Allahu i lartësuar ka thënë:

فَإِذَا قُضِيَتِ الصَّلَاةُ فَانتَشِرُوا فِي الْأَرْضِ وَابْتَغُوا مِن فَضْلِ اللَّهِ وَاذْكُرُوا اللَّهَ كَثِيراً لَّعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

“E kur të kryhet namazi, atëherë shpërndahuni në tokë dhe kërkoni begatitë e Allahut, por edhe përmendeni shpeshherë Allahun, ashtu që të gjeni shpëtim” Suretu el Xhuma: 10.

Nga Ebi Hurejra -Allahu qoftë i kënaqur prej tij- transmetohet se i dërguari i Allahut -paqja dhe nderimi i ALlahut qoftë mbi të- ka thënë:

خير يوم طلعت عليه الشمس يوم الجمعة فيه خلق آدم و فيه أدخل الجنة و فيه أخرج منها و لا تقوم الساعة إلا في يوم الجمعة

“Dita më e mirë në të cilën ka lindur dielli është dita e xhuma, në atë ditë është krijuar Ademi, në atë ditë ai ka hyrë në xhenet, në atë ditë ka dalë prej tij dhe nuk bëhet dita e gjykimit vetëm se në atë ditë”. Transmeton imam Muslimi: 1411.

Gjithashtu transmetohet nga Ebu Hurejra -Allahu qoftë i kënaqur prej tij- se i dërguari i Allahut -paqja dhe nderimi i Allahut qoftë mbi të- ka thënë:

من توضأ يوم الجمعة فأحسن الوضوء ثم أتى الجمعة فدنا و استمع و أنصت غفر له ما بينه و بين الجمعة الأخرى و زيادة ثلاثة أيام و من مس الحصى فقد لغا

“Ai i cili merr abdest në mënyrën më të mirë pastaj niset për xhuma, dëgjon në mënyrën më të mirë, atij i fallen gabimet mes dy xhumave duke shtuar edhe tri ditë, e a ii cili luan me guraleca (në kohën e hutbes) atëherë ai nuk e ka shpërblimin e saj”. Transmeton imam Muslimi: 857.

Nga Ebi Hurejra -Allahu qoftë i kënaqur prej tij- transmetohet se i dërguari i Allahut -paqja dhe nderimi i Allahut qoftë mbi të- ka thënë:

الصَّلَوَاتُ الْخَمْسُ وَالْجُمْعَةُ إِلَى الْجُمْعَةِ وَرَمَضَانُ إِلَى رَمَضَانَ مُكَفِّرَاتٌ مَا بَيْنَهُنَّ إِذَا اجْتَنَبَ الْكَبَائِرَ

“Pesë namazet, nga xhumaja në xhuma, nga ramazani në ramazan janë shlyese të gabimeve që ndodhin mes tyre nëse u largohesh gjynaheve të mëdha”. Transmeton imam Muslimi: 233.

Nga Ebi Hurejra -Allahu qoftë i kënaqur prej tij- dhe nga Ibn Umeri -Allahu qoftë i kënaqur prej tij- se ata e kanë dëgjuar të dërguarin e Allahut -paqja dhe nderimi i Allahut qoftë mbi të- mbi minberin e tij duke thënë:

لَيَنْتَهِيَنَّ أَقْوَامٌ عَنْ وَدْعِهِمْ الْجُمُعَاتِ أَوْ لَيَخْتِمَنَّ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِهِمْ ثُمَّ لَيَكُونُنَّ مِنْ الْغَافِلِينَ

“Duhet të ndalojnë ata njerëz nga mos ardhja në namazin e xhumasë, ose Allahu do t’ua vulosi atyre zemrat, e më pas do të bëhen prej atyre që nuk janë të kujdesur”. Transmeton imam Muslimi: 865.

Nga Seid el Khudrij -Allahu qoftë i kënaqur prej tij- transmetohet se i dërguari i Allahut -paqja dhe nderimi i Allahut qoftë mbi të- ka thënë:

غُسْلُ يَوْمِ الْجُمُعَةِ وَاجِبٌ عَلَى كُلِّ مُحْتَلِمٍ

“Larja (gusli) në ditën e xhuma është obligim për çdo person që ka mbushur moshën e pubertetit”. Transmeton imam Buhariu: 895 dhe imam Muslimi: 846.

Nga Ibn Umeri -Allahu qoftë i kënaqur prej tij- transmetohet se i dërguari i Allahut -paqja dhe nderimi i Allahut qoftë mbi të- ka thënë:

إِذَا جَاءَ أَحَدُكُمْ الْجُمُعَةَ فَلْيَغْتَسِلْ

“Nëse ndonjëri prej jush niset për namazin e xhumasë atëhere le të lahet (marrë gusël)”. Transmeton imam Buhariu: 877 dhe imam Muslimi: 844.

Nga Semurete -Allahu qoftë i kënaqur prej tij- transmetohet se i dërguari i Allahut -paqja dhe nderimi i Allahut qoftë mbi të- ka thënë:

من توضأ يوم الجمعة فبها و نعمت و من اغتسل فالغسل أفضل

“Ai i cili merr abdest ditën e xhuma i mjafton atij ai, e a ii cili lahet (merr gusël), larja është më e mirë”. Transmeton Termidhiu: 497 dhe ka thënë se “hadithi është i mirë” dhe e ka cilësuar sit ë mirë (Hasen) imam Albani në Xhamiu Sagir: 11125.

Nga Selmani -Allahu qoftë i kënaqur prej tij- transmetohet se ka thënë: se i dërguari i Allahut -paqja dhe nderimi i Allahut qoftë mbi të- ka thënë:

لَا يَغْتَسِلُ رَجُلٌ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَيَتَطَهَّرُ مَا اسْتَطَاعَ مِنْ طُهْرٍ وَيَدَّهِنُ مِنْ دُهْنِهِ أَوْ يَمَسُّ مِنْ طِيبِ بَيْتِهِ ثُمَّ يَخْرُجُ فَلَا يُفَرِّقُ بَيْنَ اثْنَيْنِ ثُمَّ يُصَلِّي مَا كُتِبَ لَهُ ثُمَّ يُنْصِتُ إِذَا تَكَلَّمَ الْإِمَامُ إِلَّا غُفِرَ لَهُ مَا بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْجُمُعَةِ الْأُخْرَى

“Nuk lahet ndokush ditën e xhuma, dhe pastrohet në mënyrë më të mirë që mundet, dhe i lyen flokët me vaj nga vaji i tij, apo lyhet me erë të mirë nga shtëpia e tij e më pas niset, nuk kalon mes dy personave (në xhami), e më pas falet sa ta ketë shkruajtur Allahu që të falet, e më pas heshti kur hatibi fillon hutben, vetëm se i fallen atij gabimet mes asaj xhumaje e deri në xhumanë tjetër”. Transmeton imam Buhariu: 883.

Nga Ebi Hurejra -Allahu qoftë i kënaqur prej tij- se i dërguari i Allahut -paqja dhe nderimi i Allahut qoftë mbi të- ka thënë:

مَنْ اغْتَسَلَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ غُسْلَ الْجَنَابَةِ ثُمَّ رَاحَ فَكَأَنَّمَا قَرَّبَ بَدَنَةً وَمَنْ رَاحَ فِي السَّاعَةِ الثَّانِيَةِ فَكَأَنَّمَا قَرَّبَ بَقَرَةً وَمَنْ رَاحَ فِي السَّاعَةِ الثَّالِثَةِ فَكَأَنَّمَا قَرَّبَ كَبْشًا أَقْرَنَ وَمَنْ رَاحَ فِي السَّاعَةِ الرَّابِعَةِ فَكَأَنَّمَا قَرَّبَ دَجَاجَةً وَمَنْ رَاحَ فِي السَّاعَةِ الْخَامِسَةِ فَكَأَنَّمَا قَرَّبَ بَيْضَةً فَإِذَا خَرَجَ الْإِمَامُ حَضَرَتْ الْمَلَائِكَةُ يَسْتَمِعُونَ الذِّكْرَ

“Ai i cili lahet ditën e xhuma ashtu siç lahet nga xhunubi e më pas shkon në orën e parë (në xhami) ka shpërblimin sikur ka bërë kurban një deve. Ai i cli shkon në orën e dytë ka shpërblimin sikur ka bërë kurban një lopë. Ai i cili shkon në orën e tretë ka shpërblimin sikur ka bërë kurban një dash me brirë. Ai i cili shkon në orën e katërt ka shpërblimin sikur ka bërë kurban një pulë. Ai i cili shkon në orën e pesë ka shpërblimin sikur ka bërë kurban një vezë, e kur imam fillon hutben atëherë melaiket afrohen që të dëgjojnë”. Transmeton imam Buhariu: 935 dhe imam Muslimi: 852.

Gjithashtu nga Ebi Hurejra -Allahu qoftë i kënaqur prej tij- transmetohet se i dërguari i Allahut -paqja dhe nderimi i Allahut qoftë mbi të- ka thënë:

فِيهَا سَاعَةٌ لا يُوافِقُهَا عَبْدٌ مُسْلِمٌ ، وَهُوَ قَائِمٌ يُصَلِّي يَسْألُ اللهَ شَيْئاً ، إِلاَّ أعْطَاهُ إيّاهُ

“Në të (ditën e xhuma) ka një orë që nuk e kap një musliman duke u falur e duke i kërkuar Allahut diçka vetëm se Allahu i përgjigjet atij”. Transmeton imam Buhariu: 935 dhe imam Muslimi: 852.

Nga Xhabiri -Allahu qoftë i kënaqur prej tij- transmetohet se i dërguari i Allahut -paqja dhe nderimi i Allahut qoftë mbi të- ka thënë:

يوم الجمعة اثنتا عشرة ساعة منها ساعة لا يوجد عبد مسلم يسأل الله فيها شيئاً إلا أتاه الله إياه فالتمسوها آخر ساعةٍ بعد العصر

“Dita e xhuma është dymbëdhjetë pjesë, nuk ka ndonjë musliman i cili i kërkon Allahut diçka vetëm se Allahu ia jep atë, prandaj kërkojeni atë pjesë në pjesën e fundit pas namazit të ikindisë”. Transmeton Nesai: 3/99, Ebu Davudi: 1048, Hakim: 1/279 dhe Bejhekiu: 3/250, e ka cilësuar si hadith të mirë (Hasen) Hafidh Ibn Haxheri në “Fet’hul Bari”: 2/420, gjithashtu shiko edhe librin “Silsiletu Ehadith es Sahiha”: 2583 të imam Albanit.

Nga Eus ibn Eusi -Allahu qoftë i kënaqur prej tij- transmetohet se i dërguari i Allahut -paqja dhe nderimi i Allahut qoftë mbi të- ka thënë:

إِنَّ مِنْ أَفْضَلِ أَيَّامِكُمْ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَأَكْثِرُوا عَلَيَّ مِنْ الصَّلَاةِ فِيهِ فَإِنَّ صَلَاتَكُمْ مَعْرُوضَةٌ عَلَيَّ

“Dita më e mirë për ju është dita e xhuma, prandaj shtojini salavatet mbi mua atë ditë sepse salavatet që më dërgoni ju më paraqiten mua”. Transmeton Ebu Davudi me sened të saktë: 1047, hadithin e ka saktësuar edhe shejh Albani në “Xhamiu Sagir”: 3975.

Marrë pjesërisht nga libri “Rijadu Salihin”

të imam Neveviut –Allahu e mëshiroftë-

Përktheu: Ylli Rama.

Kohët e Namazit

Allahu thotë: “Përkujdesuni për namazet  dhe në mënyrë të veçantë për namazin e mesëm dhe të jeni adhurues të Allahut”. Urdhërimi për faljen e namazit nënkupton kryerjen e tij në kohë dhe hapësirë por pa e përcaktuar specifikisht, kjo sepse koha dhe hapësira janë element të domosdoshëm në kryerjen e veprimit. Kurse për sa i përket kohës specifike në të cilën është i ligjëruar secili namaz apo forma e namazit me kushtet dhe veprimet e tij specifike, nuk gjejmë në këtë ajet asnjë lloj argumentimi, as në mënyrë direket apo indirekte. Detajet e kohëve të namazeve apo forma e secilit namaz gjenden vetëm në Sunetin e saktë në thëniet dhe veprimet e Profetit ndërsa në Kuran mund të gjejmë vetëm ndonjë ajet që përmend ndonjë detaj prej detajeve të namazit si p.sh fjala e Tij: “Kur të doni të ngriheni për tu falur lani fytyrat tuaja…” pra u përmend abdesi i cili është kusht prej kushteve të namazit. Po ashtu mund të gjejmë në Kuran përmendjen e ndonjë pjese të namazit siç është rukuja dhe sexhdeja por përsëri pa i cilësuar më tej në formë apo numër, gjëra të cilat janë të sqaruara në Sunetin e pastër.

Koha e drekës:

Përcaktimi i cakut fillestar dhe i atij përfundimtar për secilin kohë të namazit është vërtetuar në hadithet e sakta, si p.sh në hadithin e Xhibrilit ku tregohet që i mësoi Profetit namazin apo tregimi i namazit që Profeti u bënte atyre që e pyesnin, etj.

Autori tha: Fillimi i kohës së drekës është zeuali.

Shpjeguesi tha: Zeuali është shmangia e diellit nga pika e zenitit. Shenja dalluese e kësaj është hija që objekti lë nga drejtimi i lindjes, gjë e lehtë për tu njohur nga çdokush që ka dy sy.

Autori tha: Ndërsa fundi i kohës së drekës është kur të arrijë hija e objektit gjatësinë e vetë objektit, duke i shtuar dhe fej’u ez-zeual (hija që mbetet e pazhdukur në kohën e zeualit).

Autori tha: Njëkohësisht ky është dhe fillimi i kohës së ikindisë.

Shpjeguesi tha: D.m.th momenti kur hija arrin gjatësinë e vetë objektit. Ibn Kajimi ka thënë: Sahabët e falnin ikindinë me Profetin dhe më pas ndonjëri prej tyre shkonte deri në vendin e quajtur Auali, përafërsisht 4 milje, ndërsa dielli vazhdonte të ishte lart (dukshëm)[1].

Enesi -Allahu qoftë i kënaqur prej tij- ka thënë: Profeti -paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të- e fali ikindinë me ne dhe më pas i erdhi një person nga fisi Benu Selemeh dhe i tha: O Resulallah ne duam të therim një deve dhe ne dëshirojmë që të jesh i pranishëm aty. Tha: “Po”. U nis për atje dhe ne u nisëm së bashku me të. Kur arritëm, ata nuk e kishin therur akoma devenë, atëherë u ther, u nda dhe u gatua një pjesë e saj për ne. Hëngrëm prej saj dhe mbaruam para se të perëndojë dielli[2].

Është e pamundur që e gjithë kjo të ketë ndodhur pasi që hija kishte arritur dyfishin e gjatësisë së objektit[3].

Transmeton tek Sahiu i Muslimit se Profeti -paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të- ka thënë: “Koha e drekës vazhdon të jetë përderisa nuk arrin ikindia”[4].

Këtyre dispozitave profetike nuk mund tu kundërvihet asgjë tjetër më e saktë, më e qartë dhe më e drejtpërdrejtë (për vetë faktin se nuk ekziston diçka e tillë në lidhje me këtë sunet).

Autori tha: Koha e ikindisë është për sa kohë që dielli është i qartë dhe shkëlqyes.

Shpjeguesi tha: Koha e fundit e ikindisë është atëherë kur hija arrin dyfishin e gjatësisë së objektit.

Imam Shafiu ka thënë: Fundi i kohës së ikindisë gjatë së cilës njeriu ka liri (ta vonojë) është të arrijë hija dyfishin e gjatësisë së objektit. Në një mendim tjetër është thënë: Derisa dielli të zverdhet. Ndërsa koha e fundit e domosdoshme (në të cilën lejohet vonimi vetëm për arsye të forta) është perëndimi i diellit.

Në librin el Huxhetul Baligah thuhet: Shumë nga hadithet e sakta tregojnë se koha e fundit e ikindisë është ndryshimi i diellit, gjë për të cilën që të gjithë fukahatë janë dakord. Ndoshta përcaktimi i kohës me gjatësinë e hijes sa dyfishi i gjatësisë së objektit ka për qëllim të sqarojë kohën në të cilin njeriu ka liri ta vonojë namazin dhe që njëkohësisht konsiderohet koha më e preferuar për tu falur ikindia. Ose ndoshta mund të themi se sheriati fillimisht kishte si qëllim dallimin e ikindisë nga dreka ashtu që periudha e secilit namaz të ishte përafërsisht çereku i ditës, ndaj u la si kufi i parë arritja e hijes dyfishin e gjatësisë së objektit dhe më pas duke u marrë në konsideratë nevoja dhe punët e njerëzve u shty kufiri i kohës. Gjithashtu mund të themi që njohja e atij kufiri (hija sa dyfishi i gjatësisë së objektit) ka nevojë për meditim, për vrojtim dhe memorizim të pikës fillestare të zeualit, ndërkohë që ajo që i përshtatet njerëzve është tu flitet me gjëra të qarta, lehtësisht të dallueshme. (siç është perëndimi i diellit)

Nga argumentet e kësaj teme është hadithi i Abdullah bin Amër i cili tha: Profeti salallahu alejhi ue selem ka thënë: “Koha e drekës vazhdon të jetë përderisa nuk mbërrin ikindia. Koha e ikindisë vazhdon të jetë përderisa dielli nuk zverdhet. Koha e namazit të akshamit vazhdon të jetë përderisa nuk zhduket e kuqërremta nga horizonti. Koha e namazit të jacisë është deri në gjysëm të natës, ndërsa koha e namazit të sabahut vazhdon të jetë përderisa nuk ka lindur dielli”[5]. Ky hadith nuk bie ndesh me hadithet e tjera që tregojnë që fundi i kohës së ikindisë është kur hija të arrijë gjatësinë e dyfishit të objektit apo që fundi i kohës së jacisë është një e treta e natës, sepse hadithi që ne përmendëm përmban një dispozitë shtesë në lidhje me përcaktimin e kohës, që nuk bie ndesh me dispozitën bazë. Zverdhja e diellit është kohë më e vonë sesa dyfishi i gjatësisë së objektit, po ashtu dhe gjysma e natës është më e vonë se një e treta. Pra kjo dispozitë shtesë nuk bie ndesh me dispozitën e përmendur në hadithet e mëhershme. Gjithashtu duhet theksuar se transmetimi që tregon për shtesën në kohë është më i saktë se hadithi tjetër me kohë më të kufizuar[6].

Autori tha: Fillimi i kohës së akshamit është perëndimi i diellit.

Shpjeguesi tha: D.m.th: Zhdukja e diskut të tij. Kjo është koha e preferuar në të cilën lejohet falja e akshamit. Ky gjykim bazohet në dy hadithe: Hadithi i parë është hadithi i Xhibrilit i cili u fal me Profetin -paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të- dy ditë radhazi (në ditën e parë i fali të gjitha namazet në cakun fillestar të kohës ndërsa në ditën e dytë në cakun përfundimtar të tyre)., ndërsa hadithi i dytë është hadithi i Burejdes[7], ku një person e pyeti Profetin për kohët e namazit dhe ai i tha që të falej me të dy ditë rradhazi. Në parim, hadithi që jep më shumë detaje rreth diçkaje është më parësor se një hadith tjetër që flet në mënyrë të përgjithëshme, ndërsa në rastin konkret n.q.s këto dy hadithe kanë mospërputhje në ndonjë detaj atëherë do i jepet përparësi hadithit të Burejdes sepse është i mëvonshëm, i thënë në Medine, ndërsa hadithi i Xhibrilit është më i hershëm, i thënë në Meke, ndaj duhet të pasohet thënia e fundit.

Autori tha: Ndërsa koha e tij e fundit është zhdukja e të kuqërremtës nga horizonti.

Shpjeguesi tha: Këtë përkufizim e gjejmë të shprehur në të gjitha librat e gjuhës dhe në të gjitha poezitë e arabëve, ndaj nëse dikush pretendon se fjala esh-shefek në gjuhën arabe ose në terminologjinë e sheriatit ka për qëllim bardhësinë që pason në horizont, atëherë le të sjellë argument për këtë, por nuk ka se ku ta gjejë atë[8].

Ibnul Kajimi ka thënë: Koha e namazit të akshamit zgjat deri në zhdukjen e kuqërremes në horizont, siç tregohet në sahihun e Muslimit. Po ashtu tek Muslimi transmetohet nga Ebu Musa se një pyetës e pyeti Profetin për kohët e namazit. Ndër të tjera aty thuhet: Profeti e urdhëroi këtë person të falë akshamin me të ditën e parë kur perëndoi dielli, ndërsa ditën e dytë e vonoi akshamin deri në zhdukjen e kuqërremes në horizont dhe më pas: “Koha është ndërmjet këtyre dy kufinjve”. Ky hadith është më i vonë se hadithi i Xhibrilit, ky hadith është thënie ndërsa ai i Xhibrilit është vetëm veprim, ky tregon për kufinjtë e lejuar ndërsa i pari tregon për kohën e preferuar, ky hadith gjendet në sahihun e Muslimin ndërsa i pari në Sunene. E gjithë kjo është në përputhje me fjalën e Profetit -paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të-: “Koha e secilit namaz vazhdon të jetë derisa të hyjë koha e namazit pasardhës”[9], përveç kohës së sabahut i cili është i veçantë nga kohët e tjera (në faktin që mbaron koha e tij para se të hyjë namazi vijues), gjë kjo e vendosur me unanimitet.

Autori tha: Ky është dhe fillimi i kohës së jacisë, ndërsa koha e fundit e saj është gjysma e natës.

Shpjeguesi tha: D.m.th: Zhdukja e kuqërremes nga horizonti. Në origjinë preferohet vonimi i jacisë duke u bazuar në thënien e Profetit salallahu alejhi ue selem “Nëse nuk do ia vështirësoja umetit tim do i urdhëroja që ta vononin jacinë”. Kjo për arsyen se është më e dobishme për kthjelltësinë e shpirtit nga çështjet e dynjasë që pengojnë përkujtimin e Allahut si dhe nuk lë vend për biseda pas jacie, por një vonim i tillë mund të shkaktonte pakësimin e xhematit dhe largimin e njerëzve që do të thotë humbje e qëllimit të namazit me xhemat, ndaj dhe Profeti salallahu alejhi ue selem e falte jacinë herët kur njerëzit ishin të shumtë ndërsa e vononte atë kur njerëzit ishin të paktë.

Autori tha: Fillimi i kohës së sabahut është shpërthimi i agimit.

Shpjeguesi tha: D.m.th: Shfaqja e dritës së përhapur në mënyrë horizontale, gjë të cilën e sqaroi Profeti në mënyrën më të qartë duke thënë: “Agimi shfaqet i shtrirë në horizont” dhe ka thënë: “Nuk bëhet fjalë për bardhësinë që shfaqet si bishti i ujkut” d.m.th lart vertikalisht, gjë kjo e dallueshme me sy.

Allahu ka thënë: “Derisa të dalloni qartë në agim perin e bardhë nga peri i zi”. Folja e përdorur në këtë ajet nënkupton qartësinë e dukshme pa asnjë dyshim, dmth vjen duke u shfaqur pak e nga pak derisa qartësohet dukshëm. Ibnul Kajimi ka thënë: “Profeti salallahu alejhi ue selem lexonte në namazin e sabahut 60 deri në 100 ajete, e më pas gratë largoheshin dhe nuk njiheshin për shkak të errësirës”[10], ai e falte namazin e tij gjithmonë në këtë kohë derisa vdiq, përveç një rasti që e ka falur kur vendi ishte ndriçuar i tëri (para lindjes së diellit), ndërsa ndërmjet syfyrit dhe namazit të tij kishte një distancë sa për të lexuar 50 ajete. Kurse në lidhje me hadithin “Faleni sabahun me shkëlqimin e dritës sepse ka më shumë shpërblim[11], ka për qëllim që të fillohet namazi në errësirë dhe të dalë prej saj me dritë, siç vepronte vetë në shumë raste, pra thënia e tij qenka në përputhje të plotë me veprimin e tij, sepse si mund të paramendohet që ai t’i jetë përmbajtur një veprimi në mënyrë të vazhdueshme përderisa diçka tjetër shpërblehej më shumë?!

Autori tha: Koha e fundit e tij është lindja e diellit.

Shpjeguesi tha: Ajo që duhet të kemi parasysh në lidhje me njohjen e kohëve të namazit është se Allahu nuk i ka ngarkuar robërit e Tij me gjëra të vështira sepse kjo fe është lehtësim dhe sheriati është i lehtë tolerant, ndaj dhe Profeti tregoi se kohët e namazeve kanë shenja të dukshme, të dallueshme qartë për çdokënd.

Marrë nga libri er-Raudah en-Nedijeh të Sidik Hasan Khan dhe me shënimet e shejh Albanit.

Përktheu Shuajb Rexha Ebu Duxhanah.

[1] Transmeton Buhariu, Muslimi etj.

[2] Transmeton Muslimi

[3] Sh.p: Me këtë shprehje shejhu hedh poshtë pretendimin e atyre që thonë se fillimi i kohës së drekës është kur hija arrin dyfishin e gjatësisë së objektit.

[4] Transmeton Muslimi, Ahmedi, Nesaiu, etj.

[5] Transmeton Muslimi, Ahmedi, Nesaiu, Ebu Daudi.

[6] Shejh Ahmed Shakiri ka thënë: Autori dhe shpjeguesi zgjodhën mendimin se koha e ikindisë është për sa kohë që dielli është i qartë dhe i shndritshëm, por është vërtetuar nga Profeti -paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të- se ka thënë: “Kush arrin të falë një rekat nga ikindia para se të perëndojë dielli, e ka arritur ikindinë (brenda kohës)”, e ka transmetuar këtë hadith Buhariu, Muslimi etj. Ky është tekst i qartë që tregon se koha e fundit e ikindisë është perëndimi i diellit. Mund të themi që është mekruh vonimi deri në kohën e fundit pa pasur arsye, por që gjithsesi kufiri i fundit i daljes së kohës mbetet perëndimi i diellit.

[7] Transmeton Muslimi.

[8] Sh.p: Shpjeguesi me këtë thënie hedh poshtë mendimin e medh’hebit hanefij.

[9] Ky është kuptimi i hadithit që transmeton Muslimi nr. 311.

[10] Transmeton Buhariu nr. 1921 dhe Muslimi 1097.

[11] Hadithi është i saktë e gjen në Iruaul Galil nr. 258.

Vlera e namazit dhe pozita e tij në Islam

  Falënderimet janë për Allahun, paqja dhe nderimi i Allahut është për Profetin, familjen e tij, shokët dhe të gjithë besimtarët që pasojnë udhëzimin e tij. E më pas:

 Padyshim namazi ka një pozitë madhështore në Islam dhe një vlerë të madhe tek Allahu,tek i dërguari i Tij dhe tek besimtarët, për vetë faktin se është shtylla e dytë e Islamit menjëherë pas shehadetit (dëshmisë).

Transmetohet nga Ibn Umeri se Profeti ka thënë: “Është ndërtuar Islami mbi pesë shtylla: mbi dëshminë se nuk ka të adhuruar me të drejtë pos Allahut dhe se Muhamedi është rob dhe i dërguari i Tij, falja e namazit, dhënia e zekatit, agjërimi i Ramazanit dhe vizita e Qabes për kë ka mundësi”. Allahu i ka nxitur besimtarët që ta kryejnë atë sa më mirë, në ajete të shumta, për shembull fjala e Tij: “Të kthyer tek Ai, kijani frikën Atij, kryejeni më së miri namazin dhe mos jini nga idhujtarët të cilët e përçanë fenë duke u ndarë në grupacione ku çdo palë i gëzohet idesë së tij” (Rrum 31); dhe thotë: “E nuk qenë të urdhëruar për diçka tjetër përveçse ta adhurojnë Allahun sinqerisht me përkushtim vetëm ndaj Tij ta falin më së miri namazin, ta japin zekatin. Kjo është feja e drejtë” (Bejineh 5); dhe ka thënë: “Thuaju robërve të Mi të cilët kanë besuar: ta falin namazin dhe të japin nga ajo që Ne i kemi furnizuar, të japin fshehtas dhe haptas para se të vijë ajo ditë ku nuk ka shitblerje dhe as lidhje të ngushtë” (Ibrahim 31).

   Nga lutjet e të dashurit të ngushtë të Mëshiruesit, Ibrahimit ishte: “O Zoti im më bëj mua falës të namazit, po ashtu dhe pasardhësit e mi, o Zoti ynë na e prano lutjen” (Ibrahim 40). Allahu e ka obliguar namazin për çdo musliman të shëndoshë mendërisht. Namazi është ligjëruar si edukativ për të vegjlit siç thotë Profeti: “Mësojuni fëmijëve tuaj namazin kur janë shtatë vjeç dhe goditini nëse nuk falen pasi të mbushin dhjetë vjeç”. Allahu ka urdhëruar që namazi të falet në kolektiv (me xhemat) në xhamitë, shtëpitë e Allahut.

   Allahu e ngre lart pozitën e xhamive nëpërmjet atyre që falen në to, tregon cilësitë e tyre të lavdërueshme dhe shpërblimin e përgatitur për ta, Allahu tha: “(Ajo dritë) gjendet në shtëpitë e Allahut për të cilat Ai ka lejuar të ngrihen dhe të përmendet emri i Allahut në to. Aty i bëjnë madhërim në mëngjes dhe mbrëmje, burra që nuk i pengon shitblerja nga përmendja e Allahut, falja e namazit dhe dhënia e zekatit. Ata i frikësohen një dite në të cilën do rrotullohen (tronditen) zemrat dhe shikimet. Allahu do t’i shpërblejë me shpërblim më të mirë sesa ajo që kanë vepruar dhe do tu shtojë nga  mirësia e Tij. Vërtetë Allahu e furnizon pa llogari atë që dëshiron” (Nur 36); dhe ka thënë: “Në të vërtetë gjallërimin e xhamive e bën ai që i ka besuar Allahut, ditës se fundit, e fal namazin, e jep zekatin dhe nuk i frikesohet askujt veç Allahut. Këta janë ata të udhëzuarit” (Teubeh 18); dhe ka thënë: “Thuaj:Zoti im ka urdhëruar për drejtësi, t’i kthehemi kibles për çdo namaz dhe lutjuni Atij me sinqeritet dhe përkushtim të fesë vetëm ndaj Tij. Ashtu siç e ka filluar krijimin tuaj do u rikthejë përsëri” (Araf 29) pra, i urdhëroi robërit të mbajnë drejtësi dhe t’i drejtohen kibles në çdo xhami që të jenë. Allahu ka thënë: “O bijtë e Ademit stolisuni për çdo namaz (duke u veshur), hani pini e mos e teproni. Vërtetë Ai nuk i do shpërdoruesit” (Araf 31). Qëllimi me stolisje të përmendur në këtë ajet është mbulimi i auretit (pjesët e turpshme) gjatë namazit në xhami me xhemat apo vetëm sepse mbulimi i auretit është detyrë në çdo rast: “Allahu është më i merituari për të pasur turp prej Tij”.

  Të gjitha këto ajete na përftojnë rëndësinë e xhamisë për të cilat Allahu urdhëron që të ngrihen me qëllimin e faljes kolektive në to. Xhamitë janë nga simbolet më madhështore të Islamit, po ashtu nga këto simbole është falja kolektive dhe thirrja (ezani) për në to ndërsa mos prezantimi  në këto falje kolektive është një nga shenjat e hipokrizisë, Zoti na ruajt. Allahu për namazin ka thënë: “Kërkoni ndihmë me durim dhe namaz, kjo është diçka e madhe përveçse për të devotshmit të përulurit të cilët janë të bindur se do e takojnë Zotin e tyre dhe se do kthehen tek Ai” (Bekareh 45-46).

  Transmetohet nga Ebu Hurejrah se Profeti -paqja dhe nderimi i Allahut qoftë mbi të- ka thënë: “Namazi më i rëndë për mynafikët (hipokritwt) është namazi i jacisë dhe i sabahut, e sikur ta dinin çfarë ka në to do vinin qoftë dhe zvarrë. Më shkoi mendja dhe për pak desh vendosa të urdhëroja të fillonte namazi, ta lë dikë të falet me njerëzit kurse unë me disa të tjerë që bartin dru me vete të shkojmë tek ata që nuk marrin pjesë në namaz e tua djeg shtëpitë e tyre”. Transmeton Buhariu 657, Muslimi 651. Transmetohet nga Abdullah bin Mesud i cili ka thënë: “Askush prej nesh (sahabëve) nuk mungonte në namaz përveç atij që ishte munafik i mirënjohur ose dikush i sëmurë. Kishte të sëmur që bartej ndërmjet dy personave që të vinte në namaz”. Tha (Ibn Mesudi): “Profeti na ka mësuar simbolet (rrugët) e udhëzimit dhe nga këta simbole është namazi në xhami për të cilin thërritet ezani” transmeton Muslimi: 654.

  Profeti qartësoi vlerën e namazit kolektiv siç transmetohet nga Ebu Hurejra se Profeti -paqja dhe nderimi i Allahut qoftë mbi të- ka thënë: “Namazi me xhemat është më i mirë se namazi i personit të vetëm me njëzet e pesë herë. Engjëjt e natës dhe të ditës bashkohen në namazin e sabahut”. Ebu Hurejra tha: Po të doni (vërtetimin e kësaj) lexoni ajetin: “Dhe  leximi i mëngjesit ( falja) vërtetë leximi i mëngjesit është i prezantuar (nga engjëjt)” transmeton Buhari 648 dhe Muslimi: 649.

   Transmetohet nga Ibn Umeri se Profeti -paqja dhe nderimi i Allahut qoftë mbi të- ka thënë: “Namazi kolektiv është më i mirë se namazi vetëm njëzet e shtatë shkalle (grade) më shumë” Buhariu: 645 dhe Muslimi: 650. Transmetohet nga Ebu Hurejre se Profeti -paqja dhe nderimi i Allahut qoftë mbi të- ka thënë: “Namazi që personi kryen me xhemat shumëfishohet njëzet e shtatë herë në krahasim me namazin që fal në shtëpinë e tij apo në pazar. Ky (shumëfishim) nëse e përsos abdesin e tij dhe del nga shtëpia duke pasur vetëm namazin si qëllim (parësor) çdo hap që hedh e ngre një gradë lart dhe i shlyen një të keqe. Për sa kohë që ky person qëndron në vendin ku është falur, engjëjt luten për të: O Allah mëshiroje atë, o Allah ço salavate për të. Ai që e pret namazin është në namaz” Buhariu: 647 dhe Muslimi: 649.

  Namazi t’i shlyen të këqijat. Transmetohet nga Ebu Hurejra se Profeti -paqja dhe nderimi i Allahut qoftë mbi të- ka thënë: “Çfarë mendoni sikur para portës së ndonjërit prej jush të kishte një lumë ku lahej 5 herë në ditë a do mbetej papastërti në trupin e tij?! Ky është dhe shembulli i namazeve të cilat Allahu shlyen mëkatet” Buhariu: 528 dhe Muslimi: 667. Transmetohet nga Xhabir bin Abdullah se Profeti -paqja dhe nderimi i Allahut qoftë mbi të- ka thënë: “Shembulli i pesë namazeve është si shembulli i një lumi të rrjedhshëm para derës së ndonjërit prej jush në të cilin ai lahet pesë herë çdo ditë” Muslimi: 668.

Përdorimi i termit kufër (mosbesim) për atë që lë namazin:

  Transmetohet nga Xhabir bin Abdilah: E kam dëgjuar Profetin duke thënë: “Ndërmjet njeriut dhe shirkut ose kufrit është lënia e namazit” Muslimi: 82, ndërsa tek Ebu Daudi 4678: “Ndërmjet robit dhe kufrit është lënia e namazit”, ndërsa tek Tirmidhiu 2618: “Ndërmjet kufrit dhe besimit është lënia e namazit”. Transmetohet nga Abdullah bin Burejdeh nga babai i tij se Profeti -paqja dhe nderimi i Allahut qoftë mbi të- ka thënë: “Marrëveshja mes nesh (muslimanëve) dhe tyre (hipokriteve) është namazi, kush e lë atë ka mohuar” Tirmidhiu: 2621 dhe tha hadithi është hasen sahih garbi (i mirë, i saktë). Në zinxhirin e këtij hadithi është transmetuesi Husejn bin Uakid që e ka konsideruar të besueshëm Ibn Mein por e ka përfolur imam Ahmedi. El Hafidhu Ibn Haxher për të ka thënë: I besueshëm por që nganjëherë ka pasaktësi ndaj hadithi i transmetuar prej tij vlerësohet vetëm hasen (i mirë).

Dijetarët kanë mospajtime  në lidhje me kufrin e përmendur, një pjesë thonë është për qëllim kufri i madh që të nxjerr  nga feja duke marrë këtë hadith argument si dhe fjalën e Abdullah bin Shakik (tabiin): Shokët e Profetit nuk e konsideronin kufr lënien e ndonjë vepre përveç namazit.

Një palë tjetër mendojnë se është kufr i vogël që nuk nxjerr nga feja përveç nëse e konsideron të lejuar lënien e namazit, në këtë rast është kafir me ithma (unanimin e dijetarëve). Argumenti i këtyre që nuk e vlerësojnë si kafir është fjala e Allahut: “Allahu nuk fal të bëhet shok Atij kurse çdo gjë tjetër veç kësaj ia fal kujt të dojë”.

Pavarësisht nga ky mospajtim pjesa dërrmuese e dijetarëve nga selefët dhe të mëvonshmit janë të mendimit se lënësi i namazit i kërkohet të pendohet ose përndryshe vritet. Ndërsa Ebu Hanifeja e të tjerë janë të mendimit se nuk duhet të vritet por burgoset dhe kërcënohet, disiplinohet derisa të falet.

Obligueshmëria e drejtimit të safeve (rreshtave) dhe e plotësimit të boshllëqeve në to:

Transmetohet nga Ahmedi në Musnedin e tij nr: 5724 nga Ibn Umeri se Profeti -paqja dhe nderimi i Allahut qoftë mbi të- ka thënë: “Drejtojini safet sepse ju rreshtoheni siç drejtohen engjëjt. Afrojini supet dhe mbushini boshllëqet, tregohuni të butë me vëllezërit tuaj dhe mos lini boshllëqe për shejtanin. Kush e vazhdon safin Allahu e vazhdon lidhjen me të dhe kush e ndërpret safin Allahu e ndërpret me të”. Gjithashtu ka transmetuar në Musned: 5/262 nga Ebu Umameh se profeti -paqja dhe nderimi i Allahut qoftë mbi të- ka thënë: “Allahu dhe engjëjt bëjnë salavate për safin e parë. Thanë: o Resulullah, po për safin e dytë? Përsëriti atë çfarë tha herën e parë. Thanë: Po për safin e dytë? Tha: “Edhe për safin e dytë. Drejtojini safet tuaja, afroni supet tuaja (në mënyrë paralele), silluni butë me vëllezërit tuaj, dhe mbushni boshllëqet sepse shejtani hyn (nëpër boshllëqe) siç bëjnë qengjat e vegjël” hadith është hasen (i mirë). Ebu Daudi ka thënë: Kuptimi i thënies silluni butë me vëllezërit tuaj është: nëse vjen dikush për të hyrë në saf, të ngushtojnë supet të pranishmit ashtuqë të hyjë” sahih (i saktë). Transmetohet nga Enes bin Malik  se Profeti -paqja dhe nderimi i Allahut qoftë mbi të- ka thënë: “Drejtojini safet sepse vërtetë drejtimi i safeve është nga plotësimi i namazit” Ahmed: 3/177, Buhari: 732, Muslimi: 433.

  Gjithashtu nga Enesi i cili tha: Profeti kthehej nga ne me fytyrë para se të bënte tekbirin fillestar dhe thoshte: “Ngjeshuni dhe drejtohuni” mutefekun alejhi (unanimisht i saktë). Transmetohet nga Numan bin Beshir i cili tha: Profeti i drejtonte safet tona siç drejton punuesi i shigjetave shigjetën, derisa e pa (u bind) që ne e kuptuam (dhe zbatuam) qëllimin e tij. Më pas një ditë tjetër doli për namaz dhe sapo do bënte tekbirin pa një person që kraharori i tij dukej nga të tjerët në saf, ndaj tha: “O robër të Allahut ose do i drejtoni safet tuaja ose Allahu do u përçajë mes jush” transmetojnë të gjashtët përveç Buhariut. Në transmetimin e Ahmedit dhe Ebu Daudit thuhet: Më pas i pashë njerëzit që bashkonin nyjet e këmbës me njëri tjetrin, gjunjtë me gjunjtë dhe supet me supet”. Marrë nga libri el Munteka të Mexhd bin Tejmijeh nr: 1479. Transmeton Muslimi 436, Tirmidhiu: 2027, Ebu Daudi: 663. Transmetohet nga Xhabir bin Semurah se ai ka thënë: Doli tek ne Profeti dhe tha: “A nuk po rreshtoheni siç bëjnë engjëjt tek Zoti i tyre? Thamë: O i dërguari i Allahut si rreshtohen engjëjt tek Zoti i tyre? Tha: “Plotësojnë safin e parë dhe ngjeshen në saf” Muslimi: 430, Ahmedi: 5/106. Transmetohet nga Ebu Mesudi i cili ka thënë: Profeti prekte supet tona para namazit dhe thoshte: “Drejtohuni e mos jini të ndryshëm që të mos u përçahen zemrat. Le të jenë menjëherë pas meje më të mençurit e të zgjuarit, më pas ata që janë më pak se ta, më pas ata që janë më se ata”. Ebu Mesudi tha: Ndaj ju sot jeni në një mospajtim të madh. Transmetohet nga Ibn Mesudi se Profeti ka thënë: “Të qëndrojë pas meje të mençurit e të zgjuarit prej jush pastaj ata që vijnë pas tyre (tre herë)” Muslimi: 432, Tirmidhiu: 228.

  Së fundmi them: Nga ndikimet e namazit i cili falet në përputhje me sheriatin ku përmbushet kushti i sinqeritetit dhe plotësohen kushtet dhe shtyllat e tij me frikë-respekt është shpëtimi dhe arritje e gjësë më të madhe që kërkohet nga Allahu, thotë i Lartësuari: “Janë të shpëtuar besimtarët ata të cilët janë të kujdesshëm me frikë-respekt në namazin e tyre, të cilët janë larg të kotës dhe që e japin zukatin”. Nga ndikimet e këtij namazi është frenimi nga veprat e ulëta dhe të ndyra, është merita e përmendjes nga Allahu në parinë e lartë, thotë i Lartësuari: “Vërtet namazi të largon nga veprat e ulëta dhe të ndyra. Përmendja e Allahut është gjëja më e madhe. Allahu e di çfarë veproni”. Qëllimi im me këtë fjalë të shkurtër ishte të përkujtoj vëllezërit e mi muslimanë me rëndësinë e madhe të namazit dhe vlerën e tij në Islam, t’i nxis ata ta kryejnë në shtëpitë e Allahut, t’i nxis për diçka që e shoh se i kushtohet pak rëndësi si nga imamët ashtu edhe nga xhemati, bëhet fjalë për drejtimin e safeve, bashkimin e këmbëve, plotësimin e boshllëqeve që i shfrytëzon shejtani, gjëra që shokët e Profetit u përmbaheshin duke zbatuar urdhrat e tij dhe porositë që jepte. Kam parë shumë nga ata që falen që neglizhojnë në këto dhe që nuk i kuptojnë pasojat që vijnë duke i dhënë mundësi shejtanit të mbjellë përçarje, urrejtje dhe shkëputje, ku shkaku kryesor i këtyre problemeve është mos pasimi i udhëzimit profetik dhe i shokëve të tij në lidhje me mënyrën e kryerjes së namazit ashtu siç e sqaroi dhe që na tërhoqi vërejtjen nga kundërshtimi i kësaj.

  E lus Allahun t’i japë sukses muslimanëve të kapen pas librit të Zotit të tyre dhe udhëzimit të Profetit të tyre, e të ecin në rrugën e selefëve si në akide (besim), ibadet (adhurim) dhe çdo aspekt tjetër të jetës.

  E lusim të na bëjë nga të shpëtuarit që namazi i tyre i frenon nga veprat e ulëta dhe të ndyra. Vërtet Zoti im e dëgjon lutjen. Paqja dhe nderimi i Allahut qoftë mbi pejgamberin tonë Muhamed.

Shkroi Rabij bin Hadij Umejr el Medkhalij

Përktheu Shuajb Rexha Ebu Duxhanah

Shtylla më e rëndësishme pas dëshmisë është namazi. Profeti (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!) e ka cilësuar atë si shtyllë të Islamit, siç është transmetuar në hadithin e Muadh bin Xhebelit (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!). Gjithashtu, namazi është gjëja e fundit që do humbasin muslimanët, puna e parë për të cilën do të pyeten përpara Allahut të Madhëruar dhe ai e dallon muslimanin nga jomuslimani.[1]

Për të treguar më shumë rëndësinë e namazit, mund të themi se Allahu i Madhëruar i ka obliguar këto namaze natën e israsë dhe miraxhit, kur Profeti (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!) është ngjitur mbi shtatë qiejt. Gjithashtu, kur banorët e zjarrit pyeten se cili ishte shkaku i hyrjes së tyre në Sekar (xhehenem) përgjigjen: ”Ne nuk ishim nga ata që falnin namazin.”[2]

Namazi është vepër që largon nga të neveriturat dhe veset e këqija. Allahu i Madhëruar në Librin e Tij thotë: ”E ti fale namazin se me të vërtetë namazi të largon nga gjërat e shëmtuara dhe të neveritura.”[3]

Porosia e fundit me të cilën Profeti (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!) e porositi umetin e tij ishte namazi. Është transmetuar nga Umu Selemeh (Allahu qoftë i kënaqur prej saj!) se ka thënë: ”Profeti (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!) në sëmundjen e rëndë për shkak të së cilës ndërroi jetë, thoshte: “Kujdesuni për namazin dhe robëreshat (të cilat i keni nën sundimin tuaj)!” Këto fjalë përsëriste derisa ia dorëzoi shpirtin Allahut të Madhëruar. Ndërsa Enesi (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!) thotë: ”Porosia më përmbledhëse që la Profeti (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!) në çastet kur po jepte shpirt ishte: “Kujdesuni për namazin dhe robëreshat!” Gjithashtu, Ali bin Ebi Talib (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!) thotë: ”Fjalët e fundit të Profetit (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!) ishin: “Kujdesuni për namazin dhe robëreshat”.[4]

Allahu i Madhëruar kur përmend virtytet e besimtarëve në suren El Muminun dhe El Mearixh fillon dhe mbaron me namazin. Suren El Muminun e fillon: “Është e sigurt se kanë shpëtuar besimtarët, ata të cilët në namazin e tyre janë të përulur dhe të kujdesshëm.“[5] Ndërsa në fund thotë: ”Dhe ata të cilët i kushtojnë kujdes kohës së namazit të tyre.”[6] Gjithashtu, në suren El Mearixh thotë: ”Përveç atyre që falen, ata të cilët janë të rregullt në faljen e namazit të tyre.” Ndërsa në fund të ajeteve thotë: ”Edhe ata që janë të kujdesshëm ndaj namazit të tyre.”[7]

Kryerja e namazit bëhet në dy mënyra. Mënyra e parë është e detyrueshme dhe do të thotë, të realizosh të paktën detyrimin, i cili largon nga ti përgjegjësinë dhe llogarinë. Mënyra e dytë është e pëlqyeshme (mustehab) dhe do të thotë, plotësimi i tij me çdo gjë që është e pëlqyeshme në namaz. Pesë namazet janë detyrë për çdo person mendërisht i shëndoshë, që ka arritur moshën e pjekurisë, qoftë mashkull apo femër. Kjo detyrë është derisa të ekzistojë shpirti në trupin e tij.

Për burrat është detyrë që namazin ta falin në xhami me muslimanët e tjerë, sepse Profeti (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!) ka thënë:

“Betohem në Allahun, isha gati të urdhëroja disa njerëz që të mblidhnin dru zjarri dhe të urdhëroja ndonjë të bënte thirrjen për namaz. Të lija një njeri të ju printe njerëzve në namaz, pastaj të nisesha tek ata njerëz që nuk marrin pjesë në namaz me muslimanët e tjerë dhe më pas do dëshiroja t’iu djeg shtëpitë (për shkak të faljes së namazit në to dhe mosardhjes në xhami)”. [8]

Gjithashtu, transmetohet nga Ebu Hurejra (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!) se Profeti (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!) ka thënë:

“Namazi më i vështirë për munafikët (hipokritët, dyfytyrëshit) është ai i sabahut dhe jacisë. Sikur ata ta dinin vlerën e tyre, do të vinin zvarrë (për ta falur në xhami). Isha gati të urdhëroja ndonjë nga muslimanët që të bënte thirrjen për namaz dhe një tjetër ta lija imam për njerëzit, ndërkohë unë do doja të shkoja me disa burra që të digjnim shtëpitë e atyre që nuk marrin pjesë në namazin me xhemat”. [9]

Ibën Mesudi (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!) ka thënë:

“Kush dëshiron që pas vdekjes ta takojë Allahun si musliman, atëherë le të kujdeset për namazin e tij. Me të vërtetë Allahu e ka urdhëruar Profetin (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!) të ndjekë rrugët e udhëzimit, aq sa bëri që dhe namazi të përfshihet në këto rrugë. Prandaj, nëse ndonjë nga ju falet në shtëpinë e tij, ashtu siç falen disa të papërgjegjshëm, atëherë do të linit udhëzimin e Profetit (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!) dhe nëse lini udhëzimin e tij, do të humbisni. Çdo njeri që merr abdes në shtëpinë e tij, duke e përsosur atë dhe pastaj niset në xhami për t’u falur me xhemat, atëherë për çdo hap që ai hedh, Allahu do t’i japë një të mirë, do t’i ngrejë një gradë dhe do t’i fshijë një të metë. Unë e kam jetuar atë kohë kur në namazin me xhemat nuk mungonte vetëm se ndonjë munafik, i cili njihej për hipokrizinë e tij. Madje në atë kohë kishte burra që nga pamundësia e tyre për të ecur, i sillnin në xhami për krahësh, derisa i vendosnin në saf (rreshti për tu falur)”. [10]

Gjithashtu, Ebu Hurejra (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!) thotë:

“Erdhi një burrë i verbër te Profeti (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!) dhe i tha: ”O i Dërguari i Allahut! Unë nuk kam udhërrëfyes të më tregojë rrugën për në xhami dhe kërkoi ta lejonte të falej në shtëpi. Profeti në fillim e lejoi, por kur i verbëri po largohej, Profeti (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!) e thirri dhe i tha: “A e dëgjon thirrjen e ezanit për namaz?” Tha: “Po.” Atëherë Profeti i thotë: “Përgjigju thirrjes!” [11]

Ibën Umeri (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!) ka thënë: “Kur nuk shihnim (mungonte) ndonjë në namazin e jacisë ose të sabahut, krijonim mendim të keq për të”. [12]

Për të vërtetuar më shumë obligimin e namazit me xhemat, ekzistojnë shumë ajete kuranore dhe tekste hadithi, të cilat tregojnë për faljen me xhemat edhe në kohën e luftës. Allahu i Madhëruar thotë: “Nëse ti gjendesh me ata për të falur namazin, atëherë një grup prej tyre të vijë të falet me ty.“[13] Gjithashtu, janë transmetuar shumë hadithe të cilat tregojnë për faljen e namazit të frikës në mënyra të ndryshme.

Shkëputur nga libri “Erdhi t’ju mësoj fenë tuaj” faqe: 27-31 me autor Abdulmuhsin el- Abad. Përktheu Fatjon Çorapi.

Fundshënime:

1. Për më tepër shih në “Sahihun” e Muslimit hadithin me nr. 134; gjithashtu “Serinë e haditheve të sakta” të shejh Albanit (Allahu i mëshiroftë!) me nr. 1739,1358,1748.
2. Suretu Mudethir, 43.
3. Suretu Ankebut, 45.
4. Të gjitha këto hadithe që përmendëm janë të sakta, të transmetuara nga Ibën Maxheh me nr. 1625, 2697, 2698, etj.
5. Suretu Muminun, 1-2.
6. Suretu Muminun, 9.
7. Suretu Mearixh, 22- 23,34.
8. Transmetuan Buhariu, nr. 644 dhe Muslimi, nr. 651 nga Ebu Hurejra (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!).
9. Transmeton Buhariu, nr. 657 dhe Muslimi, nr. 651.
10. Transmeton Muslimi, nr. 654.
11. Transmeton Muslimi, nr. 653.
12. Transmeton Hakimi në Mustedrek, vëll. I, f. 211 dhe ka thënë se hadithi është i saktë. Me këtë mendim është edhe Dhehebiu.
13. Suretu Nisa, 102.