e mëposhtëm:
1) Nëse dikush pretendon një të drejtë ndaj dikujt, qoftë në lidhje me gjakun apo pasurinë apo dicka tjetër, duke mos sjellë fakte, dhe i akuzuari e mohon akuzën e ngritur ndaj tij.
2) Nëse është i pohuar (i vërtetuar) një obligim tek një person ndaj një tjetri dhe më pas ai (i pari) pretendon shlyerjen e atij obligimi ose mos ekzistencën etij, ndërsa i zoti i të drejtës e mohon që t`i jetë kthyer e drejta (merret në konsideratë thënia e mohuesit).
3) Nëse është pohuar ( vërtetuar) pronësia e dikujt mbi dicka dhe më pas pretendon dikush tjetër pronësinë e asaj gjëje, ndërkohë që pronari e mohon dicka të tillë (merret për bazë thënia e pronarit të parë ).
4) Nëse dikujt i ishte lënë dicka në ruajtje në formë amaneti dhe më pas pretendon dëmtimin apo shkatërrimin e asaj pasurie, ndërkohë që pronari i asaj pasurie e refuzon këtë pretendim. Kjo cështje përfshin personin e autorizuar (uekilin),administratorin e vakfit (nadhiral uakf), kujdestarin e jetimit (uelijel jetim), bashkëpronarin në disa nga llojet e bashkëpunimit fitimprurës ( pra, kur këta pretendojnë shaktërrimin e pasurisë ndërkohë që pala tjetër e refuzon këtë pretendim).
5) Nëse personi ngarkohet me dëmshpërblimin e dickaje që dëmton në dëm të dikujt tjetër dhe më pas bie në mosmarrëveshje me të zotin e së drejtës në lidhje me përcaktimin e vlerës së zhdëmtimit, atëherë do merret për bazë fjala e tij.
6) Nëse dikush autorizohet për të administruar një pasuri të përbashkët mes tij dhe një tjetri, dhe gjatë kësaj kohe blen dicka ose merr me qera dicka dhe thotë se e ka marrë personalisht për veten e tij, ndërkohë që ortaku tjetër pretendon se ai veprim është i bashkangjitur me pasurinë e tyre, atëherë do merret në konsideratë thënia e të autorizuarit.
7) Nëse dy persona bien dakort për një lloj akti dhe e përfundojnë, më pas njëri pretendon se akti nuk është korrekt për shkak të mungesës së një kushti, apo një elementi bazik, apo një pengese, ndërkohë që tjetri e refuzon këtë pretendim, do merret në konsideratë thënia e atij që mbron vlefshmërinë e aktit.
8) Nëse dikush pretendon një kusht të caktuar ose një kufizim specifik ose një përshkrim të caktuar ose një afat, etj ndërkohë që pala tjetër e mohon këtë gjë të pretenduar, atëherë do merret në konsideratë thënia e mohuesit.
9) Nëse dikush pretendon prishjen e një akti, shitblerjeje ose qeraje ose martese, etj ndërkohë që pala tjetër e mohon dicka të tillë, do merret në konsideratë thënia e mohuesit.
10) Nëse dikush pretendon dicka shtesë apo mangësi në lidhje me një cështje për të cilën kishin rënë dakort që më parë, atëherë merret në konsideratë thënia e atij që nuk pranon shtesën apo mangësinë.
11) Nëse dikush ka mbi vete obligime pasurore ndaj të tjerëve për shkaqe të ndryshme (si psh borxh, zhdëmtim,mehr, etj) dhe shlyen një pjesë prej tyre ose ia fal një pjesë pala tjetër dhe më pas bien në mosmarrëveshje në lidhje me sasinë e shlyer apo të falur, do merret në konsideratë thënia e shlyerësit të obligimit ( në rastin e shlyerjes), ndërsa kur i falet do merret në konsideratë thënia e falësit.
12) Nëse dikush kryen një obligim (jo adhurim fizik) për një tjetër me nijet kthimi (pra ia lehtëson përkohësisht me kusht që më pas personi tia kthejë vlerën e shpenzuar), i takon që t`i kthehet vlera e shpenzuar,kurse nëse e ka kryer atë obligim pa nijet kthimi, nuk i takon asgjë.Nëse bien në mosmarrëveshje në lidhje me kushtin e kthimit, do merret në konsideratë thënia e e atij që ia kreu obligimin, nëse e kishte me nijet kthimi apo jo.
13) Në përgjithësi cështjet në të cilat njeriu pohon ndaj vetes obligime (borxhe, detyrime, etj), nëse ndodh mosmarrëveshje do merret në konsideratë thënia e pohuesit.
14) Në të gjitha llojet e mosmarrëveshjeve që ndodhin mes njerëzve, nëse njëra prej palëve ka një bazë ku mbështetet (psh parimin e mirënjohur që origjina është se njeriu nuk ka mbi vete obligime, përvecse me argument dhe fakt), atëherë do merret në konsideratë thënia e kësaj pale. Në të gjitha rastet në të cilat merret në konsideratë thënia e njërës palë, i mjafton kësaj pale që të betohet për vërtetësinë e thënies së tij, nqs pala tjetër nuk sjell argumente dhe fakte bindëse për të kundërtën.
15) Cështjet e dhuratave dhe cmimeve që ofrohen për personat kundrejt një pune apo shërbimi të caktuar, nëse ndodh mosmarrëveshje mes ofruesit dhe fituesit, do merret në konsideratë thënia e ofruesit të cmimit.
Duhet të kemi parasysh se në të gjitha rastet kur merret në konsideratë thënia e njërës palë, kemi kushtin që thënia e tij të mos jetë qartazi në kundërshtim me realitetin konkret apo atë realitet normal të zakonshëm që njihet mes njerëzve, sepse në këto raste hidhet poshtë fjala e tij dhe merret për bazë vlerësimi i njerëzve ekspertë apo me përvojë në atë fushë apo zakoni mbizotërues në atë bashkësi.
16) Cështjet në të cilat njeriu shprehet me nënkuptime, si psh në lirimin e robërve apo në divorc (psh i thotë bashkëshortes: ik në shtëpinë e prindërve të tu), etj, do merret për bazë qëllimi i folësit, nëse kishte për qëllim divorcin apo jo, lirimin nga robëria apo jo, etj.
17) Do merret në konsideratë thënia e gruas për gjykimet që kanë lidhje me cështjet e menstruacioneve apo të lehonisë apo të shtatzanisë, qoftë për pohimin e dickaje apo për mohimin e saj. Nëse ndodh mosmarrëveshje në këtë fushë dhe pala pretenduese nuk ka fakte, do merret për bazë thënia e gruas.

Marrë nga libri: el Fetaua es-sadijeh fq 445-447
Përktheu: Shuajb Rexha

Allahu i lartësuar ka thënë:

فَإِذَا قُضِيَتِ الصَّلَاةُ فَانتَشِرُوا فِي الْأَرْضِ وَابْتَغُوا مِن فَضْلِ اللَّهِ وَاذْكُرُوا اللَّهَ كَثِيراً لَّعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

“E kur të kryhet namazi, atëherë shpërndahuni në tokë dhe kërkoni begatitë e Allahut, por edhe përmendeni shpeshherë Allahun, ashtu që të gjeni shpëtim” Suretu el Xhuma: 10.

Nga Ebi Hurejra -Allahu qoftë i kënaqur prej tij- transmetohet se i dërguari i Allahut -paqja dhe nderimi i ALlahut qoftë mbi të- ka thënë:

خير يوم طلعت عليه الشمس يوم الجمعة فيه خلق آدم و فيه أدخل الجنة و فيه أخرج منها و لا تقوم الساعة إلا في يوم الجمعة

“Dita më e mirë në të cilën ka lindur dielli është dita e xhuma, në atë ditë është krijuar Ademi, në atë ditë ai ka hyrë në xhenet, në atë ditë ka dalë prej tij dhe nuk bëhet dita e gjykimit vetëm se në atë ditë”. Transmeton imam Muslimi: 1411.

Gjithashtu transmetohet nga Ebu Hurejra -Allahu qoftë i kënaqur prej tij- se i dërguari i Allahut -paqja dhe nderimi i Allahut qoftë mbi të- ka thënë:

من توضأ يوم الجمعة فأحسن الوضوء ثم أتى الجمعة فدنا و استمع و أنصت غفر له ما بينه و بين الجمعة الأخرى و زيادة ثلاثة أيام و من مس الحصى فقد لغا

“Ai i cili merr abdest në mënyrën më të mirë pastaj niset për xhuma, dëgjon në mënyrën më të mirë, atij i fallen gabimet mes dy xhumave duke shtuar edhe tri ditë, e a ii cili luan me guraleca (në kohën e hutbes) atëherë ai nuk e ka shpërblimin e saj”. Transmeton imam Muslimi: 857.

Nga Ebi Hurejra -Allahu qoftë i kënaqur prej tij- transmetohet se i dërguari i Allahut -paqja dhe nderimi i Allahut qoftë mbi të- ka thënë:

الصَّلَوَاتُ الْخَمْسُ وَالْجُمْعَةُ إِلَى الْجُمْعَةِ وَرَمَضَانُ إِلَى رَمَضَانَ مُكَفِّرَاتٌ مَا بَيْنَهُنَّ إِذَا اجْتَنَبَ الْكَبَائِرَ

“Pesë namazet, nga xhumaja në xhuma, nga ramazani në ramazan janë shlyese të gabimeve që ndodhin mes tyre nëse u largohesh gjynaheve të mëdha”. Transmeton imam Muslimi: 233.

Nga Ebi Hurejra -Allahu qoftë i kënaqur prej tij- dhe nga Ibn Umeri -Allahu qoftë i kënaqur prej tij- se ata e kanë dëgjuar të dërguarin e Allahut -paqja dhe nderimi i Allahut qoftë mbi të- mbi minberin e tij duke thënë:

لَيَنْتَهِيَنَّ أَقْوَامٌ عَنْ وَدْعِهِمْ الْجُمُعَاتِ أَوْ لَيَخْتِمَنَّ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِهِمْ ثُمَّ لَيَكُونُنَّ مِنْ الْغَافِلِينَ

“Duhet të ndalojnë ata njerëz nga mos ardhja në namazin e xhumasë, ose Allahu do t’ua vulosi atyre zemrat, e më pas do të bëhen prej atyre që nuk janë të kujdesur”. Transmeton imam Muslimi: 865.

Nga Seid el Khudrij -Allahu qoftë i kënaqur prej tij- transmetohet se i dërguari i Allahut -paqja dhe nderimi i Allahut qoftë mbi të- ka thënë:

غُسْلُ يَوْمِ الْجُمُعَةِ وَاجِبٌ عَلَى كُلِّ مُحْتَلِمٍ

“Larja (gusli) në ditën e xhuma është obligim për çdo person që ka mbushur moshën e pubertetit”. Transmeton imam Buhariu: 895 dhe imam Muslimi: 846.

Nga Ibn Umeri -Allahu qoftë i kënaqur prej tij- transmetohet se i dërguari i Allahut -paqja dhe nderimi i Allahut qoftë mbi të- ka thënë:

إِذَا جَاءَ أَحَدُكُمْ الْجُمُعَةَ فَلْيَغْتَسِلْ

“Nëse ndonjëri prej jush niset për namazin e xhumasë atëhere le të lahet (marrë gusël)”. Transmeton imam Buhariu: 877 dhe imam Muslimi: 844.

Nga Semurete -Allahu qoftë i kënaqur prej tij- transmetohet se i dërguari i Allahut -paqja dhe nderimi i Allahut qoftë mbi të- ka thënë:

من توضأ يوم الجمعة فبها و نعمت و من اغتسل فالغسل أفضل

“Ai i cili merr abdest ditën e xhuma i mjafton atij ai, e a ii cili lahet (merr gusël), larja është më e mirë”. Transmeton Termidhiu: 497 dhe ka thënë se “hadithi është i mirë” dhe e ka cilësuar sit ë mirë (Hasen) imam Albani në Xhamiu Sagir: 11125.

Nga Selmani -Allahu qoftë i kënaqur prej tij- transmetohet se ka thënë: se i dërguari i Allahut -paqja dhe nderimi i Allahut qoftë mbi të- ka thënë:

لَا يَغْتَسِلُ رَجُلٌ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَيَتَطَهَّرُ مَا اسْتَطَاعَ مِنْ طُهْرٍ وَيَدَّهِنُ مِنْ دُهْنِهِ أَوْ يَمَسُّ مِنْ طِيبِ بَيْتِهِ ثُمَّ يَخْرُجُ فَلَا يُفَرِّقُ بَيْنَ اثْنَيْنِ ثُمَّ يُصَلِّي مَا كُتِبَ لَهُ ثُمَّ يُنْصِتُ إِذَا تَكَلَّمَ الْإِمَامُ إِلَّا غُفِرَ لَهُ مَا بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْجُمُعَةِ الْأُخْرَى

“Nuk lahet ndokush ditën e xhuma, dhe pastrohet në mënyrë më të mirë që mundet, dhe i lyen flokët me vaj nga vaji i tij, apo lyhet me erë të mirë nga shtëpia e tij e më pas niset, nuk kalon mes dy personave (në xhami), e më pas falet sa ta ketë shkruajtur Allahu që të falet, e më pas heshti kur hatibi fillon hutben, vetëm se i fallen atij gabimet mes asaj xhumaje e deri në xhumanë tjetër”. Transmeton imam Buhariu: 883.

Nga Ebi Hurejra -Allahu qoftë i kënaqur prej tij- se i dërguari i Allahut -paqja dhe nderimi i Allahut qoftë mbi të- ka thënë:

مَنْ اغْتَسَلَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ غُسْلَ الْجَنَابَةِ ثُمَّ رَاحَ فَكَأَنَّمَا قَرَّبَ بَدَنَةً وَمَنْ رَاحَ فِي السَّاعَةِ الثَّانِيَةِ فَكَأَنَّمَا قَرَّبَ بَقَرَةً وَمَنْ رَاحَ فِي السَّاعَةِ الثَّالِثَةِ فَكَأَنَّمَا قَرَّبَ كَبْشًا أَقْرَنَ وَمَنْ رَاحَ فِي السَّاعَةِ الرَّابِعَةِ فَكَأَنَّمَا قَرَّبَ دَجَاجَةً وَمَنْ رَاحَ فِي السَّاعَةِ الْخَامِسَةِ فَكَأَنَّمَا قَرَّبَ بَيْضَةً فَإِذَا خَرَجَ الْإِمَامُ حَضَرَتْ الْمَلَائِكَةُ يَسْتَمِعُونَ الذِّكْرَ

“Ai i cili lahet ditën e xhuma ashtu siç lahet nga xhunubi e më pas shkon në orën e parë (në xhami) ka shpërblimin sikur ka bërë kurban një deve. Ai i cli shkon në orën e dytë ka shpërblimin sikur ka bërë kurban një lopë. Ai i cili shkon në orën e tretë ka shpërblimin sikur ka bërë kurban një dash me brirë. Ai i cili shkon në orën e katërt ka shpërblimin sikur ka bërë kurban një pulë. Ai i cili shkon në orën e pesë ka shpërblimin sikur ka bërë kurban një vezë, e kur imam fillon hutben atëherë melaiket afrohen që të dëgjojnë”. Transmeton imam Buhariu: 935 dhe imam Muslimi: 852.

Gjithashtu nga Ebi Hurejra -Allahu qoftë i kënaqur prej tij- transmetohet se i dërguari i Allahut -paqja dhe nderimi i Allahut qoftë mbi të- ka thënë:

فِيهَا سَاعَةٌ لا يُوافِقُهَا عَبْدٌ مُسْلِمٌ ، وَهُوَ قَائِمٌ يُصَلِّي يَسْألُ اللهَ شَيْئاً ، إِلاَّ أعْطَاهُ إيّاهُ

“Në të (ditën e xhuma) ka një orë që nuk e kap një musliman duke u falur e duke i kërkuar Allahut diçka vetëm se Allahu i përgjigjet atij”. Transmeton imam Buhariu: 935 dhe imam Muslimi: 852.

Nga Xhabiri -Allahu qoftë i kënaqur prej tij- transmetohet se i dërguari i Allahut -paqja dhe nderimi i Allahut qoftë mbi të- ka thënë:

يوم الجمعة اثنتا عشرة ساعة منها ساعة لا يوجد عبد مسلم يسأل الله فيها شيئاً إلا أتاه الله إياه فالتمسوها آخر ساعةٍ بعد العصر

“Dita e xhuma është dymbëdhjetë pjesë, nuk ka ndonjë musliman i cili i kërkon Allahut diçka vetëm se Allahu ia jep atë, prandaj kërkojeni atë pjesë në pjesën e fundit pas namazit të ikindisë”. Transmeton Nesai: 3/99, Ebu Davudi: 1048, Hakim: 1/279 dhe Bejhekiu: 3/250, e ka cilësuar si hadith të mirë (Hasen) Hafidh Ibn Haxheri në “Fet’hul Bari”: 2/420, gjithashtu shiko edhe librin “Silsiletu Ehadith es Sahiha”: 2583 të imam Albanit.

Nga Eus ibn Eusi -Allahu qoftë i kënaqur prej tij- transmetohet se i dërguari i Allahut -paqja dhe nderimi i Allahut qoftë mbi të- ka thënë:

إِنَّ مِنْ أَفْضَلِ أَيَّامِكُمْ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَأَكْثِرُوا عَلَيَّ مِنْ الصَّلَاةِ فِيهِ فَإِنَّ صَلَاتَكُمْ مَعْرُوضَةٌ عَلَيَّ

“Dita më e mirë për ju është dita e xhuma, prandaj shtojini salavatet mbi mua atë ditë sepse salavatet që më dërgoni ju më paraqiten mua”. Transmeton Ebu Davudi me sened të saktë: 1047, hadithin e ka saktësuar edhe shejh Albani në “Xhamiu Sagir”: 3975.

Marrë pjesërisht nga libri “Rijadu Salihin”

të imam Neveviut –Allahu e mëshiroftë-

Përktheu: Ylli Rama.

I dërguari i Allahut -paqja dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të- na ka treguar në hadithet e tij për mirësinë e agjërimit në muajin e Muharremit, muaji i parë i vitit hixhri, ku ka thënë:

“Agjërimi më i mirë pas agjërimit të muajit të Ramazanit është muaji i Allahut Muharrem, kurse namazi më i mirë pas namazeve të obliguara është namazi i natës” transmeton imam Muslimi në Sahihun e tij me numër: 1163 nga Ebu Hurejra –Allahu qoftë i kënaqur prej tij”.

Kurse në një transmetim tjetër nga Xhundub ibn Sufjan –Allahu qoftë i kënaqur prej tij- se ka thënë: i dërguari i Allahut -paqja dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të- thoshte:

“Me të vërtetë namazi më i mirë pas namazeve të obliguara është namazi në mesin e natës, kurse agjërimi më i mirë pas agjërimit të muajit të ramazanit është muaji i Allahut të cilin e quani Muharrem” e ka saktësuar imam Albani me anë të rrugëve të hadithit tek libri: Tergib we Terhib: 1/437 me përgatitjen e Shejh Meshhur Hasen Al Selman.

Gjithashtu i dërguari i Allahut -paqja dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të- i ka dhënë një rëndësi të veçantë agjërimit ditën e dhjetë të këtij muaji, ditë që quhet dita e Ashura, ku ka thënë për mirësinë e agjërimit të kësaj dite:

Nga Humejd ibn Abdurrahman se ka dëgjuar Muauijetu ibn Ebi Sufjan –Allahu qoftë i kënaqur prej tij- në kohën e haxhit mbi hutbe duke thënë: O banorët e Medines! Ku janë dijetarët tuaj? Kam dëgjuar të dërguarin e Allahut -paqja dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të- duke thënë: “Kjo është dita e Ashura. Allahu nuk jua ka bërë obligim agjërimin e saj, por unë do ta agjëroj, ai i cili dëshiron le të agjërojë e ai i cili dëshiron le të mos agjërojë” transmeton imam Buhari: 2004 dhe imam Muslimi: 1129.

Nga Aishja –Allahu qoftë e kënaqur prej saj- se ka thënë: Dita e Ashura ishte ditë që kurejshët e agjëronin atë në kohën para Islamit, edhe i dërguari i Allahut -paqja dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të- e agjëronte atë para Islamit. Pasi u shpërngul në Medine e agjëroj atë ditë dhe urdhëroj që ta agjëronin atë, pasi u bë obligim agjërimi i muajit të ramazanit ai e la agjërimin e Ashuras, ai i cili dëshironte e agjëronte atë ditë e ai që dëshironte nuk e agjëronte” transmeton imam Buhari: 2002 dhe imam Muslimi: 1125.

Nga Ibn Abasi –Allahu qoftë i kënaqur prej tij- se ka thënë: Kur u shpërngul i dërguari i Allahut -paqja dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të- në Medine vuri re se Jehudët e agjëronin ditën e Ashura dhe u tha atyre: Pse e agjëroni? Ata i thanë: Kjo është një ditë e mirë, kjo është dita që Allahu i shpëtoj Beni Israilët nga armiku i tyre kështu që Musai e agjëroj atë ditë. Ai -paqja dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të- u tha: “Unë jam më parësor për ta ndjekur Musain se sa ju” kështu që e agjëroj atë ditë dhe urdhëroj që ta agjëronin edhe të tjerët” transmeton imam Buhari: 2004 dhe imam Muslimi: 1130.

Nga Ebi Musa El Esharij –Allahu qoftë i kënaqur prej tyre- se ka thënë: Ditën e Ashura Jehudët e konsideronin festë, i dërguari i Allahut -paqja dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të- tha: “Atëherë agjërojeni ju atë ditë” transmeton imam Buhari: 2005 dhe imam Muslimi: 1131.

Nga Ibn Azasi –Allahu qoftë i kënaqur prej tyre- se ka thënë: Kur i dërguari i Allahut -paqja dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të- agjërojë ditën e Ashura dhe urdhëroj që ta agjëronin edhe të tjerët atë ditë, i thanë atij: O i dërguari i Allahut! Kjo është një ditë që Jehudët dhe të Krishterët e madhërojnë! I dërguari i Allahut -paqja dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të- tha: “Kur të vijë viti tjetër –me lejen e Allahut- do ta agjërojmë edhe ditën e nëntë”. Thotë Ibn Abasi: “Nuk erdhi viti tjetër derisa ndërroj jetë i dërguari i Allahut -paqja dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të”.

Kurse në një transmetim tjetër: “Nëse jetoj deri vitin tjetër do ta agjëroj edhe ditën e nëntë” transmeton imam Muslimi: 1134.

Nga Ebi Katade –Allahu qoftë i kënaqur prej tij- se i dërguari i Allahut -paqja dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të- u pyet për agjërimin e ditës së Ashura? Dhe tha: “Ajo i fal gabimet e vitit që ka kaluar” transmeton imam Muslimi: 1162.

Përgatiti: Ylli Rama

Muslimani në jetën e tij zhvendoset nga një sezon mirësish në tjetrin, nga një vepër e mirë e një lloji të caktuar në një tjetër të një lloji tjetër. Ndryshon forma dhe veprimi, por thelbi ngelet po i njëjti: Bindja ndaj Krijuesit, Zotit të gjithësisë. Një nga sezonet më të begata dhe më emocionale të jetës së muslimanit është dhe muaji i Ramazanit, muaji i agjërimit dhe i Kuranit.

Çfarë është agjërimi dhe cilat janë disa nga dispozitat që lidhen me të?

Agjërimi vjen nga fjala arabe saum dhe sijam që do të thotë frenim. Ndërsa në përkufizimin fetar do të thotë: Adhurimi që i kushtohet Allahut duke u frenuar nga ngrënia, pirja dhe çdo gjë tjetër që e prish agjërimin, që nga gdhirja e agimit deri në perëndimin e diellit[1].

Allahu xheleshanuhu thotë: “Hani e pini derisa të dallohet peri i bardhë (drita e agimit) nga peri i zi (terri i natës) dhe plotësojeni agjerimin deri në mbrëmje” [Bekare: 187].

Ky adhurim është një nga obligimet madhore të muslimanit dhe një nga veprat e tij më të rëndësishme, Profeti sal-lallahu alejhi ue selem ka thënë: “Islami është ndërtuar mbi pesë shtylla: Dëshmia se nuk ka të adhuruar me të drejtë përveç Allahut, falja e namazit, dhënia e zekatit, agjërimi i Ramazanit dhe vizita e Qabes”. Çdo musliman dhe muslimane që kanë arritur pubertetin e kanë detyrë ta përmbushin këtë detyrë islame, nëse janë të shëndetshëm fizikisht dhe mendërisht dhe nuk janë në udhëtim gjatë ditëve të ramazanit, si dhe gratë nëse nuk janë me zakonet e tyre të përmuajshme apo lehonë.

Cili është qëllimi i agjërimit dhe urtësia e tij?

Ibnul  Kajimi në lidhje me këtë ka thënë: Qëllimi i agjërimit është frenimi i vetes nga epshet dhe tekat, ndërprerja nga rutina e zakonshme me të cilën është i ambientuar, rregullimi dhe ekuilibrimi i dëshirave të brendëshme ashtu që të përgatitet për të kërkuar arritjen e synimit kulmor të lumturisë dhe kënaqësisë, përgatitet  për të pranuar shkaqet e jetës së përjetshme, duke qenë uria dhe etja mjet për thyerjen e lakmisë tekanjoze dhe epshore. Agjërimi i përkujton njeriut gjendjen e të varfëre të uritur, i ngushton rrugët e shejtanit tek njeriu duke i ngushtuar rrugët e ushqimit. Në këtë mënyrë frenohet fuqia e gjymtyrëve nga çoroditja dhe shfrenimi në gjëra të cilat janë të dëmshme për njeriun në këtë dunja dhe në Ahiret, duke u kontrolluar gjymtyrët dhe forca njerëzore me frerët e agjërimit sepse realisht agjërimi për të devotshmit është në rolin e frerëve, është mburojë e luftëtarëve (që luftojnë me veten dhe shejtanin), është kopshti  i begative për ata që i afrohen Allahut. Agjërimi është adhurim i veçantë  që i kushtohet Zotit të botrave dhe që dallon nga veprat e tjera. Agjëruesi nuk vepron diçka të dukshme por heq dorë nga epshi, ushqimi dhe pija e tij, për hir të Atij që adhuron. Agjërimi ne vetvete është të heqësh dorë nga ato që shpirti i do dhe është i ambientuar t`i shijojë, duke i dhënë përparësi dashurisë së Allahut dhe arritjes së kënaqësisë së Tij. Agjërimi është diçka e fshehtë mes robit dhe Zotit. Megjithëse njerëzit mund të vërejnë distancimin e tij nga ushqimi, pija apo epshi , por ndjenjën e brendshme, faktin që kjo braktisje është për hir të Atij që adhuron, kjo është diçka që askush nga njerëzit nuk mund ta zbulojë dhe ky është realiteti i agjërimit. Agjërimi ka ndikim të habitshëm në ruajtjen e gjymtyrëve të jashtme dhe forcave të brendëshme, në mbrojtjen e organizmit nga dëmet që i vijnë si pasojë e përzierjes së lendëve të ndryshme të dëmshme, të cilat në një moment mund të mbizotërojnë organizmin dhe ta shkatarrojnë atë. Agjërimi mundëson zbrazjen e këtyre lëndëve si dhe lëndëve të padobishme që pengojnë një shëndet normal. Agjërimi mbron shëndetin e zemrës dhe të gjymtyrëve, u rikthen atyre atë  çfarë ishte e rrëmbyer nga epshet dhe tekat, ndaj agjërimi është ndihmësi më i mirë për devotshmëri siç ka thënë i Lartësuari: “O ju të cilët keni besuar u është bërë obligim agjërimi ashtu siç ishte për ata para jush ashtu që të jeni të devotshëm” [Bekare: 185]. Profeti sal-lallahu alejhi ue selem ka thënë: “Agjërimi është mburojë”[2] dhe i orjentonte të rinjtë të cilët ndjenjë epsh dhe nuk i kanë mundësitë për tu martuar që të agjërojnë ashtu që tu shërbejë agjërimi si mburojë[3].

Për të gjitha këto qëllime dhe urtësi, të cilat janë të pranuara dhe të dëshmuara nga llogjika e shëndoshë dhe natyrshmëria e pastër, Allahu e ligjëroi agjërimin si mëshirë për robërit e Tij mirësi ndaj tyre, mburojë dhe dietë për ta[4].

Agjërimi i bëhet detyrë njeriut me fillimin e muajit hënor të Ramazanit, Allahu thotë: “Kush nga ju e përjeton këtë muaj le ta agjërojë atë” [Bekare: 185]. Profeti sal-lallahu alejhi ue selem ka thënë: “Agjëroni kur ta shihni hënën (e muajit ramazan)”[5].

Në natën e cila i paraprin fillimit të muajit njeriu e bën nijet për të agjëruar këtë muaj për Allahun, Profeti sal-lallahu alejhi ue selem ka thënë: “Veprat janë sipas qëllimit” dhe: “Nuk ka agjërim të vlefshëm për atë person që nuk e ka vendosur që natën se do agjërojë”[6]. Pra njeriu i cili në darkë e di se e nesërmja do e gjejë agjërueshëm e ka bërë nijetin, po ashtu ai i cili ngrihet në syfyr për të ngrënë, e ka bërë nijetin.

Çfarë e prish agjërimin:

1. Ngrënia dhe pirja me vetëdije. 2. Lehonia dhe menstruacionet tek gratë. 3. Kryerja e marrëdhënieve seksuale apo qoftë dhe ejakulimi i spermës me forma të tjera. 4. E vjellura me dashje (e vetë provokuar). Profeti sal-lallahu alejhi ue selem ka thënë: “Kush vjell me dashje le ta kompensojë atë ditë”[7]. Ibnul Mundhiri ka thënë: Dijetarët janë unanimë për pavlefshmërinë e agjërimit të atij që vjell me dashje. 5. Përdorimi i ilaçeve nga goja apo i injeksioneve ushqyese.

Cilat kategori nga njerëzit nuk e kanë detyrë agjërimin?

Së pari duhet të dimë se mos agjërimi i këtij muaji për ata që kanë mundësi është një mëkat i madh. Së dyti: Allahu xheleshanuhu me mëshirën dhe mirësinë e Tij ka toleruar disa kategori të njerëzve duke i shkarkuar nga kjo detyrë, përsa kohë që tek ata ekziston motivi i justifikimit. Këto kategori janë: 1. Gratë gjatë lehonisë apo mestruacioneve. Profeti sal-lallahu alejhi ue selem ka thënë: “A nuk janë gratë që kur u vinë zakonet nuk falen dhe nuk agjërojnë”.

2. Udhëtari. U pyet Profeti sal-lallahu alejhi ue selem: A lejohet agjërimi në udhëtim?Ai tha: “Nëse do agjëro, e nëse do mos agjëro”[8]. 3. I sëmuri që dëmtohet nga agjërimi. Allahu xheleshanuhu ka thënë: “Kush është i sëmurë apo udhëtar, le t`i kompensojë aq ditë(sa ka lënë) nga ditët e mëvonshme” [Bekare: 184]. Ndërsa i sëmuri që nuk shpresohet më  shërimi i tij, në vend të agjërimit jep ushqim një të varfëri kundrejt çdo dite agjërimi, Allahu ka thënë: “Ata që nuk e përballojnë dot, le të japin kompensim ushqim një të varfëri”. [Bekare:184].

4. Shtatzëna apo gruaja gjidhënëse, e cila ka frikë se agjërimi i bën dëm asaj apo fëmijës së saj, qoftë në fillimet e shtatzanisë apo gjidhënies apo në periudhën e fundit të saj. Profeti sal-lallahu alejhi ue selem ka thënë: “Allahu e ka toleruar shtatzënën dhe gjidhënësen nga agjërimi”[9]. 5. Fëmija nën moshën e pubertetit. Profeti sal-lallahu alejhi ue selem ka thënë: “Lapsi nuk shkruan për personin që fle, derisa të zgjohet, për të çmendurin derisa të vijë në vete dhe për fëmijën derisa të arrijë pubertetin[10].

Cfarë i kërkohet msulimanit në këtë muaj.

Muaji i agjërimit është muaji i mëshirës, i faljes, i lirimit nga zjarri, i ngritjes në besim, muaji i shtimit të veprave të mira dhe i frenimit nga veprat e këqija, Profeti sal-lallahu alejhi ue selem ka thënë: “Në natën e parë të muajit Ramazan, lidhen shejtanët, mbyllen të gjitha portat e xhehenemit, hapen të gjitha portat e xhenetit dhe thërret një thirrës: O ti që e kërkon të mirën bëj përpara, o ti që e do të keqen hiq dorë. Çdo natë Allahu liron njerëz nga zjarri”[11] dhe thotë: “Kush e agjëron Ramazanin dhe bën adhurim në të, me besim dhe shpresim në shpërblim, i falen gjynahet e mëparshme”[12]. Muaji i Ramazanit është mjeti për të pastruar trupin dhe shpirtin, është mundësia për të bërë paqe me veten dhe për të kënaqur Krijuesin, është shkaku me të cilin meriton të hyjë në xhenet nga një portë e veçantë që u përket vetëm agjëruesve. Vepra e mirë në këtë muaj merr një kuptim tjetër me më shumë vlerë, më shumë kthjelltësi shpirtërore, sinqeritet dhe përkushtim.

E lusim Allahun të na e lehtësojë agjërimin dhe të na japë sukses për punë të mira.

Përgatiti: Stafi i Qendrës “Udha e Besimtarëve”

[2] Transmeton Buhariu nr. 5066.

[3] Siç  transmetohet tek Buhariu me nr. 4507.

[4] Marrë nga libri Zadul Mead 2/22-23.

[5] Transmeton Buhariu nr. 1909 dhe Muslimi nr. 1081.

[6] Transmeton Ebu Daudi nr.2454, Bejhakiu nr.4/203 dhe në librin Iruaul Galil 4/25.

[7] Transmeton Ebu Daudi nr.2380, Tirmidhiu nr. 720, saktësoi Albani.

[8] Transmeton Buhariu nr. 1942 dhe Muslimi nr. 1121.

[9] Transmeton Ebu Daudi nr. 2408, Tirmidhiu nr. 715, saktësoi Albani.

[10] Transmeton Ebu Daudi nr. 4398, Tirmidhiu nr. 1423, saktësoi Albani.

[11] Transmeton Tirmidhiu nr.682, Ibn Maxheh nr. 1642, saktësoi Albani.

[12] Transmeton Tirmidhiu nr. 683, ibn Maxhe nr. 1326, saktësoi Albani.

Nga Aishja – Allahu qoftë i kënaqur prej saj – trasmetohet se ka thënë: “I Dërguari i Allahut – paqa dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të – agjëronte deri sa mendonim se ai nuk e prishte kurrë agjërimin, dhe rrinte pa agjëruar deri sa mendonim se ai nuk agjëronte, dhe nuk e kam parë të Dërguarin e Allahut –paqa dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të- që ta plotësojë agjërimin e të gjithë muajit përveç muajit të Ramazanit, dhe nuk e kam parë të agjërojë në muajit e tjerë më shumë se s aka agjëruar në muajin Shaban”[1].

Ibn Haxheri ka thënë: “Në këtë hadith ka argument për mirësinë e muajit të Shabanit”[2].

Ibn Rexheb ka thënë: “Sa i përket agjërimit të Dërguarit të Allahut -paqa dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të- gjatë muajve të vitit ai agjëronte në muajin e Shabanit më shumë se sa në muajt e tjerë”[3].

Sen’ani ka thënë: “Në këtë ka argument që ai -paqa dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të- e veçonte muajin e Shabanit me agjërim më shumë se mujt e tjerë”[4].

Nga Aishja -Allahu qoftë i kënaqur prej saj- se ka thënë: “Agjërimi i muajit të Shabanit ishte më e dashur tek i Dërguari i Allahut -paqa dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të- se sa agjërimi i muajve të tjerë në të cilat agjëronte në mënyrë vullnetare”[5].

Subki ka thënë: “D.m.th.:  Agjërimi i muajit të Shabanit ishte më e dashur tek i Dërguari i Allahut -paqa dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të- se sa agjërimi i muajve të tjerë në të cilat ai agjëronte në mënyrë vullnetare”[6].

2- Agjërimi i gjithë muajit të Shabanit:

Nga Aishja -Allahu qoftë i kënaqur prej saj- se ka thënë: “Nuk agjëronte i Dërguari i Allahut -paqa dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të- ndonjë muaj më shumë se sa muaji i Shabanit, ai e agjëronte muajin e Shabanit të gjithin”[7].

E në një transmetim tjetër: “Nuk e kam parë të agjëroj më shumë në ndonjë muaj sin ë muajin e Shabanit, ai e agjërontë muajin e Shabanit të gjithin, ai e agjëronte muajin e shabanit përveç pak ditëve”[8].

Ky hadith mund të lejë të kuptojë kontraditë me hadithin e Aishes -Allahu qoftë i kënaqur prej saj- që përmendëm më lart ku thotë: “Nuk e kam parë të Dërguarin e Allahut -paqa dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të- që të plotësojë një muaj duke e agjëruar përveç muajit të Ramazanit”[9], e në një transmetim tjetër ka thënë: “Nuk dijë që ai -paqa dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të- të ketë agjëruar një muaj të tërin përveç Ramazanit”[10], kurse në hadithin e Ibn Abasit -Allahu qoftë i kënaqur prej tyre- ka thënë: “Nuk ka agjëruar i Dërguari i Allahut -paqa dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të- një muaj të plotë asnjëherë përveç muajit të Ramazanit”[11].

Dijetaret në lidhje me bashkimin e këtyre transmetimeve kanë thënë:

Shpjegimi i një transmetimi me transmetimin tjetër:

Transmetohet nga Ibn Nubarek se ka thënë në lidhje me këtë hadith: “Në gjuhën arabe lejohet të thuhet nëse agjëron shumicën e muajit që të thuash: e agjëroj të gjithë muajin. Gjithashtu thuhet: filani u fal gjatë gjithë natës, por ndoshta aim und të jetë marrë me disa punë të tjera”.

Termidhiu ka thënë:  “Sikur Ibn Mubarek ka vënë re se ted y hadithet përputhen e nuk kundërshtohen duke thënë: Kuptimi i këtij hadithi është se ai -paqa dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të- agjëronte shumicën e muajit e jot ë gjithin”[12].

Kadi Ijad në shpjegimin e transmetimit: “Agjëronte muajin Shaban të gjithin” dhe “Agjëronte muajin Shaban të gjithin përveç pak ditëve” ka thënë: “Transmetimi i dytë është shpjegim i të parit, dhe se është shprehur me fjalën “të gjithin” në përgjithësi.

Ibn Haxheri e ka cilësuar si të saktë këtë shpjegim sepse transmetimet tregojnë një gjë të tillë.

Përgatiti dhe Përmblodhi:

Ylli Rama

[2] Fet’hul Bari: 4/253.

[3] Letaiful Mearif: 247.

[4] Subulu Selam: 2/342.

[5] Transmeton imam Ahmedi në Musned: 6/188, Ebu Davudi në kapitullin e Agjërimit, tema: Agjërimi i muajit Shaban: 2431, dhe Nesai në kapitullin e Agjërimit, tema: Agjërimi i të Dërguarit të Allahut -paqa dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të-: 2350. Ka thënë Hakimi: “I saktë sipas kushteve të Buhariut dhe Muslimit”, dhe e ka saktësuar imam Albani tek Ebi Davudi: 2124.

[6] Minhel Adhbul Meurud: 10/188.

[7] Transmeton imam Buhariu në kapitullin e Agjërimit, tema: Agjërimi i muajit Shaban: 1970.

[8] Ky është transmetimi i imam Muslimit në kapitullin e Agjërimit: 1156.

[9] Transmeton imam Buhari në kapitullin e Agjërimit, nën temën: Agjërimi i muajit Shaban: 1969, dhe imam Muslimi në kapitullin e Agjërimit: 1156.

[10] Ky është një ka transmetimet e imam Muslimi në kapitullin e Agjërimit: 1156.

[11] Transmeton imam Buhariu në kapitullin e Agjërimit, tema: çka përmendet nga agjërimi i të Dërguarit të Allahut -paqa dhe nderimi i Allahut qofshin mbi të- dhe prishjes së agjërimit: 1971, dhe imam Muslimi: 1157.

[12] Sunen Termidhi: 3/436 me shpjegimin: Tuhfetu Ahuedhi.

PASTËRTIA

Ujërat dhe llojet e tyre

Grupi i parë: uji pastrues.

Është ai ujë i pastër në vetveten e tij dhe që pastron gjërat e tjera. Me përdorimin e tij pastrohen ndytësirat dhe pisllëqet.

Ky lloj uji përfshin:

1- ujin e shiut.

Argument është fjala e Allahut që thotë: “e nga qielli zbritëm ujë që pastron[1].”[2]

Gjithashtu në një ajet tjetër thotë: “e nga qielli zbret mbi ju ujë në mënyrë që tu pastrojë me të.[3]“[4]

2- gjërat që burojnë nga uji siç është dëbora dhe breshëri.

Transmetohet nga ebu hurejra Allahu qoftë i kënaqur prej tij se ka thënë: I dërguari i Allahut e kishte zakon që të heshte ndërmjet tekbirit dhe leximit të kuranit heshtje të shkurtër. Unë të dërguarit të Allahut i thashë: të kam në vend të nënës dhe babait tim o i dërguari i Allahut në heshtjen që bën ndërmjet tekbirit dhe leximit të kuranit çfarë thua? Tha : them: o zoti im më largo nga mëkatet e mia aq sa ke larguar lindjen nga perëndimi. O zoti im më pastor nga mëkatet e mia ashtu sic pastrohet rroba e bardhë nga njollat. O zoti im më pastor nga mëkatet e mia me ujë dëborë dhe breshër.[5]

3- uji i burimeve.

Argument është fjala e Allahut që thotë: “a nuk e vëren se si Allahu lëshon ujë nga qielli e atë e shpërndan në tokë nëpër burime.[6]“[7]

4- uji i detit:

argumenti për këtë është hadithi i ebu hurejras i cili ka thënë: një burrë e pyet profetin duke i thënë: o i dërguari i Allahut ne udhëtojmë në det dhe bartim me vete ujë të pakët prandaj nëse e përdorim për të marë abdes do mbetemi të etur sit ë veprojmë a të marim abdes me ujin e detit? I dërguari i Allahut iu përgjigj duke i thënë: uji i tij është pastrues dhe ajo që ngordh në të është e lejuar.[8]

5- uji i zemzemit:

është saktësuar nga Aliu Allahu qoftë i kënaqur prej tij se profeti alejhi selam kërkoi një kovë me ujë zemzemi ku piu dhe mori abdes prej saj.[9]

6- uji që ka ndryshuar shijen dhe ngjyrën si pasojë e qëndrimit të gjatë[10], apo për shkak të përzierjes së tij me një send të pastër prej të cilit nuk mund të ruhet sic është myshku gjethet e pemëve sapuni dhe mielli:

në këtë kontekst bën pjesë dhe uji që ndryshon kur qëndron gjatë në enët e lëkurës hekurit etj. Nuk meret parasysh e gjithë kjo që thamë dhe uji nuk del nga emërtimi i tij i përgjithshëm.

Të njëjtën gjë e themi edhe për ujin që e ndryshojnë peshqit apo kafshë të tjera që jetojnë në det kjo për arsye se është e pamundur që ta ruajmë nga kjo gjë.[11]

Të gjitha këto që thamë e lënë ujin në gjendjen e tij pastruese përderisa termi ujë qëndron mbi të.

Argument për këtë që thamë është hadithi i Umi Atijes e cila thotë: hyri tek ne i dërguari i Allahut në kohën kur kishte ndërruar jetë vajza e tij dhe na tha: lajeni tre herë pesë herë ose më shumë se kaq nëse e shihni të arsyeshme me ujë dhe zambak dhe herën e fundit hidhini kafur[12] e kur të mbaroni më thërrisni.

Kur mbarum së lari e thërritëm të dërguarin e ai na dha izarin e tij pastaj na tha: mbështilljani këtë rrobë trupit të saj.[13]

Gjithashtu umu Hanij thotë se i dërguari i Allahut bashkë me gruan e tij mejmunen janë larë në një enë të përbashkët kun ë të dukeshin qartë gjurmët e brumit.[14]

Ibën Hazmi në librin e tij El Muhala ceshtja numër 147 thotë: cdo ujë që përzihet me ndonjë send të pastër të lejuar e pas kësaj aty duken shenjat e njgjyrës erës dhe shijes të atij sendi kjo nuk do të thotë se i ka larguar termin e ujit prandaj të përdoret ky ujë për abdes është e lejuar gjithashtu edhe për gusul është i lejuar.

Argument për këtë është fjala e Allahut që thotë: “e ju nuk gjeni ujë” ndërsa ky që folëm më sipër është ujë cfarë do qoftë ajo gjë që bie në të misk mjaltë shafran etj.

Përsa i përket argumenteve që tregojnë për abdesin në enët e hekurit dhe të lëkurës etj:

Abdullah bin Zejdi Allahu qoftë i kënaqur prej tij thotë: erdhi tek ne i dërguari i Allahut dhe i nxorëm ujë në një enë prej hekuri e ai mori abdes duke larë fytyrën e tij tre herë e duart nga dy herë id ha mest kokës duke i prekur nga fillimi e deri pas qafe pas kësaj laud he këmbët.[15]

Transmeton ibën Abasi i cili thotë: një natë u ngrysa tek tezja ime mejmuna. Atëherë u ngrit i dërguari i Allahut për të falë namazin vuulnetar të natës. Profeti shkoi tek ena e lëkurës dhe mos abdes prej saj më pas u ngrit për tu falur. Kur e vërejta atë që bëri u ngrita dhe mora abdes nga e njejta enë dhe shkova tek aid he qëndrova në anën e majtë të profetit. Ai më tërhoqi nga pas shpine dhe më nxori në anën e djathtë.[16]

Gjithashtu transmetohet nga Enes ibën Malik i cili ka thënë: i dërguari i Allahut kur dilte për nevojat e tij i sillnim unë dhe një djalosh tjetër një enë lëkure të vogël me ujë në mënyrë që të pastrohej.[17]

7- uji që është përzier me papastërti e nuk ka ndryshuar shijen apo ngjyrën apo erën:

ebu seid el hudriu thotë: e ka dëgjuar të dërguarin e Allahut kur i thuhej: se uji që vjen tek ti merret nga pus ii budaas ai është një pus ku hidhen mishërat e qenëve gjakrat dhe ndyrësirat e njerëzve. Atëherë i dërguari i Allahut tha: vërtet uji është pastrues dhe nuk e bën të pisët asgjë.[18]

Në një hadith profeti alejhi selam thotë: kur të arrijë uji sasinë e dy shtambave ai nuk bart papastërti.[19]

Imam Sheukani thotë: përsa i përket hadithit të dy shtambave gjëja kryesore që flet është se uji kur arrin sasinë e dy shtambave nuk mbart papastërti, prandaj në këtë sasi nuk ndikon papastërtia në shumicën e rasteve por nëse i ndryshojnë disa vecori atëherë konsiderohet i papastër sipas mendimit unik që është saktësuar nga rrugë të ndryshme të haditheve.

Por kur uji nuk është në sasinë e dy shtambave nuk thotë Allahu se ai e mbart papastërtinë në mënyrë të prerë. Përkundrazi kuptimi i hadithit të dy shtambave tregon se uji që është jo në sasinë e dy shtambave mund të bart papastërti ose edhe nuk mund ta bartë atë. Nëse e bart nuk meret parasysh derisa të ndryshojë disa nga vecoritë e tij.[20]

Imam Zuhriu ka thënë: nuk ka problem uji përderisa nuk i është ndryshuar shija era apo ngjyra e tij.[21]

8- uji i përdorur:

sido që të jetë për abdes apo për gusul etj përderisa nuk është përdorur për të larguar një papastërti.

Për këtë që thamë ekzistojnë argumente të shumta:

Është fjala e urves nga misueri e të tjerë të gjithë duke vërtetuar njëri tjetrin se kur i dërguari i Allahu merte abdes shokët e tij sa nuk ziheshin pas ujit që rridhte nga abdesi i tij.[22]

Transmetohet nga ibën Abasi i cili ka thënë: u la njëra nga gratë e profetit në një enë më pas erdhi profeti dhe deshi të mirrte abdes ose të mirrte gusul prej të njejtës enë. Atëherë gruaja e tij it ha: o i dërguari i Allahut unë isha xhunub. Profeti i përgjigjet duke i thënë: vërtet uji nuk kthehet xhunub.[23]

ebu seid el hudriu thotë: e ka dëgjuar të dërguarin e Allahut kur i thuhej: se uji që vjen tek ti merret nga pus ii budaas ai është një pus ku hidhen mishërat e qenëve gjakrat dhe ndyrësirat e njerëzve. Atëherë i dërguari i Allahut tha: vërtet uji është pastrues dhe nuk e bën të pisët asgjë.[24]

Në një hadith profeti alejhi selam thotë: kur të arrijë uji sasinë e dy shtambave ai nuk bart papastërti.[25]

Transmetohet nga rrubeji bint muauedh Allahu qoftë i kënaqur prej saj kur përshkruan abdesin e të dërguarit të Allahut thotë: profeti id ha mes kokës së tij me tepricën e ujit që kishte në dorë. [26]

Ebu hurejra trgon duke thënë: më takoi i dërguari i Allahut në momentin kur isha xhunub ai më mori prej dore e unë eca me të derisa ai u ul. Pas kësaj fshehurazi u largova nga ai dhe u drejtova për në shtëpi dhe u lava. Më pas shkova tek profeti alejhi selam dhe e gjeta të ulur kur më tha: ku ishe o ebu hir? I thash: isha xhunub dhe e urreva që të ulem me ty duke qenë jo i pastër.më tha: subhanallah o ebu hir vërtet muslimani nuk është i papastër.[27]

Ibën Kudame thotë: kosiderohet i tillë (i pastër) sespe uji është i pastër dhe bie mbi një gjë të pastër e njëjtë me atë që lan me ujë një rrobë të pastër.[28]

Gjithashtu ka thënë: e themi këtë për arsye se nëse e zhyt dorën në ujë nuk do e shndërronte në të papastër gjithashtu nëse do prekte një send të lëngët nuk do e kthente në të papastër.[29]

Amër bin jahja transmeton nga babai se ka thënë: xhaxhai im merte abdes shpeshherë. Ai iu drejtua Abdullah bin zejdit duke i thënë: më trego se si merte abdes i dërguari i Allahut. Abdullahu kërkoi një enë me ujë përveshi mëngët e më pas lau duart tre herë pas kësaj futi dorën në enë mori ujin dhe lau gojën dhe hundën me një grusht të vetëm me ujë. Më pas futi dorën përsëri në enë dhe lau fytyrën tre herë pastaj duart gjer në bërryle nga dy herë pas kësaj mori ujë dhe preku kokën nga fillimi e deri pas qafe. E në fund lau këmbët dhe tha: kështu e kam parë të dërguarin duke marë abdes.[30]

Në sahihun e Buhariut thuhet se: xherir bin Abdullahu e urdhëronte familjen e tij që të merrnin abdes nga uji që tepronte nga përdorimi i misvakut të tij.

Hafidh ibën Haxher el Askalani në librin e tij thotë: kjo që u tha më lart është saktësuar edhe nga derakutni me fjlaë të tjera se a ii thoshte familjes: merni abdes nga ky ujë ku unë kam future misvakun tim.[31]

Transmetohet nga ebi xhuhajfe se ka thënë: në mes të drekës doli tek ne i dërguari i Allahut isollën një enë me ujë dhe mori abdes ndërsa njerëzit mernin nga uji që rridhte nga abdesi i tij dhe fshiheshin me të…[32]

Hafidh ibën Haxher thotë: në këtë hadith ekziston argument i qartë për pastërtinë e ujit të përdorur.

Enesi Allahu qoftë i kënaqur prej tij thotë: një ditë profeti kërkoi një enë me ujë. Atij i sollën një enë me grykë të gjerë ku kishte pak ujë. I dërguari i Allahut vendosi gishtat e tij në të. Vazhdon enesi duke thënë: atëherë fillova të shoh se si uji buronte ndërmjet gishtave të tij.

Enesi thotë: i numërova njerëzit që morën abdes nga ai ujë e ishin ndërmjet numrin shtatëdhjetë deri në tetëdhjetë njerëz.[33]

Në librin e fetvave të ibën tejmijes thuhet: u pyet shejhu Allahu e mëshiroftë për ujin kur një person zhyt dorën e tij në të a lejohet që ky ujë të përdoret?

U përgjigj Allahu e mëshiroftë duke thënë: nuk bëhet i papastër me këtë gjë. Përkundrazi lejohet që të përdoret e ky është mendimi i shumicës së dijetarëve si Maliku Ebu hanifja Shafiiji dhe Ahmedi. Ekziston edhe një transmetim tjetër nga imam Ahmedi se e ka kosideruar ujë të përdorur e Allahu e di më së miri.[34]

Ibën Hazmi Allahu e mëshiroftë thotë: të marrit abdes me ujin që është përdorur është e lejuar gjithashtu edhe të larit nga xhunubllëku sido që të jetë ekziston ujë tjetër apo jo. Është uji me të cilin është marë abdes për namaz farz ose për nafile, është përdorur për tu larë nga xhunubllëku apo dicka tjetër cfarë do të jetë përdoruesi mashkull apo femër.

Argument për këtë është fjala e Allahut që thotë: “në qoftë se jeni të sëmurë apo në ndonjë udhëtim apo ndonjëri vjen nga vend ii nevojës ose keni kontaktuar me gratë dhe nuk gjeni ujë atëherë merrni tejemum.”[35]

Në këtë ajet Allahu i Madhëruar përgjithësoi cdo lloj uji dhe nuk e vecoi atë, prandaj nuk i lejohet ndokujt që ta lërë ujin që përdor për abdesin dhe guslin e detyruar në kohën kur ai ekziston. Me përjashtim të rasteve ku ai lloj uji ndalohet me argument të saktë apo mendim unik të sigurtë që nuk diskutohet saktësia e tij.[36]

9- uji i nxehtë:

është saktësuar nga omeri se atij ia ngrohnin ujin në enë hekuri me buzë të ngushtë e ai lahej prej saj.[37]

Gjithashtu është saktësuar nga ai se lahej me ujë të ngrohtë.[38]

Ndërsa hadithi që thotë: mos u lani me ujin që e ka ngrohur dielli sepse shkakton lebrozën”[39] ky hadith nuk është i saktë.

Marrë nga libri:  “Enciklopedia e jurisprudencës sipas kuranit dhe sunetit të saktë” – “el-Meusuatu el Fikhije el Mujesereh” të autorit: Husejn bin Audeh el Auajshe

Përktheu: Fatjon Isufi

[2] Ibën Kethiri në komentin e këtij ajeti thotë: dmth zbritëm mjet me të cilin pastroheni ashtu sic zbritëm dhe ilacin e gjëra të tjera të ngjashme.

[3] Suretu el Enfal 11.

[4] Në komentin që ibën kethiri i bën fjalës së Allahut :”Në mënyrë që tu pastrojë me të” thotë: dmth tu pastrojë nga ndytësirat e vogla dhe të mëdha e ky është pastrami i jashtëm.

[5] Buhariu me nr 744 dhe Muslimi me nr 598 etj.

[6] Suretu Zumer 21.

[7] Në tefsirin e ibën Kethirit transmetohet nga ibën Abasi se rreth komentit të këtij ajeti ka thënë: cdo ujë në tokë ka zbritur nga qielli por elemente në tokë e ndryshojnë atë prandaj Allahu thotë: e atë ujin e shpërndan në tokë nëpër burime.” Prandaj kush dëshiron që uji i kripur ti kthehet në ujë të ëmbël atëherë le ta ngjitë atë lart.

[8] Transmeton imam Maliku dhe autorët e katër syneneve. Shiko për më tepër vargun e haditheve të sakta hadithin me nr 480 dhe hadithet e sakta të sunenit të ebi daudit me nr 76 të shejh Albanit.

[9] Transmeton Abdullah bin Imam Ahmed në shtojcat e musnedit shiko për më tepër irua el galil dhe temamul mineh fq 46 të shejh Albanit.

[10] Shejhul Islam ibën Tejmije në fetvatë e tij ka raportuar mendimin unik të dijetarëve rreth këtij grupi ujrash. “mexhmuul fetaua” vëll 21 fq 36.

[11] Shiko librin “El Mugnij” kur flet për gjykimet e ujit mutlak të pakufizuar dhe ujit që ka ndryshuar.

[12] Bimë të përziera që kanë erë.

[13] Buhariu me nr 1253 dhe Muslimi 939 etj.

[14] Transmeton nesaiu ibën Maxheh etj gjithashtu shiko librin mishkat dhe iruaul galil.

[15] Buhariu me nr 197.

[16] Buhariu me nr 6316 muslimi me nr 763 etj.

[17] Buhariu me nr 150.

[18] Transmeton ebu daudi për më tepër shiko hadithet e sakta të sunenit të ebi daudit. Ebu daudi shprehet duke thënë: e kam dëgjuar kutejbe bin seidin i cili ka thënë: e kam pyetur rojtarin e posit të bidaas për thellësinë e posit dhe mu përgjigj: thellësia më e madhe arrin deri poshtë kërthizës. E pieta: po kur shterrohet? Më tha: kur shterrohet arrin deri në gjunj.

Pas kësaj ebu daudi tha: unë e mata vetë pusin e budaas me rrobën time duke e vënë mbi të pas kësaj e mata me parakrah dhe gjerësia e tij ishte gjashtë parakrahë. E pyeta atë që e hapi derën e kopshtit ku ishte pusi se a kishte ndryshuar gjendja e tij nga ajo e mëparshmja? Më tha: jo nuk ka ndryshuar. Una aty pashë ujë që i kishte ndryshuar ngjyra.

[19] Transmeton ebu daudi e të tjerë dhe e ka saktësuar shejh Albani.

[20] “sejlul xherar” kapitulli i ujrave.

[21] Buhariu

[22] Buhariu me nr 189.

[23] Transmetoi tirmidhiu duke thënë: hadith i saktë dhe i mirë. Gjithahstu e ka saktësuar shejh Albani në hadithet e sakta të sunenit të tirmidhiut dhe ebu daudit.

[24] Transmeton ebu daudi për më tepër shiko hadithet e sakta të sunenit të ebi daudit. Ebu daudi shprehet duke thënë: e kam dëgjuar kutejbe bin seidin i cili ka thënë: e kam pyetur rojtarin e posit të bidaas për thellësinë e posit dhe mu përgjigj: thellësia më e madhe arrin deri poshtë kërthizës. E pieta: po kur shterrohet? Më tha: kur shterrohet arrin deri në gjunj.

Pas kësaj ebu daudi tha: unë e mata vetë pusin e budaas me rrobën time duke e vënë mbi të pas kësaj e mata me parakrah dhe gjerësia e tij ishte gjashtë parakrahë. E pyeta atë që e hapi derën e kopshtit ku ishte pusi se a kishte ndryshuar gjendja e tij nga ajo e mëparshmja? Më tha: jo nuk ka ndryshuar. Una aty pashë ujë që i kishte ndryshuar ngjyra.

[25] Transmeton ebu daudi e të tjerë dhe e ka saktësuar shejh Albani.

[26] Hadithet e sakta të sunenit të ebi daudit.

[27] Buhariu 285 dhe muslimi 371.

[28] “el mugni”

[29] Libri i mësipërm.

[30] Buhariu me nr 199 muslimi 235. në këtë hadith ekziston argument i qartë në lejimin e futjes së dorë në enë me përjashtim të rasteve që dihet në kundërshim me ata që zihen ngushtë nga ky veprim apo që ndalojnë nga ky veprim.

[31] Shiko kapitullin e abdesit me nr 186.

[32] Buhariu me nr 187.

[33] Buhariu 200.

[34] Mexhmuul fetaua vëll 21 fq 46.

[35] Suretu Maide 6.

[36] El muhala ceshtj nr 141.

[37] Transmeton derakutni dhe e ka saktësuar shejh Albani në librin iruaul galil me nr 16.

[38] Transmeton ibën Ebi Shejbe etj dhe e ka saktësuar shejh Albani në të njejtin libër me nr 17.

[39] Shiko librin mishkatul mesabijh të shejh Albanit me nr 489.

Kohët e Namazit

Allahu thotë: “Përkujdesuni për namazet  dhe në mënyrë të veçantë për namazin e mesëm dhe të jeni adhurues të Allahut”. Urdhërimi për faljen e namazit nënkupton kryerjen e tij në kohë dhe hapësirë por pa e përcaktuar specifikisht, kjo sepse koha dhe hapësira janë element të domosdoshëm në kryerjen e veprimit. Kurse për sa i përket kohës specifike në të cilën është i ligjëruar secili namaz apo forma e namazit me kushtet dhe veprimet e tij specifike, nuk gjejmë në këtë ajet asnjë lloj argumentimi, as në mënyrë direket apo indirekte. Detajet e kohëve të namazeve apo forma e secilit namaz gjenden vetëm në Sunetin e saktë në thëniet dhe veprimet e Profetit ndërsa në Kuran mund të gjejmë vetëm ndonjë ajet që përmend ndonjë detaj prej detajeve të namazit si p.sh fjala e Tij: “Kur të doni të ngriheni për tu falur lani fytyrat tuaja…” pra u përmend abdesi i cili është kusht prej kushteve të namazit. Po ashtu mund të gjejmë në Kuran përmendjen e ndonjë pjese të namazit siç është rukuja dhe sexhdeja por përsëri pa i cilësuar më tej në formë apo numër, gjëra të cilat janë të sqaruara në Sunetin e pastër.

Koha e drekës:

Përcaktimi i cakut fillestar dhe i atij përfundimtar për secilin kohë të namazit është vërtetuar në hadithet e sakta, si p.sh në hadithin e Xhibrilit ku tregohet që i mësoi Profetit namazin apo tregimi i namazit që Profeti u bënte atyre që e pyesnin, etj.

Autori tha: Fillimi i kohës së drekës është zeuali.

Shpjeguesi tha: Zeuali është shmangia e diellit nga pika e zenitit. Shenja dalluese e kësaj është hija që objekti lë nga drejtimi i lindjes, gjë e lehtë për tu njohur nga çdokush që ka dy sy.

Autori tha: Ndërsa fundi i kohës së drekës është kur të arrijë hija e objektit gjatësinë e vetë objektit, duke i shtuar dhe fej’u ez-zeual (hija që mbetet e pazhdukur në kohën e zeualit).

Autori tha: Njëkohësisht ky është dhe fillimi i kohës së ikindisë.

Shpjeguesi tha: D.m.th momenti kur hija arrin gjatësinë e vetë objektit. Ibn Kajimi ka thënë: Sahabët e falnin ikindinë me Profetin dhe më pas ndonjëri prej tyre shkonte deri në vendin e quajtur Auali, përafërsisht 4 milje, ndërsa dielli vazhdonte të ishte lart (dukshëm)[1].

Enesi -Allahu qoftë i kënaqur prej tij- ka thënë: Profeti -paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të- e fali ikindinë me ne dhe më pas i erdhi një person nga fisi Benu Selemeh dhe i tha: O Resulallah ne duam të therim një deve dhe ne dëshirojmë që të jesh i pranishëm aty. Tha: “Po”. U nis për atje dhe ne u nisëm së bashku me të. Kur arritëm, ata nuk e kishin therur akoma devenë, atëherë u ther, u nda dhe u gatua një pjesë e saj për ne. Hëngrëm prej saj dhe mbaruam para se të perëndojë dielli[2].

Është e pamundur që e gjithë kjo të ketë ndodhur pasi që hija kishte arritur dyfishin e gjatësisë së objektit[3].

Transmeton tek Sahiu i Muslimit se Profeti -paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të- ka thënë: “Koha e drekës vazhdon të jetë përderisa nuk arrin ikindia”[4].

Këtyre dispozitave profetike nuk mund tu kundërvihet asgjë tjetër më e saktë, më e qartë dhe më e drejtpërdrejtë (për vetë faktin se nuk ekziston diçka e tillë në lidhje me këtë sunet).

Autori tha: Koha e ikindisë është për sa kohë që dielli është i qartë dhe shkëlqyes.

Shpjeguesi tha: Koha e fundit e ikindisë është atëherë kur hija arrin dyfishin e gjatësisë së objektit.

Imam Shafiu ka thënë: Fundi i kohës së ikindisë gjatë së cilës njeriu ka liri (ta vonojë) është të arrijë hija dyfishin e gjatësisë së objektit. Në një mendim tjetër është thënë: Derisa dielli të zverdhet. Ndërsa koha e fundit e domosdoshme (në të cilën lejohet vonimi vetëm për arsye të forta) është perëndimi i diellit.

Në librin el Huxhetul Baligah thuhet: Shumë nga hadithet e sakta tregojnë se koha e fundit e ikindisë është ndryshimi i diellit, gjë për të cilën që të gjithë fukahatë janë dakord. Ndoshta përcaktimi i kohës me gjatësinë e hijes sa dyfishi i gjatësisë së objektit ka për qëllim të sqarojë kohën në të cilin njeriu ka liri ta vonojë namazin dhe që njëkohësisht konsiderohet koha më e preferuar për tu falur ikindia. Ose ndoshta mund të themi se sheriati fillimisht kishte si qëllim dallimin e ikindisë nga dreka ashtu që periudha e secilit namaz të ishte përafërsisht çereku i ditës, ndaj u la si kufi i parë arritja e hijes dyfishin e gjatësisë së objektit dhe më pas duke u marrë në konsideratë nevoja dhe punët e njerëzve u shty kufiri i kohës. Gjithashtu mund të themi që njohja e atij kufiri (hija sa dyfishi i gjatësisë së objektit) ka nevojë për meditim, për vrojtim dhe memorizim të pikës fillestare të zeualit, ndërkohë që ajo që i përshtatet njerëzve është tu flitet me gjëra të qarta, lehtësisht të dallueshme. (siç është perëndimi i diellit)

Nga argumentet e kësaj teme është hadithi i Abdullah bin Amër i cili tha: Profeti salallahu alejhi ue selem ka thënë: “Koha e drekës vazhdon të jetë përderisa nuk mbërrin ikindia. Koha e ikindisë vazhdon të jetë përderisa dielli nuk zverdhet. Koha e namazit të akshamit vazhdon të jetë përderisa nuk zhduket e kuqërremta nga horizonti. Koha e namazit të jacisë është deri në gjysëm të natës, ndërsa koha e namazit të sabahut vazhdon të jetë përderisa nuk ka lindur dielli”[5]. Ky hadith nuk bie ndesh me hadithet e tjera që tregojnë që fundi i kohës së ikindisë është kur hija të arrijë gjatësinë e dyfishit të objektit apo që fundi i kohës së jacisë është një e treta e natës, sepse hadithi që ne përmendëm përmban një dispozitë shtesë në lidhje me përcaktimin e kohës, që nuk bie ndesh me dispozitën bazë. Zverdhja e diellit është kohë më e vonë sesa dyfishi i gjatësisë së objektit, po ashtu dhe gjysma e natës është më e vonë se një e treta. Pra kjo dispozitë shtesë nuk bie ndesh me dispozitën e përmendur në hadithet e mëhershme. Gjithashtu duhet theksuar se transmetimi që tregon për shtesën në kohë është më i saktë se hadithi tjetër me kohë më të kufizuar[6].

Autori tha: Fillimi i kohës së akshamit është perëndimi i diellit.

Shpjeguesi tha: D.m.th: Zhdukja e diskut të tij. Kjo është koha e preferuar në të cilën lejohet falja e akshamit. Ky gjykim bazohet në dy hadithe: Hadithi i parë është hadithi i Xhibrilit i cili u fal me Profetin -paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të- dy ditë radhazi (në ditën e parë i fali të gjitha namazet në cakun fillestar të kohës ndërsa në ditën e dytë në cakun përfundimtar të tyre)., ndërsa hadithi i dytë është hadithi i Burejdes[7], ku një person e pyeti Profetin për kohët e namazit dhe ai i tha që të falej me të dy ditë rradhazi. Në parim, hadithi që jep më shumë detaje rreth diçkaje është më parësor se një hadith tjetër që flet në mënyrë të përgjithëshme, ndërsa në rastin konkret n.q.s këto dy hadithe kanë mospërputhje në ndonjë detaj atëherë do i jepet përparësi hadithit të Burejdes sepse është i mëvonshëm, i thënë në Medine, ndërsa hadithi i Xhibrilit është më i hershëm, i thënë në Meke, ndaj duhet të pasohet thënia e fundit.

Autori tha: Ndërsa koha e tij e fundit është zhdukja e të kuqërremtës nga horizonti.

Shpjeguesi tha: Këtë përkufizim e gjejmë të shprehur në të gjitha librat e gjuhës dhe në të gjitha poezitë e arabëve, ndaj nëse dikush pretendon se fjala esh-shefek në gjuhën arabe ose në terminologjinë e sheriatit ka për qëllim bardhësinë që pason në horizont, atëherë le të sjellë argument për këtë, por nuk ka se ku ta gjejë atë[8].

Ibnul Kajimi ka thënë: Koha e namazit të akshamit zgjat deri në zhdukjen e kuqërremes në horizont, siç tregohet në sahihun e Muslimit. Po ashtu tek Muslimi transmetohet nga Ebu Musa se një pyetës e pyeti Profetin për kohët e namazit. Ndër të tjera aty thuhet: Profeti e urdhëroi këtë person të falë akshamin me të ditën e parë kur perëndoi dielli, ndërsa ditën e dytë e vonoi akshamin deri në zhdukjen e kuqërremes në horizont dhe më pas: “Koha është ndërmjet këtyre dy kufinjve”. Ky hadith është më i vonë se hadithi i Xhibrilit, ky hadith është thënie ndërsa ai i Xhibrilit është vetëm veprim, ky tregon për kufinjtë e lejuar ndërsa i pari tregon për kohën e preferuar, ky hadith gjendet në sahihun e Muslimin ndërsa i pari në Sunene. E gjithë kjo është në përputhje me fjalën e Profetit -paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të-: “Koha e secilit namaz vazhdon të jetë derisa të hyjë koha e namazit pasardhës”[9], përveç kohës së sabahut i cili është i veçantë nga kohët e tjera (në faktin që mbaron koha e tij para se të hyjë namazi vijues), gjë kjo e vendosur me unanimitet.

Autori tha: Ky është dhe fillimi i kohës së jacisë, ndërsa koha e fundit e saj është gjysma e natës.

Shpjeguesi tha: D.m.th: Zhdukja e kuqërremes nga horizonti. Në origjinë preferohet vonimi i jacisë duke u bazuar në thënien e Profetit salallahu alejhi ue selem “Nëse nuk do ia vështirësoja umetit tim do i urdhëroja që ta vononin jacinë”. Kjo për arsyen se është më e dobishme për kthjelltësinë e shpirtit nga çështjet e dynjasë që pengojnë përkujtimin e Allahut si dhe nuk lë vend për biseda pas jacie, por një vonim i tillë mund të shkaktonte pakësimin e xhematit dhe largimin e njerëzve që do të thotë humbje e qëllimit të namazit me xhemat, ndaj dhe Profeti salallahu alejhi ue selem e falte jacinë herët kur njerëzit ishin të shumtë ndërsa e vononte atë kur njerëzit ishin të paktë.

Autori tha: Fillimi i kohës së sabahut është shpërthimi i agimit.

Shpjeguesi tha: D.m.th: Shfaqja e dritës së përhapur në mënyrë horizontale, gjë të cilën e sqaroi Profeti në mënyrën më të qartë duke thënë: “Agimi shfaqet i shtrirë në horizont” dhe ka thënë: “Nuk bëhet fjalë për bardhësinë që shfaqet si bishti i ujkut” d.m.th lart vertikalisht, gjë kjo e dallueshme me sy.

Allahu ka thënë: “Derisa të dalloni qartë në agim perin e bardhë nga peri i zi”. Folja e përdorur në këtë ajet nënkupton qartësinë e dukshme pa asnjë dyshim, dmth vjen duke u shfaqur pak e nga pak derisa qartësohet dukshëm. Ibnul Kajimi ka thënë: “Profeti salallahu alejhi ue selem lexonte në namazin e sabahut 60 deri në 100 ajete, e më pas gratë largoheshin dhe nuk njiheshin për shkak të errësirës”[10], ai e falte namazin e tij gjithmonë në këtë kohë derisa vdiq, përveç një rasti që e ka falur kur vendi ishte ndriçuar i tëri (para lindjes së diellit), ndërsa ndërmjet syfyrit dhe namazit të tij kishte një distancë sa për të lexuar 50 ajete. Kurse në lidhje me hadithin “Faleni sabahun me shkëlqimin e dritës sepse ka më shumë shpërblim[11], ka për qëllim që të fillohet namazi në errësirë dhe të dalë prej saj me dritë, siç vepronte vetë në shumë raste, pra thënia e tij qenka në përputhje të plotë me veprimin e tij, sepse si mund të paramendohet që ai t’i jetë përmbajtur një veprimi në mënyrë të vazhdueshme përderisa diçka tjetër shpërblehej më shumë?!

Autori tha: Koha e fundit e tij është lindja e diellit.

Shpjeguesi tha: Ajo që duhet të kemi parasysh në lidhje me njohjen e kohëve të namazit është se Allahu nuk i ka ngarkuar robërit e Tij me gjëra të vështira sepse kjo fe është lehtësim dhe sheriati është i lehtë tolerant, ndaj dhe Profeti tregoi se kohët e namazeve kanë shenja të dukshme, të dallueshme qartë për çdokënd.

Marrë nga libri er-Raudah en-Nedijeh të Sidik Hasan Khan dhe me shënimet e shejh Albanit.

Përktheu Shuajb Rexha Ebu Duxhanah.

[1] Transmeton Buhariu, Muslimi etj.

[2] Transmeton Muslimi

[3] Sh.p: Me këtë shprehje shejhu hedh poshtë pretendimin e atyre që thonë se fillimi i kohës së drekës është kur hija arrin dyfishin e gjatësisë së objektit.

[4] Transmeton Muslimi, Ahmedi, Nesaiu, etj.

[5] Transmeton Muslimi, Ahmedi, Nesaiu, Ebu Daudi.

[6] Shejh Ahmed Shakiri ka thënë: Autori dhe shpjeguesi zgjodhën mendimin se koha e ikindisë është për sa kohë që dielli është i qartë dhe i shndritshëm, por është vërtetuar nga Profeti -paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të- se ka thënë: “Kush arrin të falë një rekat nga ikindia para se të perëndojë dielli, e ka arritur ikindinë (brenda kohës)”, e ka transmetuar këtë hadith Buhariu, Muslimi etj. Ky është tekst i qartë që tregon se koha e fundit e ikindisë është perëndimi i diellit. Mund të themi që është mekruh vonimi deri në kohën e fundit pa pasur arsye, por që gjithsesi kufiri i fundit i daljes së kohës mbetet perëndimi i diellit.

[7] Transmeton Muslimi.

[8] Sh.p: Shpjeguesi me këtë thënie hedh poshtë mendimin e medh’hebit hanefij.

[9] Ky është kuptimi i hadithit që transmeton Muslimi nr. 311.

[10] Transmeton Buhariu nr. 1921 dhe Muslimi 1097.

[11] Hadithi është i saktë e gjen në Iruaul Galil nr. 258.

Vlera e namazit dhe pozita e tij në Islam

  Falënderimet janë për Allahun, paqja dhe nderimi i Allahut është për Profetin, familjen e tij, shokët dhe të gjithë besimtarët që pasojnë udhëzimin e tij. E më pas:

 Padyshim namazi ka një pozitë madhështore në Islam dhe një vlerë të madhe tek Allahu,tek i dërguari i Tij dhe tek besimtarët, për vetë faktin se është shtylla e dytë e Islamit menjëherë pas shehadetit (dëshmisë).

Transmetohet nga Ibn Umeri se Profeti ka thënë: “Është ndërtuar Islami mbi pesë shtylla: mbi dëshminë se nuk ka të adhuruar me të drejtë pos Allahut dhe se Muhamedi është rob dhe i dërguari i Tij, falja e namazit, dhënia e zekatit, agjërimi i Ramazanit dhe vizita e Qabes për kë ka mundësi”. Allahu i ka nxitur besimtarët që ta kryejnë atë sa më mirë, në ajete të shumta, për shembull fjala e Tij: “Të kthyer tek Ai, kijani frikën Atij, kryejeni më së miri namazin dhe mos jini nga idhujtarët të cilët e përçanë fenë duke u ndarë në grupacione ku çdo palë i gëzohet idesë së tij” (Rrum 31); dhe thotë: “E nuk qenë të urdhëruar për diçka tjetër përveçse ta adhurojnë Allahun sinqerisht me përkushtim vetëm ndaj Tij ta falin më së miri namazin, ta japin zekatin. Kjo është feja e drejtë” (Bejineh 5); dhe ka thënë: “Thuaju robërve të Mi të cilët kanë besuar: ta falin namazin dhe të japin nga ajo që Ne i kemi furnizuar, të japin fshehtas dhe haptas para se të vijë ajo ditë ku nuk ka shitblerje dhe as lidhje të ngushtë” (Ibrahim 31).

   Nga lutjet e të dashurit të ngushtë të Mëshiruesit, Ibrahimit ishte: “O Zoti im më bëj mua falës të namazit, po ashtu dhe pasardhësit e mi, o Zoti ynë na e prano lutjen” (Ibrahim 40). Allahu e ka obliguar namazin për çdo musliman të shëndoshë mendërisht. Namazi është ligjëruar si edukativ për të vegjlit siç thotë Profeti: “Mësojuni fëmijëve tuaj namazin kur janë shtatë vjeç dhe goditini nëse nuk falen pasi të mbushin dhjetë vjeç”. Allahu ka urdhëruar që namazi të falet në kolektiv (me xhemat) në xhamitë, shtëpitë e Allahut.

   Allahu e ngre lart pozitën e xhamive nëpërmjet atyre që falen në to, tregon cilësitë e tyre të lavdërueshme dhe shpërblimin e përgatitur për ta, Allahu tha: “(Ajo dritë) gjendet në shtëpitë e Allahut për të cilat Ai ka lejuar të ngrihen dhe të përmendet emri i Allahut në to. Aty i bëjnë madhërim në mëngjes dhe mbrëmje, burra që nuk i pengon shitblerja nga përmendja e Allahut, falja e namazit dhe dhënia e zekatit. Ata i frikësohen një dite në të cilën do rrotullohen (tronditen) zemrat dhe shikimet. Allahu do t’i shpërblejë me shpërblim më të mirë sesa ajo që kanë vepruar dhe do tu shtojë nga  mirësia e Tij. Vërtetë Allahu e furnizon pa llogari atë që dëshiron” (Nur 36); dhe ka thënë: “Në të vërtetë gjallërimin e xhamive e bën ai që i ka besuar Allahut, ditës se fundit, e fal namazin, e jep zekatin dhe nuk i frikesohet askujt veç Allahut. Këta janë ata të udhëzuarit” (Teubeh 18); dhe ka thënë: “Thuaj:Zoti im ka urdhëruar për drejtësi, t’i kthehemi kibles për çdo namaz dhe lutjuni Atij me sinqeritet dhe përkushtim të fesë vetëm ndaj Tij. Ashtu siç e ka filluar krijimin tuaj do u rikthejë përsëri” (Araf 29) pra, i urdhëroi robërit të mbajnë drejtësi dhe t’i drejtohen kibles në çdo xhami që të jenë. Allahu ka thënë: “O bijtë e Ademit stolisuni për çdo namaz (duke u veshur), hani pini e mos e teproni. Vërtetë Ai nuk i do shpërdoruesit” (Araf 31). Qëllimi me stolisje të përmendur në këtë ajet është mbulimi i auretit (pjesët e turpshme) gjatë namazit në xhami me xhemat apo vetëm sepse mbulimi i auretit është detyrë në çdo rast: “Allahu është më i merituari për të pasur turp prej Tij”.

  Të gjitha këto ajete na përftojnë rëndësinë e xhamisë për të cilat Allahu urdhëron që të ngrihen me qëllimin e faljes kolektive në to. Xhamitë janë nga simbolet më madhështore të Islamit, po ashtu nga këto simbole është falja kolektive dhe thirrja (ezani) për në to ndërsa mos prezantimi  në këto falje kolektive është një nga shenjat e hipokrizisë, Zoti na ruajt. Allahu për namazin ka thënë: “Kërkoni ndihmë me durim dhe namaz, kjo është diçka e madhe përveçse për të devotshmit të përulurit të cilët janë të bindur se do e takojnë Zotin e tyre dhe se do kthehen tek Ai” (Bekareh 45-46).

  Transmetohet nga Ebu Hurejrah se Profeti -paqja dhe nderimi i Allahut qoftë mbi të- ka thënë: “Namazi më i rëndë për mynafikët (hipokritwt) është namazi i jacisë dhe i sabahut, e sikur ta dinin çfarë ka në to do vinin qoftë dhe zvarrë. Më shkoi mendja dhe për pak desh vendosa të urdhëroja të fillonte namazi, ta lë dikë të falet me njerëzit kurse unë me disa të tjerë që bartin dru me vete të shkojmë tek ata që nuk marrin pjesë në namaz e tua djeg shtëpitë e tyre”. Transmeton Buhariu 657, Muslimi 651. Transmetohet nga Abdullah bin Mesud i cili ka thënë: “Askush prej nesh (sahabëve) nuk mungonte në namaz përveç atij që ishte munafik i mirënjohur ose dikush i sëmurë. Kishte të sëmur që bartej ndërmjet dy personave që të vinte në namaz”. Tha (Ibn Mesudi): “Profeti na ka mësuar simbolet (rrugët) e udhëzimit dhe nga këta simbole është namazi në xhami për të cilin thërritet ezani” transmeton Muslimi: 654.

  Profeti qartësoi vlerën e namazit kolektiv siç transmetohet nga Ebu Hurejra se Profeti -paqja dhe nderimi i Allahut qoftë mbi të- ka thënë: “Namazi me xhemat është më i mirë se namazi i personit të vetëm me njëzet e pesë herë. Engjëjt e natës dhe të ditës bashkohen në namazin e sabahut”. Ebu Hurejra tha: Po të doni (vërtetimin e kësaj) lexoni ajetin: “Dhe  leximi i mëngjesit ( falja) vërtetë leximi i mëngjesit është i prezantuar (nga engjëjt)” transmeton Buhari 648 dhe Muslimi: 649.

   Transmetohet nga Ibn Umeri se Profeti -paqja dhe nderimi i Allahut qoftë mbi të- ka thënë: “Namazi kolektiv është më i mirë se namazi vetëm njëzet e shtatë shkalle (grade) më shumë” Buhariu: 645 dhe Muslimi: 650. Transmetohet nga Ebu Hurejre se Profeti -paqja dhe nderimi i Allahut qoftë mbi të- ka thënë: “Namazi që personi kryen me xhemat shumëfishohet njëzet e shtatë herë në krahasim me namazin që fal në shtëpinë e tij apo në pazar. Ky (shumëfishim) nëse e përsos abdesin e tij dhe del nga shtëpia duke pasur vetëm namazin si qëllim (parësor) çdo hap që hedh e ngre një gradë lart dhe i shlyen një të keqe. Për sa kohë që ky person qëndron në vendin ku është falur, engjëjt luten për të: O Allah mëshiroje atë, o Allah ço salavate për të. Ai që e pret namazin është në namaz” Buhariu: 647 dhe Muslimi: 649.

  Namazi t’i shlyen të këqijat. Transmetohet nga Ebu Hurejra se Profeti -paqja dhe nderimi i Allahut qoftë mbi të- ka thënë: “Çfarë mendoni sikur para portës së ndonjërit prej jush të kishte një lumë ku lahej 5 herë në ditë a do mbetej papastërti në trupin e tij?! Ky është dhe shembulli i namazeve të cilat Allahu shlyen mëkatet” Buhariu: 528 dhe Muslimi: 667. Transmetohet nga Xhabir bin Abdullah se Profeti -paqja dhe nderimi i Allahut qoftë mbi të- ka thënë: “Shembulli i pesë namazeve është si shembulli i një lumi të rrjedhshëm para derës së ndonjërit prej jush në të cilin ai lahet pesë herë çdo ditë” Muslimi: 668.

Përdorimi i termit kufër (mosbesim) për atë që lë namazin:

  Transmetohet nga Xhabir bin Abdilah: E kam dëgjuar Profetin duke thënë: “Ndërmjet njeriut dhe shirkut ose kufrit është lënia e namazit” Muslimi: 82, ndërsa tek Ebu Daudi 4678: “Ndërmjet robit dhe kufrit është lënia e namazit”, ndërsa tek Tirmidhiu 2618: “Ndërmjet kufrit dhe besimit është lënia e namazit”. Transmetohet nga Abdullah bin Burejdeh nga babai i tij se Profeti -paqja dhe nderimi i Allahut qoftë mbi të- ka thënë: “Marrëveshja mes nesh (muslimanëve) dhe tyre (hipokriteve) është namazi, kush e lë atë ka mohuar” Tirmidhiu: 2621 dhe tha hadithi është hasen sahih garbi (i mirë, i saktë). Në zinxhirin e këtij hadithi është transmetuesi Husejn bin Uakid që e ka konsideruar të besueshëm Ibn Mein por e ka përfolur imam Ahmedi. El Hafidhu Ibn Haxher për të ka thënë: I besueshëm por që nganjëherë ka pasaktësi ndaj hadithi i transmetuar prej tij vlerësohet vetëm hasen (i mirë).

Dijetarët kanë mospajtime  në lidhje me kufrin e përmendur, një pjesë thonë është për qëllim kufri i madh që të nxjerr  nga feja duke marrë këtë hadith argument si dhe fjalën e Abdullah bin Shakik (tabiin): Shokët e Profetit nuk e konsideronin kufr lënien e ndonjë vepre përveç namazit.

Një palë tjetër mendojnë se është kufr i vogël që nuk nxjerr nga feja përveç nëse e konsideron të lejuar lënien e namazit, në këtë rast është kafir me ithma (unanimin e dijetarëve). Argumenti i këtyre që nuk e vlerësojnë si kafir është fjala e Allahut: “Allahu nuk fal të bëhet shok Atij kurse çdo gjë tjetër veç kësaj ia fal kujt të dojë”.

Pavarësisht nga ky mospajtim pjesa dërrmuese e dijetarëve nga selefët dhe të mëvonshmit janë të mendimit se lënësi i namazit i kërkohet të pendohet ose përndryshe vritet. Ndërsa Ebu Hanifeja e të tjerë janë të mendimit se nuk duhet të vritet por burgoset dhe kërcënohet, disiplinohet derisa të falet.

Obligueshmëria e drejtimit të safeve (rreshtave) dhe e plotësimit të boshllëqeve në to:

Transmetohet nga Ahmedi në Musnedin e tij nr: 5724 nga Ibn Umeri se Profeti -paqja dhe nderimi i Allahut qoftë mbi të- ka thënë: “Drejtojini safet sepse ju rreshtoheni siç drejtohen engjëjt. Afrojini supet dhe mbushini boshllëqet, tregohuni të butë me vëllezërit tuaj dhe mos lini boshllëqe për shejtanin. Kush e vazhdon safin Allahu e vazhdon lidhjen me të dhe kush e ndërpret safin Allahu e ndërpret me të”. Gjithashtu ka transmetuar në Musned: 5/262 nga Ebu Umameh se profeti -paqja dhe nderimi i Allahut qoftë mbi të- ka thënë: “Allahu dhe engjëjt bëjnë salavate për safin e parë. Thanë: o Resulullah, po për safin e dytë? Përsëriti atë çfarë tha herën e parë. Thanë: Po për safin e dytë? Tha: “Edhe për safin e dytë. Drejtojini safet tuaja, afroni supet tuaja (në mënyrë paralele), silluni butë me vëllezërit tuaj, dhe mbushni boshllëqet sepse shejtani hyn (nëpër boshllëqe) siç bëjnë qengjat e vegjël” hadith është hasen (i mirë). Ebu Daudi ka thënë: Kuptimi i thënies silluni butë me vëllezërit tuaj është: nëse vjen dikush për të hyrë në saf, të ngushtojnë supet të pranishmit ashtuqë të hyjë” sahih (i saktë). Transmetohet nga Enes bin Malik  se Profeti -paqja dhe nderimi i Allahut qoftë mbi të- ka thënë: “Drejtojini safet sepse vërtetë drejtimi i safeve është nga plotësimi i namazit” Ahmed: 3/177, Buhari: 732, Muslimi: 433.

  Gjithashtu nga Enesi i cili tha: Profeti kthehej nga ne me fytyrë para se të bënte tekbirin fillestar dhe thoshte: “Ngjeshuni dhe drejtohuni” mutefekun alejhi (unanimisht i saktë). Transmetohet nga Numan bin Beshir i cili tha: Profeti i drejtonte safet tona siç drejton punuesi i shigjetave shigjetën, derisa e pa (u bind) që ne e kuptuam (dhe zbatuam) qëllimin e tij. Më pas një ditë tjetër doli për namaz dhe sapo do bënte tekbirin pa një person që kraharori i tij dukej nga të tjerët në saf, ndaj tha: “O robër të Allahut ose do i drejtoni safet tuaja ose Allahu do u përçajë mes jush” transmetojnë të gjashtët përveç Buhariut. Në transmetimin e Ahmedit dhe Ebu Daudit thuhet: Më pas i pashë njerëzit që bashkonin nyjet e këmbës me njëri tjetrin, gjunjtë me gjunjtë dhe supet me supet”. Marrë nga libri el Munteka të Mexhd bin Tejmijeh nr: 1479. Transmeton Muslimi 436, Tirmidhiu: 2027, Ebu Daudi: 663. Transmetohet nga Xhabir bin Semurah se ai ka thënë: Doli tek ne Profeti dhe tha: “A nuk po rreshtoheni siç bëjnë engjëjt tek Zoti i tyre? Thamë: O i dërguari i Allahut si rreshtohen engjëjt tek Zoti i tyre? Tha: “Plotësojnë safin e parë dhe ngjeshen në saf” Muslimi: 430, Ahmedi: 5/106. Transmetohet nga Ebu Mesudi i cili ka thënë: Profeti prekte supet tona para namazit dhe thoshte: “Drejtohuni e mos jini të ndryshëm që të mos u përçahen zemrat. Le të jenë menjëherë pas meje më të mençurit e të zgjuarit, më pas ata që janë më pak se ta, më pas ata që janë më se ata”. Ebu Mesudi tha: Ndaj ju sot jeni në një mospajtim të madh. Transmetohet nga Ibn Mesudi se Profeti ka thënë: “Të qëndrojë pas meje të mençurit e të zgjuarit prej jush pastaj ata që vijnë pas tyre (tre herë)” Muslimi: 432, Tirmidhiu: 228.

  Së fundmi them: Nga ndikimet e namazit i cili falet në përputhje me sheriatin ku përmbushet kushti i sinqeritetit dhe plotësohen kushtet dhe shtyllat e tij me frikë-respekt është shpëtimi dhe arritje e gjësë më të madhe që kërkohet nga Allahu, thotë i Lartësuari: “Janë të shpëtuar besimtarët ata të cilët janë të kujdesshëm me frikë-respekt në namazin e tyre, të cilët janë larg të kotës dhe që e japin zukatin”. Nga ndikimet e këtij namazi është frenimi nga veprat e ulëta dhe të ndyra, është merita e përmendjes nga Allahu në parinë e lartë, thotë i Lartësuari: “Vërtet namazi të largon nga veprat e ulëta dhe të ndyra. Përmendja e Allahut është gjëja më e madhe. Allahu e di çfarë veproni”. Qëllimi im me këtë fjalë të shkurtër ishte të përkujtoj vëllezërit e mi muslimanë me rëndësinë e madhe të namazit dhe vlerën e tij në Islam, t’i nxis ata ta kryejnë në shtëpitë e Allahut, t’i nxis për diçka që e shoh se i kushtohet pak rëndësi si nga imamët ashtu edhe nga xhemati, bëhet fjalë për drejtimin e safeve, bashkimin e këmbëve, plotësimin e boshllëqeve që i shfrytëzon shejtani, gjëra që shokët e Profetit u përmbaheshin duke zbatuar urdhrat e tij dhe porositë që jepte. Kam parë shumë nga ata që falen që neglizhojnë në këto dhe që nuk i kuptojnë pasojat që vijnë duke i dhënë mundësi shejtanit të mbjellë përçarje, urrejtje dhe shkëputje, ku shkaku kryesor i këtyre problemeve është mos pasimi i udhëzimit profetik dhe i shokëve të tij në lidhje me mënyrën e kryerjes së namazit ashtu siç e sqaroi dhe që na tërhoqi vërejtjen nga kundërshtimi i kësaj.

  E lus Allahun t’i japë sukses muslimanëve të kapen pas librit të Zotit të tyre dhe udhëzimit të Profetit të tyre, e të ecin në rrugën e selefëve si në akide (besim), ibadet (adhurim) dhe çdo aspekt tjetër të jetës.

  E lusim të na bëjë nga të shpëtuarit që namazi i tyre i frenon nga veprat e ulëta dhe të ndyra. Vërtet Zoti im e dëgjon lutjen. Paqja dhe nderimi i Allahut qoftë mbi pejgamberin tonë Muhamed.

Shkroi Rabij bin Hadij Umejr el Medkhalij

Përktheu Shuajb Rexha Ebu Duxhanah