Parathënie
Vërtet hamdi i përket vetëm Allahut, Atë e falwnderojmë, i kërkojmë mbështetje dhe falje. I lutemi Allahut të na mbrojë nga të këqijat e veteve tona dhe të punëve tona. Atë që Allahu e udhëzon s’ka kush që ta humbasë dhe atë që Allahu e humbet s’ka kush që ta udhëzojë. Dëshmoj se nuk ka të adhuruar tjetër me të drejtë përveç Allahut, Një i Pashok, dhe dëshmoj se Muhamedi është rob dhe i dërguar i Tij.
E më pas: Fjala më e mirë është fjala e Allahut tebareke ue teala dhe udhëzimi më i mirë është udhëzimi i Profetit. Veprat më të këqija janë ato të shpikurat dhe çdo shpikje është bidat dhe çdo bidat është humbje.
E më pas:
Këto janë disa çështje të bazuara në ixhtihad rreth të cilave ka mospajtim mes dijetarëve, që kanë të bëjnë me agjerimin dhe zekatin. I përmenda ato duke treguar mospajtimin e dijetarëve rreth tyre dhe duke zgjedhur atë mendim që mua më është dukur se është i sakti, duke u bazuar në arsyet e zgjedhjes së atij mendimi, arsye të cilat do t’i përmend në fund të çdo çështjeje inshAllah.
Me fjalën terxhihat (mendimet e zgjedhura) kam për qëllim diçka me kuptim më të gjerë se ajo që përmendin dijetarët e usulit në kapitullin e : Mospërputhjes dhe zgjedhjes së të saktit, sepse ata kanë për qëllim me zgjedhjen e mendimit më të saktë duke punuar me njërin argument dhe duke e lënë (zhvlerësuar) argumentin tjetër. Ndërsa ne, në këtë libër, kemi për qëllim kuptimin e mësipërm dhe gjithashtu një kuptim tjetër, ai është: të punuarit me të dy palët e argumenteve njëkohësisht duke bërë një lloj bashkimi dhe përputhje të mundshme mes tyre. çështjet e këtij libri do i trajtoj në bazë të argumenteve, ndërsa medhhebet e dijetarëve do i përmend si diçka dytësore dhe jo si diçka primare (në të cilën të bazohesh), duke bërë të qartë mënyrën e të argumentuarit me argumentin përkatës dhe në përgjtihësi do mjaftohem me përmendjen e argumentit më të fortë. çështjet që do të trajtojmë janë këto:
 Së pari – Çështjet që kanë të bëjnë me agjërimin:

1. Dëshmia në lidhje me shikimin e hënës.
2. A konsiderohet vërtetimi i hyrjes së muajit(të agjërimit) në bazë të llogaritjeve astronomike?
3. Bërja e nijetit për agjërimin para agimit.
4. Përcaktimi i nijetit në agjërim.
5. Gjykimi i agjërimit për femrën nëse i vijnë periodat (hajdi) apo lehonia (nifasi).
6. Gjykimi i agjërimit për shtatëzënwn dhe gjidhënësen nëse kanë frikë për shëndetin e tyre apo të foshnjes.
7. Gjykimi i agjërimit në udhëtim.
8. Cila është më e mira kur është në udhëtim: të agjërojë apo jo?
9. Gjykimi nëse kalon një vit i plotë dhe hyn Ramazani tjetër ndërkohë që muslimani nuk ka pasur mundësi t’i agjërojë ditët kaza të mbetura nga Ramazani i kaluar.
10. Gjykimi i agjërimit nafile për atë që nuk i ka agjëruar ditët e mbetura kaza nga Ramazani.
11. Gjykimi i ditës së shtunë në agjërimin nafile.
12. Ejakulimi i spermës me epsh, a e prish agjërimin?

 Së dyti – Çështjet që kanë të bëjnë me zekatin.

1. A duhet të japë zekat femra për stolitë që i përdor?
2. A duhet të japë zekat për mallrat e tregtisë?
3. Gjykimi i nxjerrjes së vlerës monetare në zekat.
4. Gjykimi i shpërndarjes së zekatit në të tetë kategoritë e njerëzve që meritojnë zekatin (gjykimi i përfshirjes së të gjitha kategorive)
5. A lejohet dhënia e zekatit të afërmve të cilët janë të varfër (fukara dhe mesakin).
6. A bën pjesë haxhi në kategorinë “fi sebililah”?
7. Gjykimi i zhvendosjes së zekatit nga një vend në tjetër.
8. Kur nxirret zekatul fitri?
9. Kush e meriton qw t’i jepet zekatul fitri?

Para se të flas reth çështjeve të mësipërme të agjërimit kam bërë një hyrje të shkurtër në të cilën kam treguar përkufizimin e agjërimit dhe disa njohuri të përgjithshme rreth tij, të njëjtën gjë kam bërë edhe para se të flisja rreth çështjeve të mësipërme të zekatit, duke treguar përkufizimin e zekatit dhe njohuri të përgjithshme rreth tij.
Nëse në këtë vepër ia kam qëlluar të vërtetës ky është vetëm sukses i dhënë nga Allahu dhe mirësi e Tij ndaj meje. Ndërsa nëse ka ndodhur ajo tjetra (mosqëllimi i të vërtetës) i kërkoj falje Allahut dhe i kërkoj mbrojtje Atij nga cytjet e shejtanëve dhe i kërkoj mbrojtje Atij nga prania e tyre, nuk ka forcë e as ndryshim veçse me ndihmën e Allahut, të Allahut jemi dhe tek Ai do të kthehemi.
Nuk harroj t’i shpreh falënderimin tim drejtorit të shtëpisë botuese Darul Hixhrah, Behit bin Nasir el Mudri` i cili ka meritën në parashtrimin e idesë së këtij libri . E lus Allahun të ma bëjë të qartë të vërtetën ashtu siç është e vërtetë dhe të ma mundësojë pasimin e saj dhe të ma bëjë të qartë të kotën ashtu siç është e kotë dhe tw ma mundësojë shmangien prej saj. E lus gjithashtu të më udhëzojë në mendimin e saktë kur ndodh mospajtimi, vërtet Ai është i Plotfuqishëm dhe ka mundësi për çdo gjë.

Subhane Rabike Rabil izeti ama jesifun ue selamun alel murselin uel hamdu lilahi Rabi alemin.
(Lavdia i takon Zotit tënd, Zotit të nderuar dhe Fuqiplotë. Ai është i pastër nga të gjitha që ata i mveshin Atij. Paqja dhe çdo e mirë qoftë mbi të dërguarit. Të gjitha lavdërimet dhe falënderimet janë për Allahun, Zotin e gjithësisë).

Shkroi: Muhamed bin Umer bin Salim Bazmul

Mekeh el Mukerremeh 10/4/1415 H

Hyrje

Çështje rreth agjërimit:
Agjërimi dhe njohuri të përgjithshme rreth tij, të cilat do jenë të renditura si mëposhtë:
i. Përkufizimi i agjërimit dhe llojet e tij.
ii. Gjykimi i agjërimit dhe vlera e tij.
iii. Përshkallëzimi në obligimin e agjërimit dhe përcaktimi i vitit të obligueshmërisë së tij.
iv. Urtësia në obligimin e agjërimit.
v. Kush e ka detyrë agjërimin?
vi. Cilat janë kushtet që duhet të përmbushen ashtuqë të jetë agjërim i saktë?

Hollësitë rreth këtyre pikave do të jenë si mëposhtë:

i. Përkufizimi i agjërimit:
Saumi (agjërimi) në gjuhë do të thotë: Frenim i vetvetes .
Ndërsa në terminologjinë fetare, agjërimi është: Frenimi i vetvetes nga ngrënia, pirja dhe epshi me qëllim adhurimi për Allahun, që nga dallimi i gdhirjes së agimit deri në perwndimin e diellit.
Me fjalën epsh është për qëllim marrëdhëniet seksuale dhe ejakulimi i spermës me epsh.
Ky përkufizim është i nxjerrë nga hadithi:
“(Allahu tha): E lë(agjëruesi) ushqimin, pijen dhe epshin e tij për hir Timin” ,
dhe nga ajeti: “Dhe hani e pini derisa ta dalloni qartë perin e bardhë (dritën e agimit) nga peri i zi (errësira e natës) pastaj plotësojeni agjërimin deri në perëndimin e diellit” (Bekare 187).

ii. Llojet e agjërimit
Ka agjërim që është detyrë dhe ka agjërim që nuk është detyrë.
 Agjërimi që është detyrë ndahet dy llojesh:
1. Agjërimi që Allahu ia ka bërë detyrë robit drejtpërdrejt dhe ky është agjërimi i muajit të Ramazanit.
2. Agjërim në të cilin vetë robi bëhet shkak për tia obliguar atë vetvetes . Lloji i dytë ndahet në disa nënlloje:
 Agjërimi i zotimit .
 Agjërimi i kefarateve (për shlyerjen e gjynahut si pasojë e rënies në gabime të caktuara).
 Agjërimi në këmbim të kurbanit në haxh (për atë që nuk ka mundësi ekonomike të blejë kurbanin).
 Agjërimi si kompensim për veprimin e diçkaje të ndaluar në haxh .
 Agjërimi si kompensim për vrasjen e gjahut (në kohë të ndaluar apo vend të ndaluar).
 Agjërimi që nuk është detyrë është: çdo agjërim të cilin Allahu e ka preferuar veprimin e tij (nga robi). Ky është disa llojesh:
 Agjërimi i të hënës dhe të enjtes.
 Agjërimi i tre ditëve të bardha (13-14-15) të çdo muaji.
 Agjërimi i ditës Ashura.
 Agjërimi i ditës së Arafatit.
 Agjërimi sipas agjërimit të Daudit, alejhi selam.
 Agjërimi i të riut i cili ka epsh por nuk ka mundësi martese.

iii. Gjykimi i agjërimit dhe vlera e tij.

Agjërimi në muajin e Ramazanit është shtyllë (bazë) nga shtyllat (bazat) e Islamit. Transmetohet nga Ibn Umeri r.a se Profeti s.a ka thënë: “Islami është ndërtuar mbi pesë (gjëra): Dëshminë se nuk ka të adhuruar tjetër me të drejtë përveç Allahut dhe se Muhamedi është rob dhe i dërguar i Tij, faljen e namazit, dhënien e zekatit, vizitën e Kabes dhe agjërimin e Ramazanit”. Muttefekun Alejhi .
Rreth vlerës së tij janë transmetuar hadithe të shumta, ndër to: Nga Ebu Hurejra r.a i cili tha: Profeti s.s ka thënë: “Agjërimi është mburojë, ndaj agjëruesi mos të flasë fjalë të ndyra e as të mos shfaqë injorancë (veprime injoranti). Nëse dikush e ofendon le të thojë: Unë jam agjërueshwm, unë jam agjwrueshwm. Betohem për Atë që ka në dorë shpirtin tim! Era e gojës së agjëruesit është më e mirë tek Allahu se sa aroma e miskut. Ai (agjëruesi) e lë ushqimin, pijen dhe epshin e tij për hir Timin. Agjërimi është vetëm për Mua dhe Unë shpërblej për të dhe çdo e mirë shpërblehet me dhjetëfishin e saj”. E transmetojnë dy shejhat (Buhariu dhe Muslimi) .

iv. Përshkallëzimi (gradualitetit) në obligimin e agjërimit.

Allahu i Lartwsuar,mw i Urti, e ligjëroi agjërimin në mënyrë të përshkallëzuar sepse arabët ishin popull që nuk e njhnin agjërimin dhe nuk ishin të mësuar me diçka të tillë. Transmetohet nga Muadh bin Xhelebi se ai ka thënë: U ligjërua namazi nëpërmjet tre etapave dhe u ligjërua agjërimi nëpërmjet tre etapave (më poshtë tha për agjërimin): Vërtet Profeti s.a fillimisht agjëronte tre ditë në çdo muaj dhe ditën e Ashurasë derisa Allahu zbriti ajetin: “Ju është bërë obligim juve agjërimi ashtu siç u ishte bërë atyre para jush” deri tek fjala e Tij: “ushqyerje e një të varfëri për çdo ditë” (Bekare 183-184), në këtë fazë kush dëshironte të agjërojë, agjëronte ndërsa kush nuk dëshironte të agjëronte, ushqente një të varfër kundrejt çdo ditë agjërimi të pa-agjëruar dhe me këtë e shlyente obligimin që kishte. Derisa Allahu zbriti ajetin: “Muaji i Ramazanit në të cilin u zbrit Kurani” deri tek” nga ditët e tjera (të mëvonshme)” (Bekare 185). Kështu u bë obligim agjërimi i muajit, ndërsa musafiri (që nuk agjëron) i kryen më vonë kaza ato ditë të lëna dhe u vendos që i moshuari dhe e moshuara, të cilët nuk e përballojnë dot agjërimin (janë të pafuqishëm për të agjëruar) të ushqejnë një të varfër kundrejt çdo dite agjërimi”. E ka transmetuar Ebu Daudi .
Pra, agjërimi ka kaluar në tre faza:
• Faza e Parë: Obligueshmëria e agjërimit të tre ditëve në çdo muaj dhe ditës së Ashurasw, gjë e cila është e përmendur në një nga transmetimet e hadithit të Muadhit r.a i cili ka thënë: “Profeti s.a kur erdhi në Medine i urdhëroi ata të agjëronin tre ditë (në çdo muaj) pastaj zbriti agjërimi i Ramazanit”. Po ashtu është vërtetuar se Profeti s.a i urdhëronte të agjëronin ditën e Ashuras, pastaj zbriti dispozita pwr obligimin e agjërimit tw muajit të Ramazanit dhe më pas as nuk i urdhëroi dhe as nuk i ndaloi prej saj (që të agjëronin Ashuranë).
• Faza e Dytë: Agjërimi i Ramazanit me dëshirë, kush dëshironte të agjërojë, agjëronte ndërsa kush nuk dëshironte, ushqente një të varfër kundrejt çdo dite agjërimi.
• Faza e Tretë: Obligueshmëria e agjërimit të Ramazanit për çdokënd pa liri zgjedhjeje mes agjërimit dhe ushqimit të një të varfëri. Udhëtari nëse nuk agjëron duhet t’i kryejë kaza më vonë ato ditë të lëna. I moshuari dhe e moshuara në moshë të cilët janë të pafuqishëm, për të agjëruar e kanë detyrë të ushqejnë një të varfër kundrejt çdo dite agjërimi.
Agjërimi u bë obligim përfundimisht sipas përshkallëzimit të mësipërm, në vitin e dytë të Hixhrit dhe Profeti s.a vdiq pasiqë kishtë agjëruar 9 Ramazane .

v. Urtësia në obligimin e Ramazanit.

Ibn Kajimi el Xheuzijeh ka thënë: Qëllimi i agjërimit është frenimi i vetes nga epshet dhe tekat, shkëputja, ndërprerja (e përkohshme) nga gjërat e zakonshme me të cilat është i mësuar, ballancimi i fuqisë epshore ashtuqë që të përgatitet për të arritur atë që sjell me vete lumturinë dhe mirësinë dhe për të pranuar atë me të cilin shpirti pastrohet dhe arrin fitoren e jetës së Përhershme. Uria dhe etja i zbusin epshet dhe tekat dhe pangopwsinë e vetvetes dhe i përkujton gjendjen e të gjorëve të uritur. Ia ngushton fushën e veprimtarisë së shejtanit dhe rrugët e qarkullimit nëpër trupin e njeriut duke ngushtuar rrugët e qarkullimit të ushqimit dhe lëngjeve. Ia frenon forcën e gjymtyrëve duke bërë që të mos lëshohen lirshëm pa asnjë kontroll dhe të bien në ato gjëra që janë të dëmshme për të si në dunja ashtu dhe në Ahiret, i qetësohen gjymyrët dhe kontrollon fuqitë e njeriut që të mos acarohen duke i frenuar ato. Agjërimi është frenimi i të devotshmëve, mburoja e luftëtarëve (të epsheve dhe tekave), ushtrimi i të mirëve të devotshëm të afruar tek Allahu. Është vepër tw cilën Zoti i botërave e ka dalluar dhe veçuar nga të gjitha veprat e tjera dhe të cilën robi e bën për hir të Tij në mënyrë të veçantë sepse ai nuk vepron diçka të jashtme të dukshme, por frenon veten duke braktisur ushqimin, pijen dhe epshin e tij për hir të të Adhuruarit të tij. I lë ato që shpirti i tij i dëshiron dhe i do që të shijojë duke i dhënë përparësi dashurisë mes Allahut dhe robit të Tij të cilën nuk e di askush veç Tij. Njerëzit mund të dinë prej tij(agjwruesit) lënien e gjërave të jashtme e të dukshme por nuk mund të dinë se ai e ka lënë ushqimin, pijen dhe epshin e tij për hir të të Adhuruarit të tij dhe ky është në fakt realiteti i agjërimit.
Agjërimi ka një ndikim të çuditshëm në ruajtjen e gjymtyrëve të jashtme dhe frenimin e forcave të brendshme duke i mbrojtur ato nga përzierja në gjëra që i sjellin pasoja të dëmshme të cilat nëse e pushtojnë shpirtin e njeriut e shkatërrojnë atë. Gjithashtu ndihmon në shkarkimin e lëndëve të dëmshme e të nevojshme për trupin e njeriut të cilat ia pengojnë shëndetin. Agjërimi mbron shëndetin e zemrës dhe të gjymtyrëve dhe ia rikthen gjymtyrëve forcën të cilën ia kishin rrëmbyer epshet dhe tekat. Agjërimi është shkaku ndihmues kryesor për arritjen e devotshmërisw, siç ka thënë Allahu: “O ju të cilët keni besuar u është bërë juve obligim agjërimi ashtu siç u ishte bërë atyre para jush ashtuqë të jeni të devotshëm” (Bekare 185). Profeti s.a ka thënë: “Agjërimi është mburojë” , dhe ka urdhëruar atë që ndjen epsh dhe nevojë për tu martuar por që nuk i ka mundësitë (ekonomike) që të agjërojë dhe e konsideroi atë mburojë ndaj epsheve .
Duke qenë se dobitë e agjërimit janë të miratuara nga logjika e shëndoshë dhe natyrshmëria e pastër e njeriut dhe në përputhje të plotë me të, prandaj Allahu e ligjëroi atë për robërit e Tij, mëshirë për ta, mirësi ndaj tyre, dietë dhe mburojë për ta.
Udhëzimi i Profetit s.a në praktikimin e agjërimit është udhëzimi më i përsosur, më i suksesshmi në realizimin e qëllimit dhe më i lehti për tu pranuar dhe praktikuar nga shpirti njerëzor.
Duke qenë se shkëputja e menjëhershme nga gjërat e dashura dhe të mësuara me to është nga gjërat më të vështira dhe më të mundishme për shpirtin njerëzor, ndaj u vonua obligueshmëria e agjërimit deri pas hixhretit pasiqë u rrënjos në shpirtrat e tyre teuhidi dhe falja e namazit dhe iu bë diçka normale e pranueshme që të zbresin urdhërat Kuranore.
Kështu pra u zhvendosën gradualisht drejt obligimit të agjërimit .

vi. Kush e ka detyrë agjërimin?

Agjërimi është detyrë për çdo: musliman, i shëndoshë mendërisht, që ka arritur moshën e pubertetit (bulugut), i shëndoshë (nga sëmundjet), mukim (jo udhëtar) dhe nëse nuk ekziston ndonjë nga pengesat e përcaktuara me sheriat(si psh:hajdi ose lehonia tek gratw).
Me kushtin e parë: që të jetë musliman, përjashtohet nga agjërimi kafiri sepse ai nuk e ka detyrë dhe nuk pranohet prej tij edhe sikur të agjërojë, megjithëse kërkohet prej tij praktikimi i dispozitave islame, por para së gjithash atij i kërkohet zhdukja e kufrit nga zemra e tij, i cili (kufri) është pengesa kryesore për tu konsideruar ibadetet e tij të sakta dhe të pranueshme.
Me kushtin e dytë dhe të tretë: që të jetë i shëndoshë mendërisht dhe të ketë mbushur moshën e pubertetit, përjashtohet i çmenduri (i sëmuri psiqik) dhe fëmija i vogël që nuk ka arritur bulugun duke u bazuar në fjalën e Profetit s.a : “Është ngritur lapsi (nuk merret në përgjigjësi) nga tre kategori njerëzish: ai që fle gjumë derisa të zgjohet, nga fëmija derisa të rritet (të arrijë moshën e bulguut) dhe nga i çmenduri derisa t’i vijnë mendtë ose të vijë në vete”. E ka transmetuar Ibnul Xherudi, në një transmetim tjetër thuhet: “dhe nga fëmija i vogël derisa të arrijë moshën e bulugut” .
Me kushtin: i shëndoshë përjashtohet i sëmuri.
Me kushtin: mukim përjashtohet udhëtari.
Udhëtari dhe i sëmuri nuk e kanë detyrë ta agjërojnë Ramazanin (gjatë kohës së sëmundjes dhe udhëtimit), por e kanë detyrë t’i kryejnë kaza ato ditë që nuk kanë agjëruar, duke u bazuar në fjalën e Allahut: “Cilido prej jush që e përjeton këtë muaj le ta agjërojë atë, ndërsa kush është i sëmurë ose në udhëtim duhet t’i plotësojë në ditët e mëvonshme aq ditë sa ka lënë” (Bekare 185).
Nëse i sëmuri është në gjendje të tillë që nuk shpresohet shërimi i tij në të ardhmen atëherë ai ushqen një të varfër kundrejt çdo ditë agjërimi dhe nuk e ka detyrë agjërimin sepse përfshihet nw kategorinw e atyre qw janw tw pafuqishwm për të agjëruar. Allahu ka thënë: “Ata të cilët i rëndon agjërimi (dhe nuk e përballojnë dot) janë të obliguar të japin si kompesim ushqim një të varfëri” (Bekare 184).

Me kushtin: Nëse nuk ekziston ndonjë nga pengesat e përcaktuara me sheriat, është për qëllim hajdi dhe nifasi (për gratë) sepse femra me perioda dhe lehona nuk e kanë detyrë agjërimin (gjatë hajdit dhe nifasit) por do i kryejnë ato ditë më vonë.

vii. Cilat janë kushtet që duhet të plotësohen për të qenë agjërimi i saktë dhe i vlefshëm?

Kushtet që duhet të plotësohen për të qenë agjërimi i saktë, janë:

1. Islami, sepse agjërimi i kafirit nuk është i vlefshëm.
2. Shëndeti mendor sepse i çmenduri (i sëmuri psiqik) nuk e ka detyrë agjërimin.
3. Ekzistenca e nijetit që para agimit për të agjëruar sepse sipas mendimit më të saktw agjërimi nuk konsiderohet i vlefshëm nëse nuk bëhet nijeti që para gdhirjes së agimit.
4. Mos ekzistenca e pengesës e cila është hajdi dhe nifasi sepse agjërimi i femrës me perioda dhe lehonës nuk është i saktë.
5. Të qënurit agjërueshëm gjatë gjithë kohës që nga agimi deri në perëndimin e diellit.

Pas kësaj hyrjeje tw shkurtwr le të fillojmë me çështjet e rëndësishme rreth agjërimit që do i trajtojmë, të cilat janë:

 Së pari – Çështjet që kanë të bëjnë me agjërimin:

1. Dëshmia në lidhje me shikimin e hënës.
2. A konsiderohet vërtetimi i hyrjes së muajit(të agjërimit) në bazë të llogaritjeve astronomike?
3. Bërja e nijetit për agjërim qw para agimit.
4. Përcaktimi i nijetit në agjërim.
5. Gjykimi i agjërimit për femrën nëse i vijnë periodat(hajdi) apo lehonia(nifasi).
6. Gjykimi i agjërimit për shtatëzënwn dhe gjidhënësen nëse kanë frikë për shëndetin e tyre apo të foshnjes.
7. Gjykimi i agjërimit në udhëtim.
8. Cila është më e mira kur është në udhëtim: të agjërojë apo jo?
9. Gjykimi nëse kalon një vit i plotë dhe hyn Ramazani tjetër ndërkohë që muslimani nuk ka pasur mundësi t’i agjërojë ditët kaza të mbetura nga Ramazani i kaluar.
10. Gjykimi i agjërimit nafile për atë që nuk i ka agjëruar ditët e mbetura kaza nga Ramazani.
11. Gjykimi i ditës së shtunë në agjërimin nafile.
12. Ejakulimi i spermës me epsh, a e prish agjërimin?

 Së dyti – Çështjet që kanë të bëjnë me zekatin.

1. A duhet të japë zekat për stolitë që femra i përdor?
2. A duhet të japë zekat për mallrat e tregtisë?
3. Gjykimi i nxjerrjes së vlerës monetare në zekat.
4. Gjykimi i shpërdarjes së zekatit në të tetë kategoritë e njerëzve që meritojnë zekatin(gjykimi i përfshirjes së të gjitha kategorive ….)
5. A lejohet dhënia e zekatit të afërmve të cilët janë të varfër(fukara dhe mesakin).
6. A bën pjesë haxhi në kategorinë “fi sebililah”?
7. Gjykimi i zhvendosjes së zekatit nga një vend në tjetër.
8. Kur nxirret zekatul fitri?
9. Kush e meriton t’i jepet zekatul fitri?

Dëshiroj t’i bëj të njohur të gjithë lexuesve Menhexhin Selefij, tolerancën e Islamit dhe lehtësimin e tij. T’i bëj të njohur gjithashtu me pallavrat e kësaj tufe që ndjek verbërisht trillimet dhe gënjeshtrat e protagonistit të kësaj tufe, që është një njeri i njohur si rrenacak dhe që i prodhon mendimet e tij duke iu referuar iluzioneve, kotashpresave dhe butaforive.

Kur pashë se këta njerëz u zhytën në çështjet e të bërjes bidatçi, bojkotit, sharjes së dijetarëve etj., duke kundërshtuar Menhexhin Selefij, pa u dhënë rëndësi mësimeve dhe këshillave të dijetarëve, vendosa të shkruaj këtë kritikë ndaj tyre, duke sqaruar rrezikun e tyre dhe duke paralajmëruar të gjithë muslimanët të ruhen prej tyre. Duke iu referuar fjalës së dijetarëve dhe mbjellësve të davetit rregullues. Me qëllim që muslimanët të mos mashtrohen nga trillimet e padëgjuara të fabrikantit, që i imponon tufës së tij butaforinë e tij.

Të nxituarit për klasifikimin e njerëzve me tekfir, tebdi’, tefsik dhe hexhër [bojkot], pa iu referuar fjalës së dijetarëve, është një ves të cilin nuk e merr guximin ta bëj askush, me përjashtim të bidatçinjëve.

Menhexhi Selefij në trojet tona është i qartë dhe mbartësit e tij janë të njohur. Ndërsa kjo tufë bashkë me shefin e saj, kanë zgjedhur një tjetër rrugë, duke kundërshtuar kështu fjalët e dijetarëve rreth këtyre çështjeve madhore.

Parimi kryesor i kësaj tufe (fabrikantëve) është gënjeshtra, dhe në këtë pikë ata kanë ngjasuar rrafidhat.

Fillimisht, prita një kohë të gjatë, se mos kjo tufë do të kthehej nga gënjeshtra, duke u bërë një sinjal në librin “Triumfi i Ehli Hadithit”, mirëpo rezultoi se ky shef i tufës i ka rekrutuar këta ndjekës të tij, duke i imponuar tufës së tij butaforinë e tij. Ndërsa anëtarët e tufës (fabrikantët e tjerë), mendojnë se janë të obliguar të ndjekin shefin, se po e kundërshtuan atë, ai ka për t’i nxjerrë nga selefizmi.

Tanimë nuk mund të hesht, pasi e kaluan cakun. Ngaqë edhe dijetarët tanë e sqaruan menhexhin e haddadinjëve të rinj, të cilëve ata u përngjasin. E nëse heshtim duke fshehur atë që dimë, jemi të kërcënuar me tekstin Kur’anor dhe kjo tufë [me shefin e saj në krye], do të mashtroj muslimanët që duan të ndjekin rrugën e të parëve tanë.

Që kur ishim në vazhdën e studimeve, i pyetëm dijetarët tanë (të Medinës, Rijadhit, Mekës etj.) rreth mendimeve dhe rregullave të kësaj tufe. Konkretisht i pyetëm për disa studentë, që janë shefi i kësaj tufe dhe disa anëtarë të tufës së tij (në Shqipëri, disa prej tyre -midis tyre kreu i fabrikantëve- janë banorë të Kombinatit në Tiranë). Të gjithë dijetarët i kritikuan ata dhe mendimet e tyre, mirëpo ata nuk mundën të dalin nga gjykimi i rrenacakut, që u komentonte ndjekësve të tij synimet e dijetarëve dhe qëllimet e tyre, ngaqë ata vetë nuk mundeshin t’i kuptonin fjalët e dijetarëve, ngaqë nuk kanë arritur pozitën e shefit fabrikant.

Pritëm një kohë të gjatë, se ndoshta përkujtojnë ose frikësohen. Mirëpo ata vazhdojnë në të kotën e tyre, duke përfolur nxënësit e dijes selefij dhe duke përdorur rregulla të kota [të cilat –lexues i nderuar- do t’i njohësh në këtë libër. Madje më parë, kur ishin ende në Medine, vendosën të mos prezantonin në mësimet e Muhadithit të Medines, që pas daljes së librit të Shejkhut, rreth butësisë së Ehli Sunnetit me njëri-tjetrin. Mirëpo pas një urdhri të dytë nga shefi i tufës, u rikthyen në mësimin e Shejkhut, mirëpo kësaj here qëndronin në fund të mexhlisit, ose nëpër qoshe të ndrojtur.

Para se të ktheheshim nga studimet universitare, bashkë me disa nxënës dije të tjerë, pasi kishim pyetur dijetarët e Medines rreth mendimeve të kësaj tufe [dhe ata i refuzuan ato dhe i kritikuan ata], vendosëm të shkonim në Rijadh. Aty u takuam me disa prej dijetarëve të mëdhenj, si Shejkh Feuzani, Shejkh Luhajdani, Shejkh Gudejani etj., të cilët i pyetëm rreth këtij grupi të ri dhe për mendimet e tyre. Ata padyshim i refuzuan mendimet ekstremiste të tyre dhe na këshilluan me këshilla të arta.

Edhe diçka tjetër, kur ishim në Medine i kërkuam shefit të tufës së fabrikantëve, të shkonim tek ndonjë nga dijetarët e Medines për të gjykuar mes nxënësve shqiptarë. Fillimisht, pranuan vetëm një Shejkh të nderuar dhe asnjë tjetër [shumë u gëzova sepse ishte edhe Shejkhu im në fakultet, të cilin kur isha në Medine, e vizitoja shpesh, madje njëherë në shtëpinë e tij takova edhe Shejkh Abdusselam ibën Berxhes –Allahu e mëshiroftë-, të cilit i kërkova të përktheja librin e tij {El-Mu’tekedus-Sahijh} dhe më lejoi gojarisht]. Ne e pranuam dëshirën e tyre, mirëpo ata nuk dëshiruan, dhe arsyeja është e qartë, se po të prezantonin tek Shejkhu do të turpëroheshin se do të ballafaqoheshin me të vërtetën, të cilës i tremben marrëzisht dhe kurrsesi nuk dëshirojnë që të zbulohet. Sikur Menhexhi Selefij është diçka që nuk arrihet lehtësisht, por vetëm duke u përcjellë nga shefi fabrikant (Ifriti gënjeshtar). Ndërsa ata pretendonin se ishin të qartë sipas iluzioneve të shefit të tufës, i cili u impononte atyre mendimet e tij. Kështu vazhduan, për disa vite, duke qenë në presionin e këtij rrenacaku, nga i cili druhen se mos i nxjerr nga menhexhi selefi.

Mirëpo lexues i nderuar, në rreshtat që vijojnë do të të pasqyrohet Menhexhi Selefij i vërtetë dhe humbja në të cilën janë fabrikantët.

Realiteti ka treguar se kjo tufë nuk del nga gjykimi i shefit të tufës dhe çdokush prej tyre e sheh se e ka të obliguar pasimin e tij. Ky është realiteti i kësaj tufe, nga i cili çuditet çdo musliman. Aq më tepër që këtë e kanë pohuar vetë disa prej atyre që kishin lidhje me këtë tufë, dhe prej atyre që pasonin verbërisht këtë njeri (të cilit nuk po ia përmend emrin sepse është i panjohur dhe nuk ka ndonjë kontribut në literaturën fetare Islame, dhe nuk ka ndonjë kontribut në davetin selefij, apo në përhapjen e diturisë së dobishme, me përjashtim të iluzioneve, pallavrave, kotashpresës dhe butaforisë së tij).

Lexues i nderuar -Allahu të dhëntë sukses-! Në rreshtat që vijojnë do të paraqesim rrugën e ndjekësve të së vërtetës dhe pasimit, që është në kundërshtim me rrugën e ndjekësve të injorancës, bidatit dhe deformimit. Ngaqë e vërteta është e qartë dhe e rrjedhshme, ndërsa e kota është belbëcake.

Menhexhi Selefi

Menhexhi është udha dhe rruga e qartë.

Selefij ëshë adresim tek të parët tanë të mirë. Me këtë synohet ajo me të cilën ishte i Dërguari i Allahut (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të), Sahabët (shokët) e tij (Allahu qoftë i kënaqur me ta) dhe kush i ndjek ata me Ihsan.

Atëherë, Menhexhi Selefij është:

Të ecurit mbi rrugën e Sahabëve në pasimin që ata i bënin të Dërguarit të Allahut (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) dhe praktikimi i Etherit.

Emrat e tyre janë:

Ehlul-Hadithi.

Ehlus-Sunneti uel-Xhema’a.

Selefijinët.

Ndjekësit e Selefit.

Allahu i Lartmadhëruar thotë: “Dhe kushdo që kundërshton të Dërguarin, pasi t’i jetë treguar qartë atij rruga e drejtë dhe ndjek rrugë tjetër nga ajo e besimtarëve, Ne do ta mbajmë atë në atë drejtim që ai vetë ka zgjedhur. Dhe do ta djegim atë në zjarr, dhe sa përfundimi i keq.” (An-Nisa’ 115)

Bazat e Selefizmit

Selefizmi është ngritur mbi tre baza:

Baza e parë: Përkushtimi i adhurimit vetëm për Allahun e Lartmadhëruar.

Baza e dytë: Të kapurit me Xhematin, dëgjimi dhe bindja.

Baza e tretë: Ruajtja nga bidatet dhe bidatçinjtë.

Baza e parë:

Vërtetimi i të qënit rob i Allahut të lartmadhëruar

Duke pasuar Kur’anin dhe Sunnetin në përputhje me kuptimin e selefëve

Kjo bëhet duke adhuruar vetëm Allahun Një të Vetëm, pa shok dhe ortak, dhe që Allahu të adhurohet me atë që ka ligjësuar. Ky është edhe vërtetimi i fjalës së përkushtimit: “Eshhedu en la ilaha il-la Allah ue eshhedu en-ne Muham-meden resulullah (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të)”

Feja është ngritur nbi dy baza:

Të mos adhurojmë asnjë dhe asgjë tjetër përveç Allahut.

Dhe të mos e adhurojmë Allahun vetëm se me atë që ligjësoi.

Kjo pra, është baza e parë, të cilën kush e kundërshton ka humbur rrugën e drejtë.

Baza e dytë:

Të kapurit me Xhematin, dëgjimi dhe bindja e të parëve të muslimanëve.

Ata kapen me Xhematin dhe ruajnë të drejtat e prijësave të muslimanëve. Ku më e rëndësishmja dhe më e rrezikshmja është dëgjimi dhe bindja, përderisa ata nuk urdhërojnë për kundërshtim të Allahut.

Baza e tretë:

Ruajtja dhe paralajmërimi nga bidati dhe bidatçinjtë

Selefijjunët ruhen dhe paralajmërojnë nga bidatet dhe bidatçinjtë, sepse i Dërguari i Allahut (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) paralajmëroi për to duke thënë: “Bëni kujdes nga gjërat e reja sepse ato janë humbje. Kush i arrin ato prej jush, le të kapet me Sunnetin tim dhe me Sunnetin e Khalifave të drejtë dhe të udhëzuar, dhe kafshojini ato me dhëmballë.” Madje refuzimi i bidateve konsiderohet prej punëve të mira tek Selefijjinët.

Ebul-Mudhaf-far Es-Sem’anij (Allahu e mëshiroftë) thotë: “Ne jemi urdhëruar për It-tiba’ (passim) dhe jemi nxitur për të. Ndërsa jemi ndaluar për bidatet dhe jemi kërcënuar për këtë. Simboli i ndjekësve të Sunnetit është se ata ndjekin të parët e mirë dhe se lënë çdo bidat të shpikur.”

Ata ruhen dhe paralajmërojnë nga ulja dhe shoqërimi me bidatçinjtë.

Hasen El-Basrij (Allahu e mëshiroftë) thotë: “Mos u shoqëro me bidatçiun se ai do të sëmurë zemrën tënde.”

Gjykimi i pasimit të Menhexhit Selefij

Pasimi i Menhexhit Selefij është feja që duhet të pasohet, me urdhrin e Allahut të Lartmadhëruar dhe me urdhrin e të Dërguarit të Allahut (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të).

Imam El-Axhurrij Muhammed ibën El-Husejn (Që ka vdekur në 360 H.) -Allahu e mëshiroftë- thotë: “Besimtari i logjikshëm përpiqet të jetë prej kësaj feje të shpëtuar, duke ndjekur Librin e Allahut të lartmadhëruar, Sunnetet e të Dërguarit të Tij (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të), Sunnetet e Sahabëve të Tij (mëshira e Allahut qoftë mbi ta), Sunnetet e Tabi’inëve pas tyre me Ihsan, fjalën e imamëve të muslimanëve të cilët duhet të përmenden si: Sufjan Eth-Theurij, El-Auzaij, Malik ibën Enes, Esh-Shafi’ij, Ahmed ibën Hanbel, Ebi Ubejd El-Kasim ibën Sel-lam, si dhe të shujukhëve të tjerë që janë në rrugën e tyre. Atë që ata e mohoun edhe ne e mohojmë dhe atë që ata e pranuan edhe ne e pranojmë, ndërsa të tjerat i refuzojmë.”

Mirësia e pasimit të Menhexhit Selefij

Kush ndjek këtë rrugë, do të përfitoj shumë mirësi. Prej tyre:

1- Kjo është rruga e shpëtimit nga mosmarrëveshjet.

2- Kjo është rruga e çlirimit nga përçarja.

3- Kjo është rruga e udhëzimit nga humbja.

4- Adresimi tek kjo rrugë ka nderin e adresimit tek i Dërguari i Allahut (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të).

5- Me pasimin e kësaj rruge largohemi nga pasimi i rrrugës së shejtanit.

6- Me pasimin e kësaj rruge muslimanët do të heqin nga vetet e tyre cilësinë e poshtërimit.

7- Në të diagnostikohet sëmundja dhe ilaçi.

8- Në të arrihet i gjithë Sheriati.

9- Me të arrihet morali i mirë dhe virtytet e larta.

10- Me të muslimani shpëton nga dënimi i dhimbshëm nga zjarri.

11- Me të muslimani arrin hyrjen në Xhennet.

12- Me të arrihet ngjallja e Sunnetit.

Por këtu duhet të kemi parasysh diçka: Se jo çdokush që e quan veten selefij, ose që adresohet tek Menhexhi i Ehlis-Sunneti uel-Xhema’a është prej tyre, derisa të shohim në rrugën e tij dhe në pasimin e tij. Derisa të paraqitet çështja e tij, gjëndja e tij dhe fjala e tij tek Kur’ani dhe Sunneti, si dhe tek ajo me të cilën ishin Sahabët dhe Tabi’inët me Ihsan. Nëse është në përputhje me të ai është prej tyre dhe nëse e kundërshton nuk është prej tyre.

Cilësitë dhe shenjat e Menhexhit Selefij

Selefizmi ka disa cilësi dhe shenja, me të cilat dallohet selefisti i vërtetë nga ai që thjesht e pretendon atë. Prej këtyre shenjave janë:

Shenja e parë: Miqësia dhe armiqësia tek ata është për shkak të pasimit të të Dërguarit të Allahut (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të).

Shenja e dytë: Simboli i tyre është pasimi.

Shenja e tretë: Ata zgjedhin mesatarizmin në të gjitha çështjet e tyre.

Shenja e katërt: Ata janë ndjekës të afrimitetit, përputhjes, palëkundshmërisë dhe qëndrueshmërisë mbi të vërtetën.

Shenja e pestë: Ata angazhohen me ngritjen e fesë duke kërkuar diturinë e Sheriatit dhe duke e zbatuar atë.

Shenja e parë:

Miqësia dhe armiqësia tek ata është për shkak të pasimit të të Dërguarit të Allahut (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të).

Kështu që tek ata nuk ka hapësirë grupacioni që vendos një njeri, një parim apo një libër tjetër (veç Kur’anit dhe Sunnetit), si peshore për miqësi dhe armiqësi. Ngaqë kushdo që e praktikon miqësinë dhe armiqësinë për personin që e pason ai është prej ndjekësve të mosmarrëveshjes dhe përçarjes.

Shejkhul-Islam Ibën Teijmije -Allahu e mëshiroftë- thotë: “Kush vendos një person nga njerëzit -përveç të Dërguarit të Allahut (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të)-, të cilin kush e do dhe është dakord me të konsiderohet prej Ehlis-Sunneti uel-Xhema’a, ndërsa kush e kundërshton konsiderohet prej ndjekësve të bidatit dhe përçarjes, (siç gjendet tek disa grupe prej ndjekësve të imamëve të kelamit (fjalës) në fe etj.), ai është prej ndjekësve të bidateve, humbjes dhe përçarjes.

Nga kjo sqarohet se njerëzit që e meritojnë më së shumti të jenë prej grupit të shpëtuar janë Ehlul-Hadithi ues-Sunneh, të cilët nuk kanë ndonjë person që e pasojnë dhe të jenë fanatikë për të përveç të Dërguarit të Allahut (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të)…”

Shenja e dytë:

Simboli i tyre është pasimi

Ebu Abdullah Muhammed ibën Abdullah Ibën Ebi Zemenijn (Allahu e mëshiroftë) thotë: “Dije -Allahu të mëshiroftë- se Sunneti është delili i Kur’anit. Ai nuk arrihet me analogji dhe as me logjikë, por është vetëm It-tiba’ (pasim) i imamëve dhe i asaj mbi të cilën ecën i gjithë Um-meti..”

Imam El-Asbahanij (Allahu e mëshiroftë) thotë: “Çdo njeri duhet të ruhet nga shpikjet në fe, sepse çdo shpikje është bidat. Sunneti është besimi në gjurmët e të Dërguarit të Allahut (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) dhe mos kundërshtimi i tyre me si dhe pse. Kelami dhe grindjet në fe, si dhe polemika janë shpikje, madje vendosin dyshimin në zemra dhe të pengojnë nga njohja e të drejtës dhe të vërtetës.

Dituria nuk është me transmetimet e shumta, por është pasimi dhe praktikimi. Të pasojë Sahabët dhe Tabi’inët edhe nëse ka pak dije. Ndërsa kush kundërshton Sahabët dhe Tabi’inët ai është i humbur edhe nëse ka shumë dituri.”

Imam Maliku (Allahu e mëshiroftë) thotë: “Sunneti është si shembulli i anijes së Nuhut. Kush hipën në të shpëton dhe kush nuk hipën shkatërrohet.”

Shenja e tretë:

Metoda e tyre është mesatarizmi në të gjitha çështjet e tyre.

Mesatarizmi është prej veçorive të Islamit.

Mesatarizmi është prej shenjave më të rëndësishme të kësaj feje. Allahu i Lartmadhëruar thotë: “Udhëzona dhe drejtona në rrugën e drejtë. Në rrugën e atyre të cilët i begatove dhe jo në rrugën e atyre që merituan zemërimin Tënd mbi vete dhe as në rrugën e atyre që u humbën.” [Al-Fatiha 6-7]

Allahu i Lartmadhëruar e cilësoi rrugën e drejtë se është ndryshe nga rruga e atyre që merituan zemërimin e Allahut, që janë çifutët që e teprojnë dhe e ekzagjërojnë në fe, dhe ndryshe nga rruga e të krishterëve që e teprojnë dhe ekzagjërojnë në asketizëm dhe adhurim. Aq sa dolën nga kufijtë e Sheriatit, jo vetëm në adhurim, por edhe në besim.

Rruga e drejtë nënkupton mesatarizmin dhe epërsinë midis dy anëve, ekstremit dhe neglizhencës. Ibën Abasi (Allahu qoftë i kënaqur me të dy) transmeton se të Dërguarit të Allahut (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) i thanë: Cila prej feve është më e dashur tek Allahu? Ai tha: “El-Hanijfijjetu (e mënjanuar nga shirku që drejtohet tek Teuhidi -Njësimi i Allahut-) Es-semha (e lehtë dhe tolerante).” E transmeton Ahmedi, Bukhariu (në Edebul-Mufred), Abd ibën Humejd dhe Bukhariu te’alijkan në librin e Imanit, dhe e ka bërë Hasen Ibën Haxheri, ndërsa Albani e bëri Hasen li-gajrihi.

Ky hadith është tekst i qartë se Islami është feja e vërtetë, tolerante dhe e lehtë. Dhe toleranca nuk mund të përputhet me ekstremin, ashpërsinë dhe vrazhdësinë.

Shejkhul-Islam Ibën Tejmijje (Allahu e mëshiroftë) thotë për ndjekësit e Sunnetit dhe Xhematit: “Po kështu në të gjitha temat e Sunnetit, ata janë mesatar, sepse janë të kapur me Librin e Allahut dhe Sunnetin e të Dërguarit të Tij (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) dhe me atë për të cilën kanë rënë dakord të parët e hershëm, prej Muhaxhirinëve dhe Ensarëve, dhe ata që i ndoqën ata me Ihsan.” (Mexhmu’ul-Fetaua Vëll. 3 faq. 375)

Pra, ndjekësit e Sunnetit nuk kanë ekstremitet dhe ashpërsi, si dhe nuk kanë neglizhencë dhe shpërfillje.

Enes ibën Malik (Allahu qoftë i kënaqur me të) transmeton se Pejgamberi (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) ka thënë: “Lehtësoni dhe mos vështirësoni. Përgëzoni dhe mos largoni, se ju jeni dërguar lehtësues dhe nuk jeni dërguar vështirësues.” E transmeton Bukhariu dhe Muslimi.

Shenja e katërt:

Ata janë ndjekës të afrimitetit, përputhjes, palëkundshmërisë dhe                                     qëndrueshmërisë mbi të vërtetën.

Selefijjunët përpiqen për Xhematin dhe luftimin e përçarjes, por Xhemati në të cilin ata bashkohen është ai në të cilin ka qenë i Dërguari i Allahut (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) dhe Sahabët e tij.

Ebul-Mudhaf-far Es-Sem’anij (Allahu e mëshiroftë) thotë: “Nga arsyet që dëshmijnë se Ehlul-Hadithi janë në të vërtetën, është fakti se nëse vështron në të gjithë librat e tyre që kanë shkruajtur, nga i pari deri tek i fundit, të vjetërit dhe të rinjtë, me ndryshimin e vendeve dhe kohërave, me largësinë e banimit nga njëri-tjetri; në sqarimin e besimit dhe ideologjive ke për t’i gjetur në një rrugë dhe takohen në një pikë. Ecin të gjithë në një rrugë, nuk devijojnë prej saj dhe nuk mërziten në të. Fjala dhe puna e tyre është një. Prandaj tek ata nuk sheh mosmarrëveshje dhe as përçarje aspak. Aq sa nëse grumbullon atë që kanë shprehur me gjuhët e tyre dhe që kanë përcjellë nga të parët e tyre, do t’i gjesh sikur kanë ardhur nga zemra e një njeriu dhe nga një gjuhë. A mos vallë ka ndonjë argument më të qartë se ky që dëshmon për të vërtetën? Allahu i Lartësuar thotë: “A nuk mendojnë thellë për Kur’anin? Po të kishte qenë ai prej dikujt tjetër e jo prej Allahut, sigurisht që do të kishin gjetur në të mjaft kundërthënie e mospërputhje.” (An-Nisa’ 82)

Allahu i Lartësuar thotë: “Dhe mbahuni fort, të gjithë ju së bashku pas litarit të Allahut dhe mos u ndani mes jush dhe mbani mendje begatinë e Allahut përmbi ju, pasi ju qetë armiq mes njëri-tjetrit, por Ai bëri bashkimin mes zemrave tuaja, kështu që me mirësinë e Tij ju u bëtë vëllezër.” (Al-Imran 103)

Por nëse sheh tek ndjekësit e epsheve dhe bidatit, ke për t’i gjetur të përçarë dhe të ndarë, në grupe dhe parti. Aq sa vështirë të gjesh dy prej tyre në një rrugë në besim. Bëjnë bidatçi njëri-tjetrin, aq sa arrijnë edhe tek tekfiri, djali bën qafir babanë, dikush tjetër vëllanë, fqinji fqinjin tjetër. Gjithnjë i sheh në grindje, mosmarrëveshje dhe përçarje. Përfundon jeta e tyre por nuk bashkohet fjala e tyre. Ti mendon se ata janë bashkë, por zemrat e tyre janë të ndara. Kjo, ngaqë janë popull që nuk logjikojnë.”

Shenja e pestë:

Ata angazhohen me ngritjen e fesë duke kërkuar diturinë e Sheriatit dhe duke e zbatuar atë.

Dituria tek ata është pasimi i gjurmëve. Ata grumbullojnë ajetet, hadithet dhe gjurmët që kanë ardhur nga Sahabët dhe i kuptojnë ato. Ata ndjekin fjalën e të parëve dhe nuk shpikin fjalë në kuptimin e teksteve, me të cilat dalin nga fjalët e Sahabëve (Allahu qoftë i kënaqur me ta).

Nuk ka dyshim se njohja e fjalëve të selefëve, prej Sahabëve dhe Tabi’inëve, si dhe punën dhë unanimitetin e tyre, madje edhe mosmarrëveshjen e tyre, është më e dobishme nga njohja e fjalëve dhe punëve të atyre që erdhën pas.

Nëse shikon me vëmendje ke për të hasur se çdokush prej grupeve dhe grumbullimeve të popullit Muhamedan, pretendon se është sipas Kur’anit dhe Sunnetit. Dhe vija ndarëse midis këtyre grupeve, është që të shikohet se cila prej tyre është në atë që ka qenë i Dërguari i Allahut (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) dhe Sahabët e tij, sepse me atë duhet të kapemi. Ngaqë ai është grupi i shpëtuar dhe pala e ndihmuar, ai është Xhemati dhe ajo është udha e besimtarëve.

Allahu i Lartmadhëruar thotë: “Dhe kushdo që kundërshton të Dërguarin, pasi t’i jetë treguar qartë atij rruga e drejtë dhe ndjek rrugë tjetër nga ajo e besimtarëve, Ne do ta mbajmë në atë drejtim që ai vetë ka zgjedhur. Dhe do ta djegim atë në zjarr. Dhe sa përfundim i keq është ai.” (An-Nisa’ 115)

El-Auzaij (Allahu e mëshiroftë) thotë: “Dituria është ajo që ka ardhur nga shokët e Muhammedit (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të), ndërsa të tjerat nuk janë dituri.”

Ibën Mes’udi (Allahu qoftë i kënaqur me të) thotë: “Njerëzit do të vazhdojnë të jenë mirë përderisa do t’u vijë dija nga shokët e Muhammedit (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) dhe të mëdhenjtë e tyre. E kur t’u vijë nga të vegjëlit e tyre do të përçahen epshet e tyre dhe do të shkatërrohen.”

Ibën Mes’udi (Allahu qoftë i kënaqur me të): “O njerëz! Mësoni dhe kush mëson le të punojë.”

Ndjekësit e Sunnetit nuk zhyten në çështjet e fesë me mendjen dhe logjikën e tyre. Por është pasim i asaj që ka ardhur nga Allahu i lartësuar dhe nuk është vendosur në mendjet dhe logjikat e burrave. I Dërguari i Allahut ia sqaroi Sunnetin Umetit të tij dhe ia shtjelloi Sahabëve të tij. Kështu që kush kundërshton shokët e Muhammedit (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) në diçka prej fesë ai është i humbur.

Lexues i nderuar! Këto janë bazat, mirësitë dhe shenjat e Menhexhit Selefij, që është rruga e ndjekësve të së vërtetës dhe pasimit. Kjo rrugë e grupit të shpëtuar dhe palës së ndihmuar, është në kundërshtim me rrugën e fabrikantëve dhe shefit të tyre (Ifritit gënjeshtar).

Shenjat e fabrikantëve

Pasi që përmendëm rrugën e të vërtetës dhe pasimit, me ndihmën e Allahut do të sqarojmë pallavrat e tufës së fabrikantëve dhe shenjat dalluese të tyre.

1- Nga shenjat kryesore të tyre është gënjeshtra. Në këtë pikë ata kanë ngjasuar rrafidhat, sikurse had-dadinjtë të cilët fabrikantët u përngjasin shumë. Fabrikantët pretendojnë se janë xhemati i hakut, por e vërteta është se ata janë në të kotën, derisa të lënë gënjeshtrat dhe pallavrat e tjera, të cilat -lexues i nderuar- do t’i lexosh në këto rreshta.

Këtë cilësi të tyre e njohin të gjithë ata që kanë patur qoftë edhe kontaktin më të vogël me ta. Ndërsa ata që kanë jetuar me ta e dijnë më së miri këtë. Mirëpo, çfarë gjykimi ka gënjeshtra në Islam? Dhe a lejohet të mbrohet një mendim ose një medh-heb me gënjeshtra?

Allahu i Lartmadhëruar thotë: “Janë vetëm ata të cilët nuk besojnë në Ajetet e Allahut, që shpifin dhe pikërisht ata janë gënjeshtarët.” (En-Nahl 105)

Gënjeshtra është prej cilësive të munafikëve, siç ka ardhur në dy Sahihët, nga Ebu Hurejre (Allahu qoftë i kënaqur me të), se i Dërguari i Allahut (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) ka thënë: “Shenjat e munafikut janë tre: Kur flet gënjen, kur premton nuk e mban premtimin dhe kur e merr amanetin, tradhton.”

Gënjeshtra e çon njeriun drejt të keqes dhe shkatërrimit. Në dy Sahihët, transmetohet nga Abdullah ibën Mes’udi (Allahu qoftë i kënaqur me të), se Pejgamberi (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) ka thënë: “Me të vërtetë sinqeriteti udhëzon drejt mirësisë dhe mirësia udhëzon për në Xhennet. Njeriu vazhdon të jetë i sinqertë dhe duke u përpjekur vetëm për sinqeritet, derisa të shkruhet tek Allahu i sinqertë. Ndërsa gënjeshtra udhëzon drejt të keqes dhe shkatërrimit, dhe e keqja dhe shkatërrimi udhëzojnë për në zjarr. Robi vazhdon të gënjejë dhe të përpiqet për gënjeshtrën, derisa të shkruhet tek Allahu si gënjeshtar.”

Ai, që gënjeshtën e ka moral të vetin, aq sa gënjeshtra të jetë prej instikteve të tija, ka për t’u shkruajtur gënjeshtar tek Allahu. Ndërsa njeriut nuk i pëlqen që njerëzit t’i thonë; gënjeshtar. A nuk po refuzon që të shkruhet tek Allahu si gënjeshtar?

Njerëzit nuk e besojnë atë që gënjen, prandaj fjalët e tij janë të refuzuara dhe ai është i urryer tek njerëzit.

Gënjeshtra është prej gjynaheve të mëdha.

Ebu Bekri (Allahu qoftë i kënaqur me të) thotë: “Bëni kujdes dhe ruhuni nga gënjeshtra, sepse gënjeshtra është larg Imanit.”

Imam Dhehebiu (Allahu e mëshiroftë) thotë rreth fjalës së Ebu Bekrit: “Sid-dijku (i sinqerti) e tha të vërtetën, sepse gënjeshtra është kulmi i nifakut (hipokrizisë) dhe shenjë e munafikut. Ngaqë besimtari bën gjynahe dhe kundërshtime që kanë lidhje me epshin dhe nuk merret me tradhti dhe gënjeshtra….

Prandaj o ti që dëshiron të jesh i rregullt, duhet të kuptosh, të jesh i çiltër, fetar dhe i devotshëm. Përndryshe, mos u lodh, edhe pse do të të mundi epshi, ose fanatizmi për një mendim ose medh-heb. Pasha Allahun! Mos u lodh! Nëse e di që je njeri që i përzien gjërat, ngatërrestar dhe neglizhent që shpërfill kufijtë e Allahut, atëherë na lë të qetë. Sepse pas pak do të zbulohet e kota dhe e rremja, dhe do të dalë shtrëmbërimi dhe mashtrimi. “Por përbetimi i së keqes rrethon vetëm atë që e bën atë.” (Fatir 43) Unë të këshillova ty. Shkenca e Hadithit është mburrje dhe krenari. Pra ku është shkenca e hadithit? Ku janë pjesëtarët dhe ndjekësit e saj? Për pak sa nuk i pashë vetëm se në libër ose nën dhé.” (Tedhkiretul-Huf-fadh)

Pra gënjeshtra është një sëmundje shkatërruese dhe një rrezik i madh.

Jahja ibën Ebi Kethijr (Allahu e mëshiroftë) thotë: “Atë që prish thashethemexhiu dhe gënjeshtari në një orë, nuk e prish as magjistari për një vit.”

Lexues i nderuar! A e lexove me vëmendje fjalën e Dhehebiut? Po fjalën e Jahja ibën Ebi Kethijrit?

Ajete që lexohen… Hadithe që transmetohen… Unanimitet nga njerëzit e shekujve më të mirë… A vallë u pranuan nga veshët tanë, apo trokitën në dyert e zemrave tona dhe i gjetën mbyllur me shprehjen: Por…

Gënjeshtra është një ves i keq, prandaj bëj kujdes dhe ruaju prej saj. Feja e Allahut është gjithëpërfshirëse dhe e përsosur, prandaj mos thirr në një pjesë të saj dhe të lësh një tjetër. Mos parandalo nga një e keqe dhe të biesh në gjynahet e mëdha.

2- Prej shenjave të tyre është fakti, që fabrikantët flasin për çështje madhore, për të cilat nuk duhet të flasë askush, me përjashtim të dijetarëve.

Ata janë zhytur në çështjet e bojkotit, hexhrit, vrazhdësisë, miqësisë dhe armiqësisë, tebdi’it etj., pa iu referuar rregullave dhe normave të ndjekësve të Sunnetit dhe Xhematit dhe fjalës së dijetarëve të Islamit.

Kush i njeh fabrikantët, e di mirë se ata e kanë marrë guximin të vendosin rregulla nga vetja e tyre rreth këtyre çështjeve madhore, të cilat kryesisht ua vendos shefi i tyre dhe më pas tufa (ngaqë vetë ai e quan tufë) i vë në zbatim.

Kush njeh këto çështje madhore dhe fjalët e dijetarëve të Islamit rreth këtyre rregullave të Sheriatit, e kupton mirë se dijetarët për Librin e Alllahut, Sunnetin e të Dërguarit të Tij (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të), Sheriatin e Tij, fenë e Tij dhe të asaj që kanë qenë të parët e këtij Um-meti dhe imamët e tij, qofshin nga të parët dhe të pasmit janë në një luginë, ndërsa fabrikantët injorantë janë në një tjetër luginë. Fabrikantët nuk janë ndriçuar me dritën e diturisë dhe nuk janë kthyer në kuptimin e këtyre çështjeve në ndonjë shtyllë të qëndrueshme. Kundërshtimi i tyre ndaj nxënësve të dijes dhe ulemave të muslimanëve është thjesht nga injoranca dhe padituria që ata kanë rreth këtyre temave fetare. Prandaj ata flasin pa fakte dhe argumente, por vetëm me hamendje dhe pandehje. Kështu mendon shefi fabrikant dhe tufa ndjek iluzionet dhe butaforitë e tij.

Injoranca është përhapur dhe sprova është bërë e madhe. Belaja është shtuar nga ata që flasin rreth këtyre temave madhore fetare. Këta njerëz kanë shpikur në fe gjëra që nuk janë prej saj. Siç thotë Pejgamberi (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të): “Me të vërtetë Allahu nuk e tërheq dijen duke e marrë atë nga robërit, por e merr atë me vdekjen e dijetarëve, derisa kur nuk mbetet dijetar, njerëzit marrin të parë të tyre injorantë, të cilët pyeten dhe japin fetva pa dituri. Kështu humbasin vetë dhe humbasin edhe të tjerët.” Allahu na ruajtë që të mos flasim për Allahun pa dituri.

3- Prej shenjave të fabrikantëve është metoda që ndjekin në ashpërsi, rreptësi dhe vrazhdësi.

Ata kështu kanë kundërshtuar rrugën e ndjekësve të Sunnetit dhe Xhematit dhe kanë ngjasuar me khauarixhët. Fabrikantët kanë ndjekur këtë rrugë, rrugën e ashpërsisë, rreptësisë dhe vrazhdësisë.

Shejkhu i nderuar Sulejman ibën Sehman (Allahu e mëshiroftë) ka thënë:

“Gjithë çështja është tek njohja e ndjekësit të Sunnetit nga ndjekësi i bidatit.

Prej shenjave të ndjekësit të Sunnetit me të cilat njihet, është fakti që ai ndjek Librin e Allahut dhe Sunnetin e të Dërguarit të Tij (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) në fjalë dhe punë, në udhëzim dhe etikë. Gjithashtu merr fjalët e Sahabëve të të Dërguarit të Allahut (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të), fjalët e Tabi’inëve, si dhe fjalët e atyre që erdhën pas tyre prej të parëve të mirë dhe imamëve të udhëzuar. Ndjekësi i Sunnetit u mëson njerëzve çështjet e fesë së tyre duke filluar me më të rëndësishmen, pastaj më të rëndësishmen. Duke u mësuar çështjet e vogla të diturisë para atyre që janë të mëdha. Ai ndjek rrugën e lehtësimit, siç thotë Allahu i Lartësuar: “Dhe unë nuk jam prej atyre që e ekzagjërojnë.” Pejgamberi (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) thotë: “Ju jeni dërguar lehtësues dhe nuk jeni dërguar vështirësues.” Po ashtu thotë: “Bëni kujdes nga ekzagjërimi dhe teprimi, sepse ata që ishin para jush u shkatërruan për shkak të ekzagjërimit dhe teprimit në fe.” Dhe kur fëmijët luanin në xhami ditën e festës ai u çua duke i parë dhe më pas tha: “Që ta dijnë çifutët se në fenë tonë ka pushim dhe çlodhje; Unë jam dërguar me Hanijfijjen e lehtë dhe tolerante.”

El-Imad ibën Kethijr (Allahu e mëshiroftë) ka përmendur në Tefsirin e tij, në komentimin e fjalës së Allahut të Lartësuar: “Thuaj: Me të vërtetë mua më udhëzoi Zoti im në rrugën e drejtë, në fenë e drejtë dhe të vërtetë, fenë e Ibrahimit Hanijfen, dhe ai nuk ishte prej mushrikinëve.” Si dhe çështjet e tjera me të cilat cilësohen ndjekësit e Sunnetit dhe Xhematit.

Prej tyre është fakti që njeriu të jetë i ditur për atë që urdhëron, i ditur për atë që ndalon, i butë në atë që urdhëron, i butë në atë që ndalon, me mirësjellje në atë që urdhëron dhe me mirësjellje në atë që ndalon.

Prej shenjave të ndjekësit të bidatit (bidatçiut), është: Ashpërsia, rreptësia, ekzagjërimi dhe teprimi në fe, kapërcimi i kufijve në urdhëresa dhe ndalesa, kërkimi i asaj që ia vështirëson Umetit, që e mundon dhe që e ngushton atë në çështjet e fesë. Gjithashtu, fakti që bëjnë qafir dikë për shkak të gjynaheve dhe kundërshtimeve, si dhe cilësitë e tjera që janë të njohura për bidatçinjtë.”

4- Prej shenjave dalluese të fabrikantëve, është fanatizmi që kanë për shefin e tufës së tyre (Ifritin gënjeshtar).

Ata janë rrethuar pas tij dhe nuk dalin nga gjykimi i tij. Atë që ai e bën selefij, është selefij, dhe atë që ai e nxjerr nga Selefizmi, nuk është selefij. Nuk dua të flas për këtë njeri dhe do të mjaftohem me ato që përmenda në hyrje të këtij libri, ngaqë ky njeri në pjesën dërrmuse të trojeve tona është i panjohur dhe nuk ka ndonjë kontribut në përhapjen e dijes së dobishme, me përjashtim të hamendjes dhe pandehjes, iluzioneve dhe butaforive të tija. Këta njerëz që ndjekin atë, dashur pa dashur ia kanë obliguar vetvetes pasimin e këtij njeriu të paditur. Mirëpo, a mos vallë e kanë të obliguar të ndjekin ndonjë prej njerëzve, përveç të Dërguarit të Allahut (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të)?

Baza e fesë islame është puna me Librin e Allahut dhe Sunnetin e të Dërguarit të Tij (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të), sipas kuptimit të të parëve tanë të mirë.

Kjo është feja e vërtetë, baza dhe themeli i së cilës është Kur’ani dhe Sunneti. Kjo është  referenca e muslimanëve në çdo grindje dhe mosmarrëveshje që kanë.

Asnjë nga dijetarët e Islamit nuk ka thënë: Më pasoni mua! Në atë që ai zgjedh. Por kanë thënë: Merrni andej nga kemi marrë edhe ne.

O ti musliman i logjikshëm dhe i drejtë! Po të pyes ty: A mos vallë do të pyetesh në varrin tënd apo në Ditën e Llogarisë se: Përse nuk e ndoqe filanin? Kur nuk lejohet të jesh fanatik pas ndonjë prej imamëve dhe dijetarëve të mëdhenj, atëherë si ia lejon vetes o musliman, të jesh fanatik pas këtij njeriu rrenacak dhe injorant, i cili duhet të pendohet sa më parë nga gënjeshtrat, iluzionet, butaforitë, hamendjet dhe pandehjet e tija, në të cilat e ndjek tufa e tij. Të pendohet publikisht, duke ndjekur rregullat e pranimit të pendimit.

O musliman! O ti që je mashtruar nga ky grupacion, i cili ka kundërshtuar rrugën e ndjekësve të së vërtetës dhe pasimit! Kthehu në fenë tënde, duke punuar me Kur’anin dhe Sunnetin, si dhe me atë për të cilën kanë rënë në unanimitet të parët e këtij populli dhe imamllarët e tij. Aty gjendet shpëtimi dhe lumturia tënde.

Ji musliman që njëson Allahun në adhurim, duke mos adhuruar asnjë përveç Allahut, duke mos shpresuar tek asnjë tjetër përveç Allahut dhe duke iu frikësuar vetëm Allahut. Bëje veten tënde të duruar duke qenë vëlla për çdo musliman dhe të duash për ta atë që do për veten tënde. Ndiq rrugën e ndjekësve të Sunnetit, të cilët janë njerëzit më të ditur për të vërtetën dhe më të mëshirshmit me krijesat. Më i miri prej njerëzve është ai që është më i dobishëm për njerëzit.

5- Në qoftë se had-dadinjtë bëjnë bidatçi dikë që bie në çfarëdo bidati, fabrikantët u ngjasojnë atyre në këtë bazë, por vetëm që e quajnë dikë bidatçi edhe pa patur ndonjë arsye konkrete, me përjashtim të gënjeshtrave që i trillojnë.

Kjo bazë e tyre është e njohur dhe konsiderohet nga shenjat dalluese të tyre. Por kush është ai që e bën dikë bidatçi? Mos vallë është e drejtë e çdo njeriu që ta quaj dikë bidatçi? Fabrikantët thonë se vetëm ata janë selefij, ndërsa për sa u përket të tjerëve, origjina është se janë bidatçi, derisa të ndjekin këtë tufë dhe shefin fabrikant (Ifritin gënjeshtar). Përderisa çështja e tebdi’it është përhapur në masë kohët e fundit, është e domosdoshme ta sqarojmë këtë temë, duke përcjellë gjykimin e kësaj çështjeje, duke iu referuar fjalëve dhe fetvave të dijetarëve.

Shejkhu i nderuar Abdus-Selam ibën Berxhes (Allahu e mëshiroftë) thotë:

“Ekzagjërimi dhe teprimi në gjykimin ndaj njerëzve, është kapërcimi i kufirit duke gjykuar ndaj tyre me kufër, bidat dhe fusuk. Gjykimi me ndonjë nga këto gjëra ndaj dikujt prej njerëzve, është tek Allahu i Lartësuar dhe tek i Dërguari i Tij (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të). Nëse vjen argumenti i prerë, se ndaj dikujt janë faktuar këto, arëherë ai klasifikohet me to, ndërsa ndaj atij që nuk janë faktuar ato, klasifikimi i tij me to është prej kapërcimit të kufijve të Allahut të Lartësuar dhe konsiderohet të flasësh ndaj Allahut pa fakte dhe prova. Ky është ekzagjërimi dhe teprimi i shëmtuar që e çoi këtë Ummet në përçarje, plagosi trupin e tij dhe ndau Xhematin e tij. Madje i pari ekzagjërim dhe teprim në këtë Ummet, ka qenë prej kësaj gjëje, kur khauarixhët e tepruan në gjykimin ndaj muslimanëve dhe të parëve të muslimanëve me kufër dhe dalje nga Islami. Më pas, nga ky veprim i tyre rrodhën derdhja e gjakut të pastër musliman, çjerrja e Xhematit dhe përhapja e urrejtjes dhe mërisë midis pjesëtarëve të Islamit.

Po kështu thuhet për tebdi’in (bërjen bidatçi) pa të drejtë, ngaqë të çon drejt bojkotit dhe urrejtjes, madje është rruga për në tekfir (bërjen qafir) pa të drejtë. Përderisa pejgamberi (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) -siç ka ardhur në Sahihun e Bukhariut- ndaloi nga dhënia e gjykimit të përgjithshëm për pirësin e alkolit, që të lejohej mallkimi i Allahut ndaj tij, ndaj një personi të caktuar për shkak të besimit që ka në Allahun dhe të Dërguarin e Tij. Atëherë, si nxitohen vallë ekstremistët për vendosjen e gjykimeve të përgjithshme të kufrit dhe fiskut, ndaj personave të veçantë, pa iu bërë prshtypje dhe pa iu lënë mbresë?! Teksti i hadithit siç ka ardhur në Sahihun e Bukhariut, nga Umer ibën El-Khattab (Allahu qoftë i kënaqur me të) është: “Se ishte një burrë në kohën e pejgamberit (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) i cili quhej Abdullah dhe e thirrnin me pseudonimin “Himar”. Ai e bënte për të qeshur të Dërguarin e Allahut (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të). Pejgamberi (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) kishte zbatuar ndaj tij masën e dënimit që është për pirjen e alkolit. Një ditë e sollën dhe ai urdhëroi dhe u zbatua masa e dënimit ndaj tij. Njëri nga të pranishmit tha: O Allah! Mallkoje! Sa shpesh që vjen ai! Pejgamberi (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) tha: “Mos e mallkoni! Se pasha Allahun nuk di tjetër vetëm se ai e do Allahun dhe të Dërguarin e Tij.”

Pra vendosja e këtyre gjykimeve ndaj një personi të veçantë kërkon që të plotësohen kushtet dhe të mohoen pengesat, siç kanë rënë në unanimitet për këtë dijetarët e Ehli Sunneti uel-Xhema’a. Nga kjo pikënisje, dijetarët kanë thënë në fjalë të shumta të tyre, se ai që lëshon këto gjykime ndaj njerëzve në besimet dhe dëlirësinë e tyre, duhet të jetë prej dijetarëve dhe prej të devotshmëve. Prej këtyre fjalëve është fjala e Imam Dhehebiut (Allahu e mëshiroftë) që thotë: “Ai që flet për burrat, duhet të jetë me njohje të plotë dhe me uera’ të plotë.”

Në këto kohëra u sprovuam me disa që adresohen tek Selefizmi, të cilët e teprojnë në lëshimin e gjykimit ndaj të tjerëve me bidat, aq sa arritën ta përgjithësojnë tebdi’in ndaj çdo shoqërie dhe se origjina tek të tjerët përveç tyre është bidati, derisa të qartësohen rreth gjendjes së tyre. Këta njerëz janë injorantë rreth Sheriatit dhe janë të paditur për kuptimin e shprehjeve të dijetarëve rreth bidatit dhe ndjekësve të tij. Prandaj fjala e tyre nuk ka kurrfarë vlere, madje konsiderohet si kokriza pluhuri, pa asnjë vlerë dhe asnjë peshë. Më së miri këtë e sqaroi Shejkhu i nderuar Abdul-Muhsin ibën Hamed El-Abbad, i cili i këshilloi ata dhe parandaloi nga menhexhi i tyre në librin e tij “Butësi o ndjekësit e Sunnetit me ndjekësit e Sunnetit”. E lusim Allahun e Lartësuar të na mbrojë nga i gjithë teprimi dhe ekzagjërimi.” (“Medhahirul-gului fil-I’tikadi uel-ameli uel-hukmi alen-nasi”, i Ibën Berxhes).

Tebdi’i është gjëja më kryesore me të cilin fabrikantët angazhohen. Prandaj do të përcjellim fetva të tjera nga dijetarët tanë, që të sqarohet e vërteta dhe rruga e ndjekësve të së vërtetës dhe pasimit, e cila nuk përputhet me rrugën e fabrikantëve, të cilët janë shkak për të keqen dhe fitnen dhe pengojnë njerëzit nga përqafimi i Menhexhit Selefij, duke përhapur këto baza të shthurura dhe këto sëmundje shkatëruese të cilat i kanë refuzuar dijetarët tanë.

Shejkhu i nderuar Salih El-Feuzan (Allahu e ruajtë) ka thënë në librin e tij “Muhadharatun fil-Akijdeti ued-Da’ua Vëll. 3 faq. 380):

“Ndikimi i shfaqjes së grupeve të humbura.

Kur u shfaqën grupet që kundërshtojnë ndjekësit e Sunnetit dhe Xhematit, rrodhën prej kësaj teprime të shëmtuara dhe supozime të këqija, që ndikuan tek shumë njerëz, të cilët u ndikuan dhe i trashëguan ato. Ata filluan t’i ngjallin dhe t’i përhapin në çdo kohë, sa herë që u jepet rasti, duke ua diktuar atyre shejtanët xhind dhe njerëz. Ky është një rrezik i madh, sepse dëmton shumë njësimin e popullit Islam.

Prej këtyre teprimeve të shëmtuara dhe supozimeve të këqija të këtyre grupeve të humbura, është prurësi i tebdi’it, tefsikut dhe tekfirit, që i përhapin ata që trashëguan ata dhe pasuesit e tyre, madje kjo konsiderohet baza e menhexhit të tyre.

Shenja e ndjekësve të Sunnetit është se janë të shëndoshë nga këto sëmundje. Ndërsa shenja e kundërshtarëve të tyre është se cilësohen me këto sëmundje të shëmtuara dhe shkatërruese, që janë tebdi’i, tefsiku dhe tekfiri, si dhe angazhimi me këto për një kohë të gjatë pa kufi dhe me forma të ndryshme. Ka njerëz që i sjellin këto sëmundje dhe lëngata, si dhe menhexhin (metodën) e grupeve të humbura. Ngaqë Menhexhi i Ehli Sunneti uel-Xhema’a është largimi nga këto çështje të nënçmuara dhe angazhimi me kuptimin e fesë së Allahut të Lartmadhëruar, të kapurit me atë që është në Librin e Allahut dhe Sunnetin e të Dërguarit të Tij (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të), si dhe ruajtja e zemrave dhe gjuhëve ndaj të parëve të këtij populli dhe vëllezërve të tyre besimtarë.

Prandaj, Allahu i Lartmadhëruar thotë për ta: “Besimtarët dhe besimtaret janë mbrojtës dhe miq të njëri-tjetrit. Ata urdhërojnë për të mirën dhe ndalojnë nga e keqja. Ata kryejnë faljen e namazit, japin Zekatin dhe i binden Allahut dhe të Dërguarit të Tij. Këta janë ata mbi të cilët Allahu do të derdhë mëshirën e Tij. Vërtet Allahu është i Gjithëfuqishëm, më i Urti Gjithëgjykues.” (Teube 71)

Prej urdhërimit më të madh në të mirën dhe ndalimit më të madh nga e keqja është, është ndalimi nga tebdi’i, tefsiku dhe tekfiri pa të drejtë. Ata ndalojnë nga kjo dhe parandalojnë prej saj. Ata angazhohen me punën e mirë, urdhërojnë për të, e veprojnë dhe mësojnë Fikhun në të. Kjo është puna e tyre: “Kryejnë faljen e namazit dhe japin Zekatin.” U bëjnë dobi veteve të tyre dhe u bëjnë dobi të tjerëve. “Dhe i binden Allahut dhe të Dërguarit të Tij.”….. Derisa tha (Allahu e ruajtë): “Në këtë kohë është përhapur veçanërisht tek të rinjtë dhe midis disa muslimanëve që janë të paditur për realitetin e Islamit, të cilët kanë xhelozi të tepruar, ose fanatizëm jo të duhur, tek ata është shfaqur prurësi i tebdi’it, tefsikut dhe tekfirit. Ata angazhohen në të gjithë jetën e tyre me këto cilësi të nënçmuara, duke kërkuar dhe kontrolluar për të metat, shfaqjen dhe publikimin e tyre që të bëhen të njohura. Kjo është shenjë e fitnes dhe shenjë e të keqes. E lusim Allahun e Lartmadhëruar të ruaj muslimanët prej saj…”

Këto këshilla të arta dhe porosi margaritarë janë tregues i qartë për humbjen në të cilën janë fabrikantët, të cilët janë zhytur në këto çështje për të cilat kanë paralajmëruar dijetarët e Islamit, ku mes tyre edhe ky mal, që e ka emrin Salih El-Feuzan.

Dijetari i nderuar Salih Al-Esh-Shejkh (Allahu e ruajtë) u pyet: Kush është ai që gjykon për bidat? Ai u përgjigj:

“Bidati është gjykim Sheriati dhe gjykimi ndaj atij që bie në të se është bidatçi është një gjykim Sheriatik i ashpër. Ngaqë gjykimet e Sheriatit që jepen ndaj personave janë: Qafir, pas tij vjen bidatçi dhe më pas fasik. Për secilën prej tyre gjykimi jepet nga dijetarët, sepse nuk ka lidhje të detyrueshme midis kufrit dhe qafirit, se jo çdokush që vepron kufër është qafir, pra është dytësor dhe nuk kanë lidhje të detyrueshme. Po ashtu jo çdokush që bën bidat është bidatçi dhe jo çdokush që vepron fusuk është fasik me të njëjtën gjë. Ndoshta mund të thuhet se është qafir në aparencë duke iu referuar aparencës, ose fasik në aparencë, ose bidatçi në aparencë, por kjo nuk nënkupton lëshimin e gjykimit, ngaqë referimi i aparencës është ndryshe nga lëshimi i gjykimit, siç është sqaruar kjo në vendin e vet.

Pra gjykimi për bidat, se kush thotë këtë fjalë është bidatçi dhe se kjo fjalë është bidat, nuk është e drejtë për cilindo që njeh Sunnetin, por është për dijetarët. Ngaqë nuk gjykohet për të, vetëm pas gjendjes së kushteve dhe mohimit të pengesave. Kjo çështje kthehet tek të devotshmit dhe se grumbullimi i kushteve dhe mohimi i pengesave është prej punës së Muftiut.

Prandaj nuk duhet, madje nuk lejohet që dikush të marrë guximin dhe të gjykoj për bidat ndaj atij që nuk kanë gjykuar dijetarët e qëndrueshëm në dije se është bidatçi. Ajo që duhet marrë në kosideratë është ajo që ata kanë thënë apo kanë lënë.

Ndërsa kush gjykon, konsiderohet një ixhtihad prej tij, e nëse është nga ata që meritojnë të bëjnë ixhtihad ky gjykim është për të por nuk pasohet në të. Ai arsyetohet por nuk pasohet, ngaqë pasimi është për dijetarët e qëndrueshëm në dije. Dhe nëse nuk e meriton të bëj ixhtihad, atëherë fjala e tij është e refuzuar dhe konsiderohet se është në vendin e gabuar.” (Marrë nga kaseta “Nasijhatun lish-Shebab)

Shejkhu i nderuar Ahmed ibën Jahja En-Nexhmij (Allahu e mëshiroftë) thotë: “Kush bie në një bidat prej bidateve për të cilat ka unanimitet dhe që janë të njohura që janë bidat, atëherë është detyrë që ky njeri të këshillohet dhe të përsëritet këshilla ndaj tij. Dhe nuk duhet të nxitohemi për të gjykuar ndaj tij për bidat, sepse është gabim. E nëse ne e bëjmë këtë, kemi për të rrëzuar njëri-tjetrin, dhe ndjekësit e Menhexhit Selefij -edhe pse janë pak- do të rrëzohen njëri pas tjetrit. Prandaj ajo që duhet bërë, kur nga një njeri buron diçka e tillë duhet të përmbahemi dhe të mos nxitohemi duke gjykuar ndaj tij, duke mos parandaluar prej tij dhe duke mos urdhëruar për hexhër (bojkot) ndaj tij. Por duhet ta përsëritim këshillën nga disa persona, dhe më pas, nëse ai vazhdon në të tijën dhe refuzon, atëherë themi se filani është bidatçi dhe ruhuni prej tij. Ndërsa të nxitohemi dhe të gjykojmë për bidat, kjo gjë nuk duhet dhe nuk është në interes të davetit Selefij, por duhet përmbajtje dhe nuk duhet nxitim në këtë.” (Marrë nga ligjërata e Shejkhut me temë: “Menhexhu aim-meti da’ua fi mesaili teues-suli uel-istigathe)

Duhet të themi këtu, se selefijjunët janë njerëzit më të shpëtuar nga rënia në bidat dhe se tek ata nuk ekzistojnë shirkijatet. Ndërsa kundërshtimet dhe gjynahet e mëdha, mund të burojnë prej disa selefijinëve, vetëm se këto gjëra në krahasim me të tjerët, tek ata ndodhin më pak.

Ndoshta dikush mund të gaboj në një çështje të caktuar, ose mund të veproj një kundërshtim prej gjynaheve, por ai nuk duhet të klasifikohet si bidatçi, por si gjynahqar ose fasik. Dhe nëse dikush bie në një bidat, ose ngatërrohet në të për arsye të injorancës ose të një këndvështrimi të caktuar, ai ka rënë në bidat, por ne nuk e lëshojmë gjykimin ndaj tij si bidatçi.

Ndërsa ai që shpik bidat në fe qëllimisht, dhe ngrihet fakti ndaj tij dhe largohet dyshimi, ndërkohë që ai vazhdon në të tijën duke rënë në bidate, ai konsiderohet bidatçi.

Shejkhu i nderuar Salih El-Feuzan thotë: “Nëse dikush gabon për arsye të një këndvështrimi të caktuar, ngaqë një këndvështrim i caktuar konsiderohet dyshim që shmang lëshimin e gjykimit si bidatçi, sepse mendoi se këndvështrimi i tij është i pranueshëm, ose pason atë që mendon se është në të vërtetën, për këtë thuhet se gaboi ose kundërshtoi dhe nuk thuhet se është bidatçi.”

6- Fabrikantët marrin për argument çështjet e Gajbit (të së fshehtës), ose pandehjet dhe hamemdjet. Prandaj kur u thuhet atyre, se cili është argumenti se filani është bidatçi? Ata përgjigjen menjëherë: Keni për ta parë, ose thonë: Ne e dijmë ju nuk e dini, do ta shikoni shumë shpejt, ka pët t’iu shfaqur, si dhe shprehje të tjera të kësaj natyre.

Kjo bazë e tyre është e njohur dhe kush ka patur edhe kontaktin më të vogël me ta, e njeh mirë këtë bazë të tyre, kotësia e së cilës është e qartë dhe nuk ka nevojë për koment. Prandaj këta njerëz duhet të pendohen sa më shpejt nga këto rregulla të kota, dhe të marrin këshillë nga fjalët e dijetarëve rreth këtyre çështjeve, si dhe t’i lënë hamendjet dhe pandehjet dhe të merren me diturinë e dobishme dhe punën me të.

7- Prej shenjave të tyre është fshehtësia dhe prapashpina. Ata merren me fshehtësira dhe prapashpina.

Kjo tufë ka fshehtësi, të cilat shefi i fabrikantëve ua komunikon ndonjërit prej të besuarve të tij të cilët nuk dalin nga gjykimi i këtij njeriu. Ata veçohen nëpër cepa dhe qoshe, dy apo tre veta duke u veçuar nga të tjerët dhe pëshpëritin rreth hamendjeve dhe pandehjeve të rradhës, apo rreth thashethemeve. Prandaj pas faljes në xhami, ata i sheh duke u veçuar dhe duke përshpëritur nëpër cepa dhe qoshe  në fshehtësi dhe prapashpinë. Në vend që të jenë të dobishëm me muslimanët e thjeshtë, duke u mësuar Islamin dhe Sunnetin, merren me fshehtësira dhe prapashpina, sikur të kenë ndonjë parësi të fshehtë.

Lexues i nderuar! Daveti Selefij nuk njeh fshehtësi, por është një thirrje e qartë mbi tokë në mes të ditës. Ajo nuk i njeh veçimet nëpër cepa dhe qoshe, por është thirrje për të gjithë njerëzit, që të ecin sipas Kur’anit dhe Sunnetit, duke iu referuar kuptimit të të parëve tanë të mirë.

Adresa e kësaj thirrjeje janë xhamitë, ndërsa mësimet zhvillohen në xhami para njerëzve dhe për të gjithë njerëzit.

Abdullah ibën Umeri (Allahu qoftë i kënaqur me të dy) ka thënë: Erdhi një burrë tek Pejgamberi (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) dhe tha: O i Dërguari i Allahut! Më porosit! Ai tha: “Adhuro vetëm Allahun dhe mos i bashkangjit asnjë shok apo ortak dhe asnjë gjë! Fale namazin…. Dhe detyrë për ty është të kesh çeltazi (duke qenë i hapur) dhe ruaju e bëj kujdes nga fshehtësia.” E transmeton Ibën Ebi Asim në veprën “Es-Sunneh”

Umer ibën Abdulaziz (Allahu e mëshiroftë) thotë: “Nëse i sheh disa njerëz që veçohen në fenë e tyre me diçka më vete nga masa e gjerë e popullit, atëherë dije se janë duke themeluar humbje.”

Ndërsa fabrikantët e kanë kundërshtuar këtë Menhexh Selefij dhe nuk i ngelet tjetër, vetëm se të pendohen tek Allahu i Lartmadhëruar dhe të ndjekin rrugën e ndjekësve të së vërtetës dhe pasimit, e cila është në kundërshtim me ndjekësit e injorancës, bidatit dhe shtrembërimit.

8- Fabrikantët, në çështjen e hexhrit (bojkotit) ndjekin një rrugë tjetër, ndryshe nga ajo e ndjekësve të Sunnetit dhe Xhematit, pa iu referuar fjalëve të ulemave tanë, që janë mbjellësit e davetit rregullues.

Hexhri ndaj bidatçiut nuk është i ligjshëm vetëm se për dy arsye:

E para: Për të edukuar bidatçiun dhe që të tjerët të marrin mësim dhe të mos

veprojnë si ai.

E dyta: Nga frika se mos ulja me të të dëmton dhe të sprovon.

Shejkhul-Islam Ibën Tejmije (Allahu e mëshiroftë) thotë: “Përderisa personi të cilit i

bëhet hexhër dhe as të tjerët nuk heqin dorë nga ajo që janë, madje e keqja shtohet,

ndërkohë që ai që e bën hexhrin është i dobët dhe dëmi i kësaj është më i madh

se dobia, atëherë hexhri nuk është i ligjshëm. Aq sa afrimi me disa njerëz është më

i dobishëm se hexhri. Prandaj pejgamberi (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të)

disa njerëz i afronte dhe disa të tjerë i bojkotonte.”

Ndërsa fabrikantët ndjekin metoda nga më të ndryshmet në këtë çështje, duke mos

marrë parasysh normat që kanë vendosur ndjekësit e Sunnetit dhe Xhematit.

Anëtarët e kësaj tufe, hexhrin nuk e praktikojnë se shohin ndonjë dobi, ose se largojnë ndonjë dëm, por ata bojkotojnë atë që bojkoton shefi dhe në prezencë të shefit, ndërsa kur janë larg atij,

ata flasin me “bidatçinjtë” dhe u buzëqeshin atyre. Ata nuk i bojkotojnë të tjerët se

shohin ndonjë bidat, ose një gjynah tek ata, por fabrikantët bojkotojnë ata njerëz që

nuk u nënshtrohen hamendjeve dhe pandehjeve të tyre.

Këta njerëz që hiqen si të ditur, por që janë injorantë, kur i ftojnë njerëzit për tek e

vërteta, realisht i ftojnë për tek vetja e tyre, që të tërheqin vëmendjen e njerëzve dhe

që të udheheqin të tjerët. Kështu kur ata pyeten, japin përgjigje pa dituri, dhe kështu

humbasin vetveten dhe të tjerët.

Lexues i nderuar! Shiko se çfarë thotë dijetari i nderuar Sulejman ibën Sehman (Allahu

e mëshiroftë), duke kritikuar disa njerëz që ishin para disa dekadash, por që ngjasojnë

shumë me fabrikantët. Dhe siç thuhet: “Çdo popull e ka një trashëgimtar” Se në të

vërtetë fabrikantët e kanë kundërshtuar rrugën e ndjekësve të së vërtetës dhe

pasimit në këtë çështje dhe në të tjerat dhe kanë ngjasuar me ndjekësit e bidatit,

injorancës dhe deformimit.

Shejkh Sulejman ibën Sehman thotë: “Përsa i përket selamit ndaj musafirëve, ne e

sqaruam në çështjen e hexhrit se: Kjo është për arsye të edukimit dhe reagimit ndaj

gjynahqarëve dhe mëkatarëve. Dhe se hexhri është i ligjshëm kur ekziston dobia

dominuese ndaj dëmit. Por nëse dëmi është më i madh nga dobia, atëherë ai nuk është i ligjshëm, siç e ka sqaruar këtë Shejkhul-Islam Ibën Tejmije (Allahu e mëshiroftë), që thotë: “Ky hexhër ndryshon me ndryshimin e bojkotuesve, duke iu referuar forcës dhe dobësisë së tyre, numrit të vogël apo të madh të tyre. Ngaqë me të synohet ndalimi i atij që është bojkotuar, edukimi i tij dhe kthimi i masës nga veprimi dhe nga gjendja e tyre. Përderisa dobia në të është më e madhe, që bojkoti të çoj në dobësimin e të keqes dhe zhdukjes së saj, atëherë hexhri është i ligjshëm. Por kur personi të cilit i është bërë hexhri dhe as ndonjë tjetër nuk e lënë të tyren dhe e keqja shtohet, ndërsa bojkotuesi është i dobët dhe dëmi është më i madh nga dobia, atëherë hexhri (bojkoti) nuk është i ligjshëm, aq sa afrimi me disa njerëz është më i dobishëm se hexhri i tyre, ashtu sikurse hexhri i disa të tjerëve është më i dobishëm se afrimi i tyre….”

9- Fabrikantët në metodën që ndjekin, karakterizohen nga shtrëngimi dhe ngushtimi, ashpërsia, rreptësia, acaria dhe vrazhdësia. Gjë që bie ndesh me normat e Sheriatit të pastër Islam, që është feja tolerante dhe e lehtë, që nuk përmban barrë të rënda, shtrëngime dhe stërmundime.

Islami është feja e Teuhidit (njësimit të Allahut), larg shirkut dhe është fe e lehtë dhe tolerante. Në të nuk ka ngushtim dhe shtrëngim.

Allahu i Lartmadhëruar thotë: “Allahu nuk do t’ju vërë në vështirësi, por Ai do që t’ju pastrojë ju dhe të plotësojë mirësitë e Tij mbi ju, që ju të mund të falënderoni.” [El-Maideh 6]

Allahu i Lartësuar thotë: “Allahu ju dëshiron juve të lehtën dhe Ai nuk dëshiron që t’i vështirësojë gjërat për ju.” [El-Bekareh 185]

Këto ajete Kur’anore argumentojnë se feja është e lehtë dhe se teprimi në fe nuk është i kërkuar, madje ai nuk është prej fesë. Ndërsa masatarizmi është shenjë dalluese e kësaj feje dhe rruga e saj. Mesatarizmi është midis dy anëve; Ekstremizmit dhe neglizhencës.

Fabrikantët e kanë shkelur këtë tolerancë të Islamit në metodën e tyre, duke u bërë kështu shkak për të keqen dhe për largimin e njerëzve nga Sunneti.

Ndërsa Islami është fe e lehtë dhe tolerante. Në Islam nuk ka ekstremizëm dhe teprim. Enes ibën Malik (Allahu qoftë i kënaqur me të) transmeton se pejgamberi (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të): “Lehtësoni dhe mos vështirësoni! Përgëzoni dhe mos largoni! Ju jeni dërguar lehtësues dhe nuk jeni dërguar vështirësues.” (E transmeton Bukhariu dhe Muslimi)

Ky hadith urdhëron për lehtësimin, si dhe lënien e largimit të të tjerëve dhe vështirësimin. Gjë e cila kërkon lënien e teprimit dhe ekzagjërimit, dhe kërkimin e mesatarizmit. Ngaqë lehtësimi është toleranca dhe lënia e vështirësimit. Prandaj gjëja më e mirë është mesatarizmi. Imam Bukhariu vendosi një temë për këtë hadith në librin e edukatës, që e titulloi: “Tema: Fjala e pejgamberit (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të): {Lehtësoni dhe mos vështirësoni!} Dhe ai donte lehtësimin dhe qetësimin për njerëzit.”

10- Fabrikantët e kanë tepruar në gjykimin mes njerëzve, duke shpifur për ta gjëra që nuk i kanë thënë dhe nuk i kanë bërë dhe si rrjedhojë i kanë ngarkuar me gjëra që nuk i takojnë.

Nga bukuritë dritëlëshuese të tolerancës së Islamit është fakti që e ka ndaluar teprimin dhe ekzagjërimin në gjykimin mes njerëzve. Islami ka urdhëruar për drejtësi. Ndërsa padrejtësia është e kundërta e drejtësisë. Që është animi në një nga dy anët në kurriz të tjetrit. Allahu i Lartmadhëruar thotë: “Sigurisht që Allahu ju urdhëron që t’ua ktheni prapë atyre që u takojnë gjërat e dhëna juve amanet për ruajtje në besim dhe që kur të gjykoni mes njerëzve, të gjykoni me drejtësi. Vërtet sa i shkëlqyer është mësimi të cilin Allahu jua jep juve! Vëtet Allahu është gjithnjë Gjithëdëgjues, Gjithëshikues.” (An-Nisa’ 58) Gjithashtu Allahu i Lartmadhëruar thotë: “O ju që keni besuar! Jini të fortë për Allahun si dëshmitarë të drejtë e mos lejoni që armiku dhe urrejtja ndaj të tjerëve t’ju bëjë që t’i shmangeni drejtësisë. Jini të drejtë: Kjo është më afër përkushtimit dhe kini frikë Allahun. Padyshim që Allahu është në dijeni të plotë për çdo gjë që ju veproni.” [El-Maideh 8]

Këto dy ajete janë argument për urdhrin e Allahut të Lartmadhëruar, që fakton mirësinë e këtij populli dhe se anëtarët e kësaj feje janë të drejtë. Ai urdhëroi për gjykimin me drejtësi jo vetëm mes anëtarëve të kësaj feje me njëri-tjetrin, por edhe në gjykimin ndaj armiqve të tyre.

Ndërsa fabrikantët, për të arritur synimin e tyre ndaj dikujt, tregohen zullumqarë në gjykimet ndaj të tjerëve dhe jo të drejtë. Ata përdorin gënjeshtra, hamendje dhe pandehje, me qëllim që të arrihet synimi i tyre dështak dhe belbëcak.

11- Fabrikantët nuk u njohin dijetarëve të Sunnetit të drejtat e tyre.

Ata disa prej tyre i përflasin, disa të tjerë i nënvlerësojnë dhe disa të tjerë i shpërfillin. Kur dijetari i nderuar Abdul-Muhsin El-Abbad (Allahu e ruajtë) nxorri librin e tij “Butësi o ndjekësit e Sunnetit me ndjekësit e Sunnetit”, ata vendosën ta bojkotojnë mexhlisin e Shejkhut dhe të mos prezantojnë në të. Ata e përfolën shejkhun e nderuar dhe e akuzuan atë. Aq sa deri sot nuk kanë shfaqur ndonjë pendim për këtë bojkotim. Ndërsa kur u komunikohej ndonjë fetva rreth këtyre temave që ata kanë kundërshtuar metodologjinë e saktë nga dijetarët e mëdhenj, ata i refuzonin me pretendimin se ata nuk e dijnë realitetin rreth çështjeve të bidatit, hexhrit dhe paralajmërimit. Ky pretendim i tyre është i njëjtë me atë të hizbinjëve të tjerë, të cilët thonë se dijetarët e mëdhenj nuk e kuptojnë realitetin rreth çështjeve të mëdha. Zemrat e të dyja palëve janë njësoj.

Kur disa nxënës dije kërkuan një ballafaqim me fabrikantët tek ndonjë nga dijetarët, ata e refuzuan këtë gjë dhe pretenduan se ishin të qartë dhe se nuk kanë nevojë për ballafaqim tek dijetarët. Ata frikësohen nga ky ballafaqim, sepse do të zbulohen shpifjet dhe trillimet, pandehjet dhe hamendjet.

Kur ndodhën disa sprova të cilat rrodhën nga fabrikantët, ne menjëherë pyetëm dijetarët e mëdhenj si: Shejkh Gudejanin (Allahu e mëshiroftë), Shejkh Feuzanin, Shejkh Abbadin, Shejkh Luhajdanin e shumë e shumë të tjerë, për fabrikantët dhe shenjat e tyre. Të gjithë ata e kritikuan këtë tufë.

Shejkh Gudejani (Allahu e mëshiroftë) tha për fabrikantët se qenka formuar një grup i ri dhe porositi për kërkimin e dijes së dobishme dhe punën me të, si dhe na porositi të mos merremi me gjëra që nuk na interesojnë. Shejkh Gudejanin (Allahu e mëshiroftë) e takuam në xhaminë që është fare pranë shtëpisë bashkë me disa vëllezër. Ai ishte një dijetar zahid dhe adhurues. E pyetëm konkretisht për këtë grupacion (fabrikantët) dhe paralajmëroi duke thënë se na qenka formuar një grup i ri, por ju mos u merrni me këto gjëra, por merruni me dijen e dobishme, punën me të, thirrjen në të dhe durimin gjatë kësaj.

Më pas shkuam në xhaminë ku falet dhe jep mësim Shejkh Luhajdani (Allahu e ruajtë). Edhe ky Shejkh i nderuar na porositi me këshilla të arta dhe kritikoi mendimet e tufës së fabrikantëve. Gjithashtu Shejkh Luhajdanin e pyetëm për një pretendim të fabrikantëve, të cilët thoshnin se nuk lejohet që nxënësit e dijes të bashkëpunojnë me Komunitetin Musliman shqiptar. Ndërsa Shejkhu i nderuar na nxiti të bashkëpunojmë me Komunitetin Musliman shqiptar dhe të sillemi me urtësi dhe mençuri gjatë përhapjes së fesë pas mbarimit të studimeve universitare.

Më pas erdhi mbrëmja dhe atë natë e kaluam në shtëpinë e Shejkhut të Nderuar Abdulaziz Sed-hanit dhe konkretisht në bibliotekën e tij, që është një bibliotekë e madhe dhe mjaft e pasur. Shejkhu na nderoi dhe na rezervoi një takim, ku na porositi me porosi të dobishme, të ngjashme me porositë e dijetarëve të mëparshëm.

Të nesërmen shkuam në ambientet e Komisionit të dijetarëve të mëdhenj, ku takuam Shejkh Salih El-Feuzan në zyrën e tij. Ai na porositi për kërkimin e dijes dhe na porositi të mos merremi me gjërat që merren fabrikantët.

Madje edhe më herët kishim pyetur dijetarin dhe Muhadithin e Medines Abdul-Muhsin El-Abbad, Shejkh Salih Suhejmin, Shejkh Ibrahim Ruhejlin, Shejkh Terhib ibën Rubej’an Ed-Deuserij, imamin e xhamisë profetike Husejn Al Esh-Shejkh, Shejkh Ali Nasir Fekijhin (i cili na pyeti dhe tha: Po unë kam shpëtuar nga gjuha e tyre?) dhe shumë e shumë dijetarë të tjerë në Medine rreth fabrikantëve dhe mendimeve të tyre, dhe që të gjithë ata i kritikuan ata dhe refuzuan mendimet e tyre.

Mirëpo fabrikantët vazhdojnë në të kotën e tyre duke mos u kushtuar vëmendje fetvave të dijetarëve dhe duke mos u njohur të drejtat që kanë.

Këto ishin disa prej fjalëve të dijetarëve rreth grupacionit të fabrikantëve, të cilët duhet të pendohen menjëherë nga e kota në të cilën janë. Gjithashtu ngelet si detyrë për mbarë muslimanët të ruhen nga bidatet dhe bidatçinjtë, si dhe nga të gjitha grupacionet, ku mes tyre edhe nga fabrikantët, të cilët nuk i përfillin dijetarët, nuk i respektojnë dhe nuk i marrin parasysh fetvatë e tyre.

Lexues i nderuar! Fabrikantët kanë kundërshtuar rrugën e ndjekësve të Sunnetit në këto tema që i përmendëm shkurtimisht pa u zgjatur, si dhe në çështje të tjera si El-Uela’ uel-Bera’, dashurisë dhe urrejtjes, miqësisë dhe armiqësisë, ku kanë ngjasuar rrugën e khauarrixhëve. Si dhe në temat e tjera ku kanë devijuar.

Përgatiti  Ebu Ismail Ahmed Abdul-Alijmi

Imam Buhariu ne Librin Edebul mufrad, ne kapitullin: Goditja per shkak te gabimit gjuhesor, ka thene: Na ka treguar Ebu Nuajmi i cili tha; Na ka thene Sufjan bin Ubejdullah , nga Nafiu i cili tha: Ibn Umeri i godiste femijet e tij nese gabonin ne te shprehur nga ana gjuhesore.
Shejh Zejd el Medkhalij ne shpjegimin e ketij libri tha: Ne kete transmetim ka argument per vleren e gjuhes arabe ne sheriat, kjo per vete faktin se ajo eshte gjuha e fese islame, me te cilen u shpall Kurani, te cilin Allahu e cilesoi :arabisht. Me kete gjuhe u komunikua e gjithe feja, ndaj konsiderohet nga miresite me te medha per popujt arabe qe e flasin kete gjuhe dhe njekohesisht nje nga argumentet me te medha ndaj tyre nese ata nuk e zbatojne kete Kuran.

Allahu thote:{ Ky Kuran eshte perkujtues per ty dhe popullin tend, e me vone do pyeteni } (Zuhruf 44) dmth: O Muhamed, ky Kuran eshte perkujtues per ty dhe per popullin tend, eshte nder dhe fat i madh, e me vone do te pyeteni, a e permbushet ate qe kerkohej per te merituar kete nder dhe fat apo jo?
I Lartesuari thote: { Ne te kemi zbritur ty nje liber ne te cilin eshte lavdia juaj. A nuk po logjikoni?} (Enbija 10) dmth nderi dhe krenaria juaj, pra a nuk po logjikoni?

Per kete arsye selefet i jepnin rendesi faktit qe femijet e tyre te flisnin paster sakte me gjuhe letrare arabe, duke qene gjuha e fese, dhe nuk i lejonin ata qe te perdornin fjale dialektore te pakuptimta dhe qe nuk perputhen me rregullat e gjuhes arabe. Me vone u perhapen dialektet me zgjerimin e territoreve te shtetit islam, duke e ngushtuar kuadrin e perdorimit te gjuhes letrare arabe vecse tek ata qe i perkushtoheshin te mesonin rregullat e kesaj gjuhe. Pra, megjithese ishin popuj arabe, posedues te kesaj gjuhe, iu shkembye atyre me dialekte vendase qe bienin ndesh me rregullate gjuhes letrare, duke e katandisur arabishten ne ate gjendje qe nuk mund te njihet ndryshe vecse duke e studiuar dhe duke u perkushtuar ne mesimin e saj. Shkaku i gjithe kesaj jane gjuhet dialektore qe ndryshojne ne varesi te vendeve, krahinave, etj, saqe ndoshta brenda te njejtes zone gjen disa dialekte te devijuara nga gjuha arabe, duke perdorur fjale te pakuptimta me te cilat komunikojne te vegjel dhe te medhenj dhe ku pergjegjesia bie mbi te medhenjte te cilet ashtu i mesojne te vegjelit.

Nese njerezit do i kushtonin rendesi mesimit te rregullave te gjuhes arabe dhe do ua mesonin ato femijeve te tyre te vegjel, padyshim qe ata do ecnin mbare. Prandaj ne sot ndodhemi ne kete fatkeqesi te madhe , ku nuk arrin as i madhi dhe as i vogeli, as i shkolluari dhe as i pashkolluari, qe ta shqiptoje sakte dhe te komunikoje sic duhet nepermjet gjuhes letrare arabe. Komunikimi sot ne shtepi ne familjet arabe behet ne forma dialektore, qe nese i vlereson me meditim i sheh qarte qe nuk perputhen askund me rregullat e gjuhes arabe, dhe kjo padyshim eshte fatkeqesi e madhe. Zgjidhja e kesaj situate eshte ndergjegjesimi i nxenesve te dijes dhe pergjegjesve te familjeve, qe te njohin gjuhen arabe dhe dialektet qe jane duke u perdorur, si dhe ne te njejten kohe tu mesojne gjuhen arabe te paster te gjitheve, te vegjelve, te medhenjve, grave, cdokujt, dhe ti shmangin fjalet dialektore te cilat nuk kane kuptim te sakte, pavaresisht se njerezit i perdorin ato fjale per nje kuptim te caktuar, sipas asaj qe kane rene dakort heshturazi mes tyre, megjithese gabim. E gjithe kjo ndodh brenda nje zone te vetme, e cfare mund te thuhet me pas per krahinat e gjera me distanca te largeta mes tyre?! Cdo ane ka dialektin e saj qe ka shembur gjuhen letrare arabe, gjuhe se ciles selefet i kushtonin rendesi te madhe, ua mesonin ate femijeve dhe familjeve te tyre.
Allahut i drejtohet ankesa.
Marre nga www.sahab.net
Perktheu: Shuajb Rexha

Gjithë falënderimet dhe lavdërimet janë vetëm për Allahun, Zotin e botëve. Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin për profetin tonë Muhammed, familjen dhe gjithë shokët e tij.

O muslimanë! Tek ne mbërriti një muaj bujar, që përmban mirësi të mëdha për atë që garon në punë të mira dhe bindje. Mirëpo shumë prej njerëzve janë të pavëmendshëm ndaj tij. Ky është muaji Sha’aban. Po. Shumë prej njerëzve janë të pavëmendshëm ndaj tij. Pejgamberi (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) ka njoftuar për të, siç ka ardhur në Sunen të Nesait dhe tek Bejhekiu në Shua’ab, nga hadithi i Usames (Allahu qoftë i kënaqur me të), se pejgamberi (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) ka thënë: “Sha’abani është midis Rexhebit dhe muajit të Ramazanit. Njerëzit janë të pavëmendshëm ndaj tij. Në këtë muaj ngjiten punët e robërve. Prandaj unë dua që të ngjitet puna ime dhe të jem agjërues.”

Në këtë hadith tregohet se njerëzit janë të pavëmendshëm ndaj disa kohëve që kanë mirësi, prandaj nuk janë vigjilentë ndaj tyre, ngaqë angazhohen me atë që është e njohur.

Gjithashtu, ky hadith përmban pëlqyeshmërinë e mbushjes me bindje të kohës ndaj të cilës njerëzit janë të pavëmendshëm dhe se kjo gjë është e dashur tek Allahu i lartmadhëruar. Prandaj ka ardhur se disa nga të parët tanë faleshin midis magribit dhe ishait, duke thënë se kjo është orë ndaj të cilës njerëzit janë të pavëmendshëm, siç ka përmendu Ibën Rexheb në librin e tij “Lataiful-Mearif”.

Prandaj pejgamberi (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) agjërontë pjesën më të madhe të muajit Sha’aban. Në dy Sahihët transmetohet se Aishja (Allahu qoftë i kënaqur me të) ka thënë: “Nuk e kam parë asnjëherë të Dërguarin e Allahut të plotësojë ndonjë muaj me agjërim, me përjashtim të Ramazanit, dhe nuk e kam parë të agjëronte në ndonjë muaj, aq sa agjëronte në Sha’aban.” Në këtë hadith tregohet se pejgamberi (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) agjëronte ditët më të shumta të muajit Sha’aban.

Prej mirësive të muajit Sh’aban është fakti që Allahu i Lartmadhëruar i fal të gjitha krijesat në natën e mesit të muajit Sha’aban, me përjashtim të mushrikut (idhujtarit) dhe mushahinit (ai që ka mllef dhe urrejtje ndaj vëllait musliman).

Në Sunen të Ibën Maxhes, transmetohet nga Ebu Musa El-Esh’arij (Allahu qoftë i kënaqur me të) se i Dërguari i Allahut (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) ka thënë: “Allahu i Lartësuar vështron në natën e mesit të muajit Sha’aban dhe i fal të gjitha krijesat e Tij, me përjashtim të mushrikut dhe mushahinit.” Prandaj muslimani duhet t’i largohet të gjitha gjynaheve në përgjithësi, e veçanërisht këtyre dy gjynaheve të mëdha, që u përmendën në këtë hadith: Shirku dhe shahnaja. Shirku (t’i bësh shok Allahut), me të cilin nëse dikush vdes me të ka për të qenë përgjithmonë në zjarr, dhe për atë nuk ka asnjë mbrojtës, ndihmues dhe ndërmjetësues. Dhe shahnaja, që është mllefi ndaj muslimanit dhe urrejtja e tij, për shkak të një epshi në vetvete.

Në anë tjetër, ajo që bëjnë disa njerëz duke veçuar natën e mesit të muajit Sha’aban me falje natën dhe lutje dhe që veçojnë atë ditë me agjërim, dije -Allahu të ruajtë-, se këto nuk janë të ligjshme, aq sa konsiderohen si bidate tek ndjekësit e Sunetit, që hyjnë në fjalën e të Dërguarit të Allahut (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të): “Çdo bidat është humbje.”

Përgatiti  Ebu Ismail Ahmed Abdul-Alijmi.

Autor: Hafizi Ebul Fida’ Ismail ibën Umer ibën Kethir El-Kureshij Ed-Dimeshkij

(700-774 sipas Hixhretit)

Shejkhu dhe imami i famshëm, mjeshtri që ka përvetësuar dhe mësuar përmendësh, Imadud-Dijn Ebul-Fida’ ibën khatijb Ebi Hafs Umer ibën Kethir El-Basrauij Esh-Shafi’ij (Allahu e mëshiroftë dhe qoftë i kënaqur me të) thotë:

Gjithë falënderimet dhe lavdërimet i takojnë Allahut, i Cili e çeli Librin e Tij me falënderim dhe thotë:”Gjithë falënderimet dhe lavdërimet janë për Allahun, Zotin e gjithë botëve. I Gjithëmëshirshmi, Mëshirploti. I Vetmi Zotërues dhe Sundues  i Ditës së Shpërblimit.” (El-Fatiha 2-4)  Ai përsëri thotë: ”Gjithë falënderimet dhe lavdërimet janë për Allahun i Cili i ka dërguar robit të Tij (Muhamed) Librin dhe nuk ka sjellë e nuk ka lejuar në të asnjë shtrembërim. (Ai e ka bërë atë) të Drejtë e të Qartë për t’u tërhequr vëmendjen (mosbesimtarëve) për ndëshkim të ashpër prej Tij dhe për të përgëzuar besimtarët që punojnë drejtësi, se ata do të kenë shpërblim të vyer (Xhenetin) . Ata do të banojnë aty përherë. Dhe për të këshilluar ata të cilët thanë:Allahu ka lindur bir (ose bij e fëmijë). Asnjë dije nuk kanë ata për një gjë të tillë, as edhe të parët e tyre. Fjalë e rëndë del nga goja e tyre. Ata nuk thonë gjë tjetër veçse gënjeshtër.” (El-Kehf 1-5) Ai e çeli krijimin e Tij me falënderim dhe lavdërim.Ai thotë: ”Gjithë falënderimet dhe lavdërimet i takojnë vetëm Allahut i Cili krijoi qiejt dhe tokën, solli errësirën dhe dritën, megjithatë ata që nuk besojnë mbajnë të tjerë si të barabartë me Zotin e tyre.” (En-Aam 1) Ai e mbylli atë me falënderim dhe lavdërim, ku thotë pasi përmendi përfundimin e banorëve të Xhenetit dhe atyre të zjarrit: ”Dhe do të shihni melaiket të rrethojnë Arshin (e Allahut) nga të gjitha anët duke lartësuar Lavditë e Zotit të tyre. Dhe ata(gjithë krijesat) do të gjykohen drejt e me të vërtetën dhe do të thuhet: Gjithë falënderimet dhe lavdërimet janë për Allahun, Zotin e gjithë botëve.” (Ez-Zumer 75) Prandaj, Allahu i Lartësuar thotë: ”Dhe Ai është Allahu, askush nuk ka të drejtë të adhurohet përveç Atij. Për Të është gjithë falënderimi dhe lavdërimi në të parën (në këtë botë) dhe në të fundit (në jetën e Pasosur). Atij i takon vendimi dhe tek Ai do të ktheheni (ju të gjithë).” (El-Kasas 70) Ashtu siç Ai thotë: ”Gjithë falënderimet dhe lavdërimet janë për Allahun të Cilit i përkasin gjithë ç‘është në qiej dhe gjithë ç‘është në tokë. Për Të janë gjithë falënderimet dhe lavdërimet në jetën e Pastajme dhe Ai është më i Urti Gjithëgjykues, Njohësi i gjithçkaje.” (Sebe’ë 1)

Atij i takon falënderimi në fillim dhe në fund. D.m.th.: Në çdo gjë që Ai krijoi apo do të krijojë, vetëm Atij i takon falënderimi për të gjitha këto.Ashtu siç thotë namazliu kur falet: ”O Allah!Zoti ynë, Ty të takon falënderimi dhe lavdërimi, aq sa mbushen plot qiejt dhe toka dhe aq sa të mbushet ajo që Ti dëshiron më pas” (Siç e transmeton Muslimi në Sahihun e tij me nr. 771, nga El-Bera’ ibën Azib – Allahu qoftë i kënaqur me të-).Prandaj, banorët e Xhenetit do ta kenë dhunti madhërimin, falënderimin dhe lavdërimin e Tij, ashtu sikurse do të kenë dhunti frymëmarrjen. D.m.th.:Do ta madhërojnë, do ta falënderojnë dhe do ta lavdërojnë Atë, aq herë sa do të marrin frymë. Kjo për arsye se do të shohin begatitë madhështore që Ai u ka dhënë, do të shohin fuqinë e Tij të përsosur dhe pushtetin madhështor të Tij, si  dhe do të shohin bollëkun e Tij të njëpasnjëshëm dhe vazhdimësinë e bamirësisë së Tij. Me këtë rast, Allahu i Lartësuar thotë: ”Padyshim se ata që besojnë dhe punojnë mirësi e drejtësi, Zoti i tyre do t’i udhëzojë nëpërmjet besimit të tyre. Ndër ta do të rrjedhin lumenj në kopshtet e lumturisë (Xhenet). Lutja e tyre atje do të jetë: Lavdi të qoftë Ty o Allah! Dhe selam (paqë e siguri) do të jenë përshëndetjet e tyre atje (në Xhenet). Ndërsa lutja e fundit do të jetë: Gjithë falënderimet dhe lavdërimet janë  për Zotin e gjithë botëve.” (Junus 9-10)

Gjithë falënderimet dhe lavdërimet janë për Allahun i Cili dërgoi të dërguarit e Tij: ”Të dërguar si përgëzues dhe si paralajmërues në mënyrë që njerëzimi të mos ketë më arsye për t’u shfajësuar ndaj Allahut pas të dërguarve.” (An-Nisa’ 165). Ai e përfundoi dërgimin e tyre me pejgamberin që nuk dinte shkrim dhe këndim, arab, nga Meka, i cili udhëzon në rrugët më të drejta. Ai e dërgoi atë tek të gjitha krijesat e Tij, njerëzit dhe xhindët, që prej kohës që ai u dërgua, e derisa të çohet Kijameti.Siç thotë Allahu i Lartësuar:” Thuaj(O Muhamed):O njerëz! Vërtet që unë jam sjellë tek jut ë gjithë si i dërguar i Allahut-të Cilit i takon mbisundimi i qiejve dhe i tokës. Askush nuk meriton dhe nuk duhet të adhurohet përveç Atij. Kështu pra, besoni në Allahun dhe në të dërguarin e Tij, pejgamberin që nuk di shkrim as këndim, i cili beson në Allahun dhe në fjalët e Tij, dhe ndiqeni pra atë që të mund të jeni të udhëzuar.” (Al-A’raf 158) I Lartësuari thotë: ”Që unë me anë të tij t’ju këshilloj ju dhe ata që ai do të arrijë.” (En-Aam 19)

Kujtdo që i arrin ky Kur’an prej arabëve dhe joarabëve,të zinj dhe të kuq, njerëz dhe xhindë, i është këshillues dhe tërheqës vërejtjeje për të. Prandaj i Lartësuari thotë: ”Por ata të cilët e mohojnë atë (Kur’anin), zjarri do të jetë vendtakimi i tyre i premtuar.” (Hud 17) Kushdo që e mohon Kur’anin prej atyre që përmendëm, zjarri do të jetë vendtakimi i tyre i premtuar, ashtu siç Allahu i Lartësuar tha. Ai gjithashtu thotë: ”Atëherë më lini Mua të Vetëm me të atillët që përgënjeshtrojnë këtë mesazh (Kur’anin)! Ne do t’i ndëshkojmë ata pak nga pak, nga të mos e marrin vesh. Dhe Unë do t’u jap atyre afat.” (El-Kalem 44-45)

I dërguari i Allahut (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) thotë: ”Jam dërguar tek i kuqi dhe i ziu.” (Transmeton Muslimi në Sahihun e tij me nr.521, nga hadithi i Xhabirit         (Allahu qoftë i kënaqur me të). Muxhahidi thotë: D.m.th.: Njerëzit dhe xhindët. Pra Ai-paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të- , është i dërguar i Allahut tek të gjitha krijesat: Njerëzit dhe xhindët. Ai është komunikues nga Allahu i asaj që Ai i shpalli prej këtij Libri Famëlartë të cilit: ”Nuk i hyn e kota as nga para, as nga prapa: Ai është i zbritur nga (Allahu) më i Urti, më i Denji dhe Zotëruesi i të gjitha lavdërimeve.” (Fusilet 42)

Ai u mësoi atyre në të nga Allahu i Lartësuar se Ai i nxiti ata për kuptimin e tij. I Lartësuari thotë: ”A nuk mendojnë thellë për Kur’anin? Po të kishte qenë ai prej dikujt tjetër e jo prej Allahut, sigurisht që do të kishin gjetur në të mjaft kundërthënie e mospërputhje.” (An-Nisa’ 82) Allahu i Lartësuar thotë: ”(Ky është) një Libër gjithë bekime e mirësi, të cilin Ne ta kemi zbritur ty me qëllim që ata të mendojnë e të thellohen në vargjet e tij dhe që njerëzit e brumosur me mendje të shëndoshë të mund të përkujtojnë.” (Sad 29)Gjithashtu i Lartësuari thotë: ”A nuk mendojnë thellë ata për Kur’anin, apo zemrat e tyre janë të kyçura (për ta kuptuar atë)?” (Muhamed 24)

Atëherë, është detyrë për dijetarët që të zbulojnë kuptimet e fjalës së Allahut, ta komentojnë atë, ta kërkojnë nga vendburimet përkatëse, ta mësojnë atë dhe t’ua mësojnë edhe të tjerëve, siç Allahu i Lartësuar thotë: ”(Dhe përkujtoni)kur Allahu mori besë nga ata të cilëve iu dhanë Librat e parë për ta bërë të njohur e të qartë lajmin dhe të mos e fshihnin atë, por ata e hodhën atë tej pas shpine dhe bënë tregti me të për një fitim të mjerë! Dhe vërtet më e keqja është ajo që ata blenë!” (Al-Imran 187) I Lartësuari thotë: ”Vërtet ata që shkëmbyen një vlerë fare të vogël duke humbur premtimin e Allahut dhe betimet e tyre, këta nuk do të kenë aspak pjesë në Botën e Pastajme (në Xhenet). Allahu as nuk dot’u flasë atyre, as nuk do t’u hedhë shikimin në Ditën e Ringjalljes dhe as nuk do t’i pastrojë, dhe për ta do të ketë ndëshkim të dhimbshëm.” (Al-Imran 77)

Allahu i Lartësuar i nënçmoi ndjekësit e Librit (çifutët dhe të krishterët) para nesh, për shkak se ata i kthyen shpinën Librit që Allahu u dërgoi dhe u dhanë pas dynjasë dhe grumbullimit të të mirave të saj, duke u marrë me gjëra të tjera ndaj asaj që u urdhëruan, prej ndjekjes së Librit të Allahut.

Ngelet detyrë për ne –o muslimanë-, që t’i japim fund asaj të cilën Allahu i Lartësuar e nënçmoi. Le të zbatojmë urdhrat që Ai na urdhëroi, duke mësuar Librin e Allahut që ka zbritur tek ne dhe t’ua mësojmë edhe të tjerëve, ta kuptojmë dhe t’ua mundësojmë edhe të tjerëve kuptimin e tij. Allahu i Lartësuar thotë: ”A nuk ka ardhur koha për zemrat e atyre që besojnë besojnë të ndikohen nga mesazhi përkujtues i Allahut (nga Kur’ani) dhe nga ajo që u është shpallur nga e vërteta, që të mos bëhen si ata që iu dhanë Librat e parë më përpara, për të cilët kaloi shumë kohë, ndërsa zemrat e tyre u forcuan (u bënë gur)? Dhe shumica e tyre qenë të pabindur dhe të panënshtruar ndaj Allahut. Dijeni se Allahu i  jep jetë tokës pas vdekjes së saj! Me të vërtetë që Ne i kemi bërë të qarta ajetet (shenjat,treguesit,shpalljet) për ju, me qëllim që ju mbase kuptoni.” (El-Hadid 16-17). Fakti që Allahu i Lartësuar e përmendi këtë ajet pas atij që ishte para tij, na bën të kuptojmë se Allahu i Lartësuar ashtu sikurse i jep jetë tokës pas vdekjes së saj, po ashtu i zbut edhe zemrat me Iman (besim) pasi ato janë ashpërsuar nga gjynahet dhe mëkatet. Nga Allahu shpresojmë që të na përgjigjet dhe ta bëj këtë me ne, se padyshim Ai është Dhënës i Madh, Bujar.

Nëse dikush pyet dhe thotë: Atëherë, cilat janë rrugët më të mira të komentimit të Kur’anit?

Përgjigjia është: Padyshim që rrugët më të sakta për këtë, janë që Kur’ani të komentohet me Kur’an. Ajo që është përgjithësuar në një vend të Kur’anit është komentuar në një tjetër vend. Nëse kjo nuk të mundësohet atëherë duhet të kthehesh tek Suneti, sepse ai është shpjegues i Kur’anit dhe sqarues i tij. Madje imam Ebu Abdilah Muhamed ibën Idris Esh-Shafi-ij (Allahu e mëshiroftë) thotë: Çdo gjykim me të cilin ka gjykuar i Dërguari i Allahut (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) është prej asaj që ai ka kuptuar nga Kur’ani. Allahu i Lartësuar thotë: ”Sigurisht që Ne të kemi zbritur ty(O Muhamed) Librin (Kur’anin) me të vërtetën që të mund të gjykosh mes njerëzve me anë të asaj që Allahu të ka shpallur ty, kështu që mos kërko falje për të pabesët.” (An-Nisa’ 105) I Lartësuari thotë: ”Ndërsa edhe ty (O Muhamed) me përkujtuesin me këshilla (Kur’anin), që ti të mund t’u shpjegosh njerëzve qartë se çfarë u është zbritur atyre dhe që të mund të mendojnë.” (En-Nahl 44) Gjithashtu i Lartësuari thotë: ”Dhe nuk ta kemi zbritur ty Librin (Kur’anin), veçse që të mund t’u shpjegosh qartë atyre ato çështje për të cilat ata kanë mendime të ndryshme e kundërshtojnë dhe si udhëheqje për veprim e përkujtim mëshire për popullin që beson.” (En-Nahl 64)

Prandaj, i Dërguari i Allahut (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) thotë: ”Vini re! Mua më është dhënë Kur’ani dhe një tjetër si ai bashkë me të.” (Transmeton Ahmedi dhe Ebu Daudi në “Sunen” me nr. 4604, nga Mikdam ibën Ma’dikerib (Allahu qoftë i kënaqur me të). D.m.th.: Suneti. Suneti po ashtu ka zbritur me shpallje sikurse Kur’ani, vetëm se Suneti nuk këndohet siç këndohet Kur’ani. Imam Shafiu (Allahu e mëshiroftë) dhe imamllarë të tjerë e kanë faktuar këtë me argumenta të shumtë, por nuk është vendi i shtjellimit të kësaj teme këtu.

Pra, ti duhet ta kërkosh komentimin e Kur’anit prej tij, e nëse nuk e gjen në të, atëherë nga Suneti siç i tha i Dërguari i Allahut (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) Muadhit, kur e dërgoi në Jemen: ”Me çfarë do të gjykosh?” Iu përgjigj: Me Librin e Allahut! I tha: ”Nëse nuk gjen në të?” Iu përgjigj: Me Sunetin e të Dërguarit të Allahut. I tha: ”Nëse nuk gjen në të?” Iu përgjigj: Do përpiqem me mendimin tim. Transmetuesi thotë: I Dërguari i Allahut (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) e goditi në gjoksin e tij dhe i tha: ”Gjithë falënderimet dhe lavdërimet i takojnë Allahut që e drejtoi të dërguarin e të Dërguarit të Allahut, tek ajo që pëlqen i Dërguari i Allahut. ”Ky hadith ndodhet në Mesanijd dhe Sunen, me zinxhir transmetimi të mirë, siç e kemi sqaruar në vendin e vet.

Pra, atëherë, nëse nuk e gjejmë komentimin në Kur’an dhe as në Sunet, do kthehemi tek fjalët e sahabëve, sepse ata janë më të mirënjohur për të, ngase përjetuan çaste dhe momente me të cilat u veçuan nga të tjerët. Ata posedojnë të kuptuarit e plotë, dijen e saktë dhe punën e mirë, e veçanërisht dijetarët dhe të mëdhenjtë e tyre, si katër imamët dhe udhëheqësit e drejtë, imamët e udhëzuar dhe Abdullah ibën Mes’udi-Allahu qoftë i kënaqur me të-.

Imam Ebu Xha’fer Muhamed ibën Xherir thotë: Na ka thënë Ebu Kurejb, na ka thënë Xhabir ibën Nuh, na ka thënë El-A’amesh, nga Ebi Dhuha, nga Mesruku i cili thotë se Abdullahi -d.m.th. ibën Mes’udi thotë: Për Atë, veç të Cilit nuk ka të adhuruar tjetër! Për çdo ajet që ka zbritur nga Allahu, unë di se për çfarë ka zbritur dhe ku ka zbritur. E sikur të dija vendin e ndonjërit që është më i ditur për Librin e Allahut se mua, tek i cili mund të shkohet do të shkoja. El-A’amesh, gjithashtu thotë: Transmetohet nga Ebu Uail, nga ibën Mes’udi i cili thotë: Kur ndonjëri prej nesh mësonte dhjetë ajete, nuk fillonte me të tjerat pa njohur kuptimet e tyre dhe pa punuar me to.

Ebu Abdurrahman Es-Sulemij thotë: Na kanë treguar ata të cilët na lexonin, të cilëve u lexonte pejgamberi (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të), se kur mësonin dhjetë ajete, nuk kalonin tek të tjerat derisa të punonin me atë që kuptohej prej tyre, e kështu mësuam Kur’anin dhe punën bashkë.

Prej tyre është dijetari det në dituri, Abdullah ibën Abasi, djali i xhaxhait i të Dërguarit të Allahut (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) dhe përkthyesi i Kur’anit, me bereqetin e lutjes së të Dërguarit të Allahut (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të), i cili u lut për të dhe tha: ”O Allah! Mundësoja kuptimin e fesë dhe mësoja komentimin!” (E transmeton Ahmedi në Musned dhe rrënja e tij është në Sahihun e Buhariut me nr.75).

Ibën Xheriri thotë: Na ka thënë Muhamed ibën Besh-shar, që thotë: Na ka thënë Ueki’u, nga Sufjani, nga El-A’amesh, nga Muslimi i cili thotë: Abdullahi d.m.th. ibën Mes’udi thotë: ”Sa përkthyes i mirë i Kur’anit është ibën Abbasi!” Më pas e transmetoi nga Jahja ibën Daud, nga Is-hak El-Ezrek, nga Sufjani, nga El-A’amesh, nga Muslim ibën Subejh Ebi Dhuha, nga Mesruku, se ibën Mes’udi thotë: ”Sa përkthyes i mirë i Kur’anit është ibën Abbasi!” Më pas e transmetoi nga Bundar, nga Xha’fer ibën Aun, nga El-A’amesh, po ashtu.

Ky është një zinxhir transmetimi i saktë deri tek ibën Mes’udi, i cili u shpreh për ibën Abbasin me këtë shprehje. Ibën Mes’udi (Allahu qoftë i kënaqur me të), ndërroi jetë në vitin tridhjetë e dy  –duke iu referuar mendimit më të saktë- , ndërsa ibën Abbasi jetoi edhe tridhjetë e gjashtë vjet pas tij. Si mendon ti, sa dituri ka përfituar ai pas ibën Mes’udit?

El-A’amesh transmeton se Ebu Uail thotë: Aliu caktoi zëvendës të tijin gjatë kryerjes së Haxhit ibën Abbasin, i cili mbajti një ligjëratë për njerëzit, në të cilën lexoi Suren El-Bekareh (në një tjetër transmetim: Suren Nur) dhe e komentoi me një komentim, të cilin po ta kishin dëgjuar romakët, turqit dhe dejlemët do të kishin pranuar Islamin.

Për këtë arsye, pjesa dërmuse që transmeton Ismail ibën Abdurrahman Es-Sudij i madhi në tefsirin e tij, është nga këta dy burra: Abdullah ibën Mes’udi dhe ibën Abbasi. Por ndonjëherë ai transmeton prej tyre gjëra që ata i tregojnë nga ndjekësit e Librave të parë, gjë të cilën i Dërguari i Allahut (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) e lejoi duke thënë: ”Komunikoni prej meje qoftë edhe një ajet, flisni prej ehli Kitabit (ndjekësve të Librave të parë) dhe nuk ka problem. Kush gënjen qëllimisht ndaj meje, le të përgatiti ndenjësen e tij prej zjarri.” E transmeton Buhariu nga Abdullahi. Prandaj Abdullah ibën Amër ditën e Jermukut mori dy psalme nga librat e ehli kitabit dhe fliste nga ato duke iu mbështetur asaj që kuptoi nga ky hadith për lejimin e kësaj gjëje.

Por këto hadithe israilijate (citate të marra nga librat e ndjekësve të librave të parë) përmenden thjesht për t’u cituar dhe jo për të përforcuar mendimin.Ngase ato janë tre lloje:

Lloji i parë: Ajo që e njohim që është e saktë prej njohurive të fesë sonë që dëshmon për vërtetësinë e saj dhe kjo është e saktë.

Lloji i dytë: Ajo për të cilën jemi të sigurt se është gënjeshtër sepse kemi në fenë tonë atë që është në kundërshtim me të.

Lloji i tretë: Ajo për të cilën është heshtur, dhe nuk është as prej llojit të parë dhe as prej llojit të dytë. Ne këtë lloj, as nuk e besojmë dhe as nuk e përgënjeshtrojmë, por lejohet të citohet siç e parashtruam. Në përgjithësi, ato nuk përmbajnë ndonjë dobi që kthehet tek ndonjë çështje fetare; prandaj edhe dijetarët e ehli kitabit kanë mosmarrëveshje të shumta mes njëri-tjetrit rreth tyre. Madje edhe komentuesit kanë mospërputhje mes veti për shkak të tyre, siç e sheh këtë kur ata përmendin emrat e bujtësve të shpellës, ngjyrën e qenit të tyre, numrin e tyre, për shkopin e Musait nga ç’pemë ishte? Emrat e shpendëve që Allahu i ngjalli për Ibrahimin, përcaktimi i copës së mishit prej lopës që prekën të vdekurin, lloji i pemës prej së cilës Allahu i foli Musait, e të tjera gjëra për të cilat Allahu nuk dha detaje në Kur’an, të cilat nuk përmbajnë ndonjë dobi, nga e cila mund të përfitojnë njerëzit në këtë botë dhe as në botën tjetër. Mirëpo përcjellja e mosmarrëveshjes që ata kanë është e lejuar, siç thotë Allahu i Lartësuar: ”Thonë  (disa) se ata ishin tre, qeni i katërti i tyre; dhe (të tjerë) thonë se ata ishin pesë, qeni i gjashti – duke marrë kështu me mend të fshehtën – ; (megjithatë të tjerë prapë) thonë se ata ishin shtatë dhe qeni i teti. Thuaju: Zoti im e di më mirë numrin e tyre; askush nuk e di atë përveç një pakice të vogël. Kështu që mos diskuto veçse me provën e qartë dhe mos merr mendim nga asnjë prej tyre për çështjen e bujtësve të shpellës.” (El-Kehf 22)  Ky ajet fisnik përmban edukatën se si duhet të sillemi në raste të tilla, sepse Allahu i Lartësuar njoftoi për tre mendime të tyre dhe i quajti të dobëta dy mendimet e para dhe heshti ndaj të tretit.Dhe ky është një fakt se mendimi i tretë është i sakti, se po të ishte i dobët do ta refuzonte ashtu siç refuzoi dy të tjerët. Ai i bëri të kuptojnë se njohja e numrit të tyre nuk ka ndonjë dobi, prandaj në këtë rast tha: ”Thuaju: Zoti im  e di më mirë numrin e tyre.” Kjo për arsye se këtë nuk e dijnë vetëm se pak prej njerëzve, të cilëve ua ka mësuar Allahu; e prandaj tha: ”Kështu që mos diskuto veçse me provën e qartë.”, d.m.th. : Mos e mundo veten tënde për atë që nuk mundesh dhe nuk të sjell dobi, e mos i pyet ata për këtë se nuk dijnë tjetër veçse të marrin me mend të fshehtën. Kjo padyshim që është mënyra më e mirë e përcjelljes së mosmarrëveshjes që ekziston, duke i përfshirë të gjitha mendimet, duke përmendur të saktin dhe duke refuzuar mendimet e tjera të pavlefshme. Pra dobia e mosmarrëveshjes dhe fryti i saj përmenden, që të mos zgjatet mosmarrëveshja dhe kundërshtimi për gjëra pa interes, duke i lënë kështu gjithnjë vend angazhimit me më të rëndësishmen. Ndërsa kush tregon mosmarrëveshjen në një çështje dhe nuk përfshin të gjitha mendimet e njerëzve atëherë mënyra e trajtimit të çështjes nga ana etij është e mangët, sepse e vërteta mund të jetë në atë që ai e la. Po kështu, trajtim i mangët konsiderohet edhe ai, ku përcjellësi i tij tregon se ka mosmarrëveshje në një çështje dhe nuk tregon se cili është mendimi i saktë në të. Nëse saktëson mendimin e pasaktë qëllimisht, atëherë ka gënjyer qëllimisht, ose është i paditur dhe gaboi. Ka edhe të tjerë që tregojnë mosmarrëveshje për gjëra pa interes, ose që tregojnë mendime të shumta në të shprehur, por që në të vërtetë kthehen vetëm te një mendim ose dy. Këta lloj njerëzish kanë humbur kohën, duke shtuar njohuritë me gjëra që nuk janë të sakta, prandaj janë si ai që vesh rroba të rreme. E vetëm Allahu jep sukses për të vërtetën.

Sufjan ibën Ujejneh transmeton nga Abdullah ibën Ebi Jezijd, i cili thotë se: Ibën Abbasi, kur pyetej për ndonjë ajet në Kur’an e tregonte, e nëse nuk kishte diçka tregonte për të nga i Dërguari i Allahut (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) , e nëse nuk gjente nga ai tregonte nga Ebu Bekri dhe Umeri (Allahu qoftë i kënaqur me të dy) , e nëse nuk gjente përpiqej me mendimin e tij.

Temë

Kur komentimin nuk gjendet në Kur’an, as në Sunnet dhe as nga Sahabët, atëherë shohim se shumë nga imamllarët janë kthyer tek fjalët e tabi’inëve, si Muxhahid ibën Xhebr. Se ai ishte argument në komentimin e Kur’anit, siç thotë Muhammed ibën Is’hak: Na ka thënë Abane ibën Salih, nga Muxhahidi i cili thotë: E paraqita Mus’hafin tek ibën Abbasi tri herë, nga Surja El-Fatiha deri në fund të tij, duke qëndruar me të në çdo ajet të tij dhe duke e pyetur për të.

Ibën Xheriri thotë: Na ka thënë Ebu Kurejbi, i cili thotë: Na ka thënë Talk ibën Ganam, nga Uthman El-Mekkij, nga ibën Ebi Mulejke, i cili thotë: E pashë Muxhahidin duke pyetur ibën Abbasin për komentimin e Kur’anit dhe kishte me vete edhe fletët që shkruante. Ibën Abbasi i thoshte: Shkruaj! Derisa e pyeti për të gjithë komentimin. Prandaj, Sufjan Eth-Theurij thoshte: Nëse të vjen komentimi nga Muxhahidi të mjafton.

Po ashtu janë edhe tabi’inët e tjerë si: Seid ibën Xhubejr, Ikrimetu maula ibën Abbas, Ata’ë ibën Ebi Rabah, El-Hasen El-Basrij, Mesruk ibën El-Exhda’ , Seid ibën El-Musejjib, Ebi El-Alijeh, Rabi’ ibën Enes, Katadeh, Dhahhak ibën Muzahim, e të tjerë tabi’inë dhe brezit pas tyre. Mendimet e tyre përmenden dhe shprehjet e tyre kanë ndryshim të theksuar me njëra-tjetrën dhe kështu ai që nuk ka dije mendon se kjo është mosmarrëveshje dhe i parashtron ato si mendime të veçanta. Mirëpo realiteti nuk është kështu, sepse dikush prej tyre e shpreh diçka me sinonime ose krahasime, ndërsa dikush tjetër shprehet duke cituar tekstin ashtu siç është, e kështu të gjithë kthehen në të njëjtin kuptim në shumë prej rasteve. Prandaj, ai që është i zgjuar duhet ta diktoj këtë dhe Allahu është Udhëzuesi.

Shu’be ibën El-Haxhaxh thotë  –dhe po kështu thonë edhe të tjerë- :Mendimet e tabi’inëve në çështjet e degëve nuk janë argument, e atëherë si mund të jenë argument për komentimin e Kur’anit? D.m.th.: Nuk janë argument ndaj atyre që janë në kundërshtim me të, dhe kjo është e vërtetë. Por kur ata bien dakord për diçka , atëherë nuk ka pikë dyshimi që unanimiteti i tyre është argument. Ndërsa kur kanë mosmarrëveshje mes tyre, ata nuk janë argument ndaj njëri-tjetrit dhe as ndaj brezave që vijnë pas tyre.Në këtë rast duhet kthyer tek gjuha e Kur’anit , ose e Sunetit, ose tek gjuha arabe në përgjithësi , ose tek fjalët e sahabëve rreth asaj çështjeje.

Kurse komentimi i Kur’anit thjesht me mendim është i ndaluar, siç transmeton Muhamed ibën Xheriri –Allahu e mëshiroftë- , i cili thotë: Na ka thënë Muhamed ibën Besh-shar, që thotë: Na ka thënë Jahja ibën Seid, na ka thënë Sufjani, që thotë: Më ka thënë Abdul-E’ala –që është ibën Amir Eth-The’alabij-, nga Seid ibën Xherir, nga ibën Abbasi, nga pejgamberi (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të), i cili thotë:”Kush thotë diçka në Kur’an me mendimin e tij, ose me atë që nuk di, le të përgatiti ndenjësen e tij në zjarr.”

Po kështu e transmeton Tirmidhiu dhe Nesai, nga rrugë të ndryshme transmetimi, nga Sufjan Eth-Theurij, si ai. E transmeton edhe Ebu Daudi, nga Mused-ded, nga Ebi Auaneh, nga Abdul-E’ala, si ai. Tirmidhiu thotë: Ky është hadith hasen.

Gjithashtu, kështu e transmeton edhe ibën Xheriri, nga Jahja ibën Talha El-Jerbu’ij, nga Sherijk, nga Abdul-E’ala, si ai nga pejgamberi (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të). Por, Muhamed ibën Humejd e transmetoi nga El-Hakem ibën Beshijr, nga Amër ibën Kajs El-Mulaij, nga Abdul-E’ala, nga Seidi, nga ibën Abbasi prej fjalës së tij dhe jo nga pejgamberi (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të). Ka ardhur nga Muhamed ibën Humejd, nga Xheriri, nga Lejthi, nga Bekr, nga Seid ibën Xhubejr, nga ibën Abbasi prej fjalës së tij, dhe Allahu është më i Dijshmi.

Ibën Xheriri thotë: Na ka thënë El-Abbas ibën Abdul-Adhijm El-Anberij, që thotë: Na ka thënë Habban ibën Hilal, që thotë, na ka thënë Suhejli vëllai i Hazmit, që thotë, na ka thënë Ebu Imran El-Xheunij, nga Xhundub, se i Dërguari i Allahut (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) thotë: ”Kush thotë në Kur’an diçka me mendimin e tij, padyshim ka gabuar.”

Këtë hadith e transmeton Ebu Daudi, Tirmidhiu dhe Nesaiu, nga hadithi i Suhejl ibën Ebi Hazm El-Kutaij, dhe Tirmidhiu thotë se është “garijb”, ndërsa disa prej dijetarëve kanë folur për Suhejlin.

Në një transmetim të tyre ka ardhur ky tekst: ”Kush thotë diçka në Librin e Allahut me mendimin e tij dhe thotë të vërtetën, ai padyshim ka gabuar.”  Kjo sepse ai mori përsipër të thotë atë për të cilën nuk ka njohuri dhe ndoqi atë për të cilën nuk u urdhërua. Edhe nëse ai e gjen të vërtetën ai në të njëjtën kohë ka gabuar.sepse nuk veproi ashtu siç duhej të vepronte. Ai është si ai që gjykon mes njerëzve me injorancë, prandaj ai është në zjarr, edhe pse gjykimi i tij mund të jetë i drejtë. Por sidoqoftë, krimi i tij është më i lehtë se ai që gabon, dhe Allahu është më i Dijshmi. Allahu i quajti trilluesit gënjeshtarë: ”Përderisa ata nuk sollën dëshmues, ata janë gënjeshtarë tek Allahu.” (En-Nur 13) Pra trilluesi është gënjeshtar. Edhe nëse akuzon atë që ka bërë imoralitet në të njëjtën kohë, sepse tregoi një lajm që nuk i lejohej ta tregonte, edhe pse ai tregon atë që di, sepse mori përsipër të thotë atë për të cilën nuk ka njohuri, dhe Allahu është më i Dijshmi.

Prandaj, shohim se shumë prej selefëve (të parëve tanë të mirë) e kishin problem të komentonin atë për të cilën nuk kishin njohuri. Siç transmeton Shu’beh, nga Sulejmani, nga Abdullah ibën Mur-reh, nga Ebi Ma’amer, i cili thotë se Ebu Bekër Es-Sid-dijku (Allahu qoftë i kënaqur me të) thotë: Cila tokë do të më mbaj dhe cili qiell do më bëj hije nëse them në Librin e Allahut atë që nuk e di.

Ebu Ubejd Kasim ibën Sel-lam thotë: Na ka thënë Muhamed ibën Jezijd, nga El-A’uam ibën Hausheb, nga Ibrahim Et-Tejmij, se Ebu Bekri Es-Sid-dijku u pyet për fjalën e Allahut të Lartësuar: ”Dhe fruta, dhe Ab-ba (barishte e kullotë).” (Abese 31), dhe u përgjigj: Cili qiell do të më bëj hije dhe cila tokë do të më mbaj nëse them në Librin e Allahut atë që nuk e di.(Ky transmetim ka zinxhir të ndërprerë)

Ebu Ubejd gjithashtu thotë: Na ka thënë Jezijdi, nga Humejdi, nga Enesi, se Umer ibën El-Khattab lexoi mbi minber: ”Dhe fruta, dhe Ab-ba.” Dhe tha: Këto fruta i njohëm, ndërsa Ab-ba, çfarë është? Më pas u kthye në vetvete dhe tha: Ky është sforcimi o Umer.

Abëd ibën Humejd thotë:  Na ka thënë Sulejman ibën Harb, që thotë, na ka thënë Hammad ibën Zejd, nga Thabit, nga Enesi, i cili thotë: Ishim tek Umer ibën El-Khattab (Allahu qoftë i kënaqur me të) dhe mbi rrobën që kishte veshur kishte katër mballoma. Ai lexoi: “Dhe fruta, dhe Ab-ba.” Dhe tha: Çfarë është “Ab-ba”? Më pas tha: U ndaluam nga stërmundimi. E ç’të mundon nëse nuk e di.

Nga kjo kuptojmë, se ata të dy (Allahu qoftë i kënaqur me të dy),donin të zbulonin formën e “Ab-ba”, se përsa i përket faktit që është një bimë nga toka është diçka e qartë që dihet, se Allahu i Lartësuar thotë: “Dhe Ne e bëjmë drithin (grurin), të rritet në të, Dhe rrushtë… .”( Abese 27-28)

Ibën Xheriri thotë: Na ka thënë Ja’kub ibën Ibrahim, që thotë: Na ka thënë ibën Ulejjeh, nga Ejjubi, nga ibën Ebi Mulejke, i cili thotë se ibën Abbasi u pyet për një ajet, për të cilin nëse do të pyetej ndonjëri prej jush do të fliste për të, ndërsa ai refuzoi të fliste për të. Zinxhiri i transmetimit është i saktë.

Ebu Ubejd thotë: Na ka thënë Ismail ibën Ibrahim, nga Ejjubi, nga ibën Ebi Mulejke, që thotë: Një burrë pyeti ibën Abbasin për fjalën e Allahut ku thotë: “Një ditë, gjatësia e së cilës është sa një mijë vjet në llogarinë tuaj.” (Es-Sexhde 5) Dhe ibën Abbasi i tha atij: E ç’është: “Dita, përmasat e së cilës janë sa pesëdhjetë mijë vjet.” (El-Mearixh 4) Ai burri i tha: Unë të pyeta që të ma tregosh ti! Ibën Abbasi i tha: Ato janë dy ditë të cilat Allahu i përmendi në Librin e Tij dhe Allahu është më i Dijshmi për ato të dyja. Ibën Abbasi e pati të urryer të thoshte në Librin e Allahut atë që nuk e dinte.

Ibën Xheriri gjithashtu thotë: Më ka thënë Ja’kubi – d.m.th. ibën Ibrahimi, që thotë: Na ka thënë ibën Ulejje, nga Mehdi ibën Mejmun, nga El-Uelijd ibën Muslim që thotë: Talk ibën Habijb, erdhi tek Xhundub ibën Abdil-lah dhe e pyeti për një ajet në Kur’an. Ai tha: Do të kesh pasoja nga mua, por nëse je musliman çohu prej meje dhe ik, ose i tha, mos u ul me mua.

Maliku thotë: Nga Jahja ibën Seid, nga Seid ibën El-Musejjib, i cili kur pyetej për komentimin e ndonjë ajeti në Kur’an, thoshte: Ne nuk themi në Kur’an asgjë.

Lejthi thotë: Nga Jahja ibën Seid, nga Seid ibën El-Musejjib, i cili nuk fliste në Kur’an gjë tjetër përveç asaj që ishte e njohur.

Shu’be thotë: Nga Amër ibën Murreh i cili thotë se: Një burrë pyeti Seid ibën El-Musejjib për një ajet në Kur’an dhe ai i tha: Mos më pyet për Kur’anin, por po deshe pyet atë që pretendon se nuk i fshehet asnjë gjë, d.m.th.: Ikrimen.

Ibën Sheudheb thotë: Më ka thënë Jezijd ibën Ebi Jezijd, i cili thotë: E pyesnim Seid ibën El-Musejjib për hallallin dhe haramin dhe shihnim se ishte njeriu më i dijshëm, por kur e pyesnim për komentimin e ndonjë ajeti nga Kur’ani heshtëte, sikur të mos kishte dëgjuar.

Ibën Xheriri thotë: Më ka thënë Ahmed ibën Abdete Edh-Dhabbij, që thotë, na ka thënë Ham-mad ibën Zejd, që thotë, na ka thënë Ubejdullah ibën Umer, i cili thotë: Kam arritur Fukahatë e Medines, të cilët e konsideronin të madhe fjalën rreth komentimit të Kur’anit. Prej tyre ishte Salim ibën Abdullah, El-Kasim ibën Muhammed, Seid ibën El-Musejjib dhe Nafi’ë.

Ebu Ubejdi thotë: Na ka thënë Abdullah ibën Salih, nga Lejthi, nga Hisham ibën Ur’uete, që thotë: Nuk e kam dëgjuar asnjëherë  babanë tim të japë sugjerime për ndonjë ajet nga Libri i Allahut.

Ejjubi, Ibën A’un dhe Hisham Ed-Desteuaij, transmetojnë se Muhamed ibën Sirijn thotë: Njëherë, pyeta Abijdete Es-Selmanij për një ajet në Librin e Allahut dhe më tha: Ikën ata të cilët i dinin se për çfarë u zbrit Kur’ani? Kije frikë Allahun dhe përmbaju të saktës dhe goditjes në shenjë.

Ebu Ubejdi thotë: Na ka thënë Muadhi, nga ibën Aun, nga Abdullah ibën Muslim ibën Jesar, nga babai i tij, i cili thotë: Kur të flasësh prej Allahut, qëndro dhe shiko se çfarë ka para saj dhe ç’vjen pas saj.

Na ka thënë Hushejmi, nga Mugijre, nga Ibrahimi, i cili thotë se: Dijetarët tanë druheshin nga komentimi dhe e konsideronin diçka tepër të madhe.

Shu’be transmeton nga Abdullah ibën Ebi Es-Sefri, i cili thotë se Sha’bij thotë: Për Allahun! Unë kam pyetur për çdo ajet dhe nuk kam lënë asnjë ajet pa pyetur, por është transmetim nga Allahu i Lartmadhëruar.

Ebu Ubejdi thotë: Na ka thënë Hushejm, që thotë: Na ka thënë Umer ibën Ebi Zaideh, nga Sha’bij, nga Mesruku, i cili thotë: Kijeni frikë tefsirin(komentimin e Kur’anit), se ai padyshim që është transmetim nga Allahu.

Këto shprehje, si dhe të tjerat që kanë ardhur nga imamllarët e selefëve, nënkuptojnë se ata e kishin të vështirë të flisnin për komentimin e asaj për të cilën nuk kishin njohuri. Ndërsa kush flet për atë për të cilën ka njohuri gjuhësore dhe fetare, nuk ka bërë as edhe një shkelje. Për këtë arsye janë transmetuar shumë fjalë prej tyre dhe prej të tjerëve rreth komentimit të Kur’anit. Dhe kjo nuk përmban asnjë mospërputhje, sepse ata folën për atë që dinin dhe heshtën për atë që nuk dinin. Bile këtë duhet ta bëj çdokush, sepse ashtu sikurse njeriu duhet të heshti ndaj asaj për të cilën nuk ka njohuri, po ashtu e ka detyrë të thotë atë për të cilën pyetet dhe ka njohuri, siç Allahu i Lartësuar thotë: ”Për ta bërë të njohur e të qartë lajmin dhe të mos e fshihni atë.” (Al-Imran 187) Dhe siç është transmetuar nga rrugë të shumta në hadithin: “Kush pyetet për një dituri dhe e fsheh atë, do të lidhet me litarë zjarri Ditën e Kijametit.”

Hadithi që e transmeton Ebu Xa’fer ibën Xheriri është:

Na ka thënë Abbas ibën Abdul-Adhijm, që thotë: Na ka thënë Muhamed ibën Khalid ibën Athme, që thotë: Na ka thënë Xha’fer ibën Muhamed ibën Ez-Zubejrij, që thotë: Më ka thënë Hisham ibën Ur’uete, nga babai i tij, nga Aishja (Allahu qoftë i kënaqur me të), e cila thotë: Pejgamberi (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) nuk komentonte gjë tjetër nga Kur’ani, me përjashtim të disa ajeteve që mund të numërohen, të cilat ia kishte mësuar Xhibrili (paqja qoftë mbi të) .  Më pas e transmetoi nga Ebu Bekër Muhammed ibën Jezijd Et-Tarsusij, nga Ma’ën ibën Isa, nga Xha’fer ibën Khalid, nga Hishami, po si ai.

Ky padyshim është hadith i urryer dhe garijb, dhe personi i quajtur Xha’fer është i biri i Muhammed ibën Khalid ibën Zubejr ibën El-A’uaam El-Kurashij Ez-Zubejrij, për të cilin Buhariu thotë: Hadithi i tij nuk pasohet. Ndërsa Hafidh Ebul-Fet’h El-Ezdij thotë: Hadithi i tij është i urryer.

Imam Ebu Xa’fer, foli rreth kësaj çështjeje, ku ndër të tjerash tha se: Këto ajete njihen vetëm nëpërmjet shpalljes nga Allahu, me anë të Xhibrilit, i cili i ka marrë prej Tij. Ky do të ishte një sugjerim i saktë nëse hadithi do të ishte i vërtetë. Ngase prej Kur’anit, ka gjëra me të cilat Allahu është veçuar me dijen e tyre, një pjesë tjetër e dijnë edhe dijetarët, një pjesë tjetër e njohin arabët nga gjuha e tyre dhe një pjesë tjetër e njohin të gjithë dhe nuk ka asnjëri arsye të mos e dijë. Ky është mendimi që shpalosi ibën Abbasi, siç transmeton ibën Xheriri, i cili thotë: Na ka thënë Muhammed ibën Besh-shar, që thotë: Na ka thënë Muem-mel, që thotë: Na ka thënë Sufjani, nga Ebiz-Zinad, nga El-A’rexh, i cili thotë: Ibën Abbasi thotë: Tefsiri është në katër lloje: Të parin e njohin arabët prej gjuhës së tyre, të dytin nuk ka asnjëri arsye që të mos e dijë, të tretin e njohin dijetarët dhe të katërtin nuk e di askush tjetër përveç Allahut.

Ibën Xheriri thotë: Po e njëjta gjë është transmetuar nga një zinxhir transmetimi, që është në pikëpyetje:

Më ka thënë Junus ibën Abdul-E’ala Es-Sadefij, që thotë: Na ka njoftuar ibën Uehb, i cili thotë: Kam dëgjuar Amër ibën El-Harith, se ky i fundit kishte dëgjuar nga El-Kelbij, nga Ebi Salih, Maula Ummu Hani’, nga Abdullah ibën Abbasi, se i Dërguari i Allahut (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) ka thënë: “Kur’ani ka zbritur në katër shkronja: Hallalli dhe harami të cilin nuk ka askush arsye të mos e dijë, komentimi që e komentojnë arabët, komentimi që e komentojnë dijetarët dhe ai që është muteshabih (jo krejt të qarta për t’u kuptuar nga njerëzit), që nuk i di askush tjetër përveç Allahut të Lartmadhëruar, dhe kush pretendon se atë e di dikush tjetër përveç Allahut ai është gënjeshtar.”

Pikëpyetja, për të cilën tregoi Ibën Xheriri, është për arsye të Muhammed ibën Es-Saib El-Kelbij, sepse hadithin e tij e kan lënë dhe nuk e kanë pranuar, e ndoshta ai gaboi kur e adresoi tek pejgamberi (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të). E ndoshta ajo është prej fjalës së Ibën Abbasit, siç e parashtruam më lart dhe Allahu është më i Dijshmi për të saktën.

Përshtati në shqip: Bledar Ali

Me emrin e Allahut, Mëshiruesit, Mëshirëbërësit.

Falënderimet i takojnë vetëm Allahut, Zotit të botëve, e ardhmja u takon njerëzve të devotshëm, ndërsa përshëndetjet dhe nderimet ia dërgojmë të dërguarit të tij, njeriut më të zgjedhur dhe besnikut që kumtoi shpalljen, profetit, imamit dhe zotërisë tonë Muhamedit (paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të), familjes së tij dhe gjithë atyre që ndjekin udhëzimin e tij deri në ditën e gjykimit.

Falënderoj Allahun e Madhëruar, i Cili na begatoi me këtë takim në këtë muaj të begatë me vëllezërit e mi të ndershëm që i dua për hirë të Allahut, dhe me bijtë e mi të shtrenjtë, për tu këshilluar për të vërtetën e për tu udhëzuar drejt të vërtetës. E lus Allahun që ta bëjë këtë takim të begatë, ti përmirësojë zemrat dhe punët tona, të na ruajë nga veset e shpirtrave dhe punëve tona të këqia. Gjithashtu, e lusim Atë të ndihmojë fenë dhe të lartësojë fjalën e Tij, ti japë sukses shtetit tonë në gjërat që Ai i pëlqen dhe që janë në të mirë të robërve, në të njëjtën kohë i kërkojmë Atij që tu japë sukses të gjithë udhëheqësve muslimanë kudo që janë, në gjërat që përmirësojnë robërit dhe shtetin në përqëndrim të palëkundur në sheriatin e Allahut, i cili ngjason me anijen e Nuhut. Ai që udhëzohet drejt saj, shpëton, ndërsa ai që distancohet prej saj, shkatërrohet.

Pas kësaj hyrje që bëra, falënderoj organizuesit e këtij takimi, dekanatin e kësaj shkolle të cilët më ftuan në këtë takim, duke e lutur Allahun që ti begatojë përpjekjet e tyre, ti ndihmojë në çdo punë të mirë e tu bëjë dobi me ta njerëzve. Vërtet, Allahu është më i miri që mund ti lutemi.

O ju vëllezër që u dua për hir të Allahut! Bijë të ndershëm! Pak më parë e dëgjuat titullin e kësaj ligjërate që ka të bëjë me devotshmërinë dhe mënyrat e forcimit të saj.

Këtë titull zgjodhi universiteti, ose më saktë dekanati i kësaj shkolle, e unë e pranova një gjë të tillë për vetë faktin se kjo është një temë madhështore, e cila meriton që ti kushtojmë rëndësi dhe të meditojmë në të, pa harruar dhe praktikimin e asaj që na kërkohet.

Devotshmëria o vëllezër është vetë feja e Allahut të Madhëruar, është një fjalë përmbledhëse që përmban gjithë të mirat.

Devotshmëria është; besimi, udhëzimi, islami, bamirësia, dobia dhe përmirësimi.

Feja e Allahut u quajt devotshmëri, sepse ai që udhëzohet dhe përqëndrohet në këtë fe, ruhet nga dënimi dhe zemërimi i Allahut si në këtë botë ashtu dhe në botën tjetër.

Devotshmëria është mjeti më i përshtatshëm për të fituar çdo të mirë në këtë botë dhe në botën tjetër, në të njëjtën kohë është mjeti që të largon nga çdo e keqe në këtë botë dhe në botën tjetër.

Prandaj, Allahu shpesh herë e përmend atë në librin e Tij famëlartë, gjithashtu edhe Profeti (paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të) në hadithet e tij.

Tek ajetet që përmendin devotshmërinë, janë edhe fjalët e Allahut në fillim të sures Nisa, ku thotë: “O ju njerëz, të jeni të devotshëm ndaj Zotit tuaj i Cili u krijoi nga një vete…”

Në këtë ajet, Allahu i Madhëruar i urdhëron të gjithë njerëzit që ti frikësohen Atij, ashtu siç është shprehur në suren Bekare, ku thotë: “O ju njërëz, adhurojeni Zotin tuaj”. Ai i urdhëron njerëzit që ta adhurojnë Atë, në të njëjtën kohë u kërkon që ti frikësohen Atij, sepse devotshmëria është adhurim ndaj Allahut ashtu siç është adhurimi devotshmëri.

Devotshmëria është bindja ndaj Allahut të Madhëruar dhe Profetit (paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të), duke ia kushtuar adhurimin me sinqeritet vetëm Allahut dhe askujt tjetër përveç Tij, duke praktikuar urdhërat e duke lënë të ndaluarat, d.m.th. duke qëndruar në kufijtë që ka caktuar Allahu.

Ky pra është adhurimi ndaj Allahut dhe devotshmëria ndaj Tij, ky është besimi ku të gjitha së bashku do të thonë; islam, bamirësi, udhëzim dhe përmirësim.

Ai që i frikësohet Allahut është ai që e adhuron dhe e njëson Atë, është ai që përqëndrohet në rrugën e Tij, është besimtari musliman, është bamirësi, ndërsa i udhëzuari është njeriu i mirë.

Në një ajet tjetër, Allahu i Madhëruar thotë: “O ju njerëz, frikësojuni Allahut se me të vërtetë dridhja pranë katastrofës së kijametit është një llahtari e madhe.”

Në një ajet tjetër, thotë: “O ju njerëz, bëhuni të devotshëm ndaj Allahut dhe frikësojuni asaj dite kur prindi nuk mund ti bëjë dobi fëmijës së tij, e as fëmija nuk mund ti bëjë dobi asnjë send prindit të tij.”

Gjithashtu thotë: “O ju njerëz, vërtet Ne u krijuam prej një mashkulli dhe një femre, ju bëmë popuj e fise në mënyrë që të njiheni mes vete, e ska dyshim se tek Allahu më i ndershmi ndër ju është ai që është më i devotshmi.”

Në një ajet tjetër, përsëri thotë: “O ju njerëz, kujtoni begatitë që u dhuroi Allahu. A ka ndonjë që u furnizon nga qielli përpos Allahut?”

Gjithashtu thotë: “Përgatituni me furnizim, e furnizimi më i mirë është devotshmëria.”

Në këtë ajet, Allahu i Madhëruar na tregoi se përgatitja më e mirë është devotshmëria, sepse furnizimi më i mirë me të cilin njeriu takon Allahun dhe bashkëpunon me Të në këtë botë, është devotshmëria.

D.m.th. është përgatitja më e madhe dhe më e dobishme, për shkak se devotshmëri do të thotë bindje ndaj Allahut dhe Profetit (paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të), sinqeriteti dhe vërtetësia në punë duke iu përmbajtur kufijve që ka vënë Allahu e duke iu larguar gjërave që Ai ka ndaluar, me shpresë në shpërblimin e Tij dhe me frikë nga ndëshkimi i Tij.

Pra, kështu realizohet devotshmëria (frikë-respekti).

Takua vjen nga fjala arabe uikaje, që do të thotë “pengesë”, sepse njeriu duke adhuruar Zotin e duke praktikuar urdhërat e Tij, duke qëndruar në kufijtë që Ai ka vënë, të gjitha këto bëhen pengesë që ta ruajnë këtë njeri nga dënimi dhe zemërimi i Allahut të Madhëruar, si në këtë botë ashtu dhe në botën tjetër.

Për shkak të devotshmërisë, Allahu ka përgatitur çdo të mirë në këtë botë dhe në botën tjetër.

Në një ajet, Allahu i Madhëruar thotë: “E kush i frikësohet Allahut, atij Allahu i hap rrugë dhe e furnizon prej nga nuk e kupton.”

Çfarë mbetet pas kësaj? “E kush i frikësohet Allahut, atij Allahu i hap rrugë…”, ky ajet përfshin të mirat e dunjasë dhe të ahiretit, pra, devotshmëria është mënyra më e mirë për tu çliruar nga vështirësitë e kësaj bote dhe të botës tjetër.

Duhet të dini se vështirësia më e madhe është ajo e ditës së gjykimit, ditës së madhe ku do të ndodhë gjykimi dhe shpërblimi.

Ai që i frikësohet Allahut, Allahu do ta shpëtojë atë nga vështirësitë e asaj dite duke e futur në radhët e njerëzve të gëzuar e të shpëtuar, pikërisht në vendin e dinjitetit (xhenetit).

Në një ajet tjetër, Allahu i Madhëruar thotë: “E kush i frikësohet Allahut, Ai atij do t’ia lehtësojë punët.”

Me këtë ajet, Allahu i Madhëruar na sqaron se devotshmëria është mjeti më i mirë për lehtësimin e punëve dhe daljen nga çdo vështirësi, si në këtë botë ashtu dhe në botën tjetër. Nuk mund të harrohet dhe furnizimi andej nga ai nuk e pret, e këtu është për qëllim furnizimi në këtë botë dhe në botën tjetër.

Rizku më i mirë që ndodhet në botën tjetër, është të fitosh xhenetin dhe të shpëtosh nga zjarri.

Allahu i Madhëruar duke treguar për rëndësinë e devotshmërisë, thotë: “E kush e ka frikë Allahun, Ai atij ia shlyen të këqiat  dhe ia shton shpërblimin.”

Kur një i devotshëm triumfon duke dalë nga vështirësitë, e duke u furnizuar nga nuk e pret, shtoja kësaj dhe lehtësimin e punëve, shlyerjes së mëkateve dhe shtimit të shpërblimit, atëherë më tregoni çfarë mbetet pas kësaj për të thënë? Nuk ka dyshim se ai ka arritur çdo të mirë.

Tek shtimi i shpërblimit që sapo u përmend, në ajet është për qëllim hyrja në xhenet dhe shpëtimi nga zjarri.

Allahu i Madhëruar u ka premtuar të devotshmëve lloj-lloj mirësish, dhe na ka treguar në shumë ajete se kjo devotshmëri do ti shpierë ata në vendin e krenarisë dhe dinjitetit, i cili është xheneti.

Në suren Hixhr, Allahu i Madhëruar thotë: “Vërtet, të devotshmit do të jenë në xhenete mes burimeve. “Hyni në to të shpëtuar dhe të siguruar.” Ne hoqëm prej zemrave të tyre çdo urrejtje, e ashtu të vëllazëruar qëndrojnë në mbështetëse përballë njëri-tjetrit. Aty nuk kanë kurrfarë lodhje dhe nuk do të nxirren kurrë prej tij (xhenetit).”

Ky është përfundimi i njerëzve të devotshëm: “Vërtet, të devotshmit do të jenë në xhenete mes burimeve.”

Do të jenë në kopshte në të cilat ndodhet çdo e mirë që shpirti e do dhe syri kënaqet me të, shtoi kësaj kënaqësie dhe përjetësinë. Në të ka dhe burime uji të cilat të bëjnë të qetësohesh, dhe shërim për atë që pi prej tyre.

Në xhenet janë dhe lumenjtë e rrjedhshëm, e pas gjithë këtyre të mirave u thuhet “Hyni në to të shpëtuar dhe të siguruar.”

(Të shpëtuar) Nga çdo e keqe siç është; sëmundja, vdekja, brengat dhe pikëllimet të cilat e lëndojnë njeriun.

Pra, banorët e xhenetit janë në kulmin u lumturisë, qetësisë, sigurisë dhe shëndetit.

Pas kësaj, Allahu i Madhëruar thotë: “(Të siguruar)  D.m.th. të siguruar nga çdo e keqe që urren njeriu, i sigurtë nga vdekja, i sigurtë në vendin ku është sepse nuk shkatërrohet asnjëherë, i siguruar nga lëndimet, siç janë; uria, etja, e shumë e shumë të tjera prej të cilave frikësohet njeriu.

Më pas, Allahu i Madhëruar thotë:  “Ne hoqëm prej zemrave të tyre çdo urrejtje.”

Mund të ndodhë që njeriu në këtë botë të ketë ndonjë zënkë me dikë tjetër, për shkak të armiqësive, padrejtësive dhe arrogancës, por në ditën e gjykimit kjo urrejtje do të hiqet nga zemrat e besimtarëve, madje do të hiqet çdo shkak që të shpie drejt smirës, urrejtjes, arrogancës dhe ngatërresave që ndodhin ndërmjet vëllezërve, të gjitha këto do të largohen dhe do të shkatërrohen.

Xheneti është vendi i dashurisë, harmonisë, kënaqësisë, sigurisë, bashkjetesës dhe pastërtisë shpirtërore nga çdo e keqe; “E ashtu të vëllazëruar qëndrojnë në mbështetëse përballë njëri-tjetrit”.

Në vendet ku qëndrojnë, janë përballë njëri-tjetrit e nuk ja kthejnë shpinën njëri-tjetrit.

“Aty nuk kanë kurrfarë lodhje dhe nuk do të nxirren kurrë prej tij (xhenetit).”

Ndërsa në suren Duhan, Allahu i Madhëruar thotë: “Vërtet të devotshmit janë në vende të qeta, janë në xhenete dhe në burime që rrjedhin, veshin rroba të mëndafshta e kadifeje të ulur përballë njëri-tjetrit. Kështu edhe i martojmë me bardhoshe symëdha (me hyri). Aty kërkojnë tu ofrohet çdo lloj peme e aty janë të sigurtë, aty nuk e përjetojnë vdekjen përveç asaj të parës në dunja. Ata i shpëtoi Allahu nga vuajtjet e xhehenemit, të gjitha këto janë dhuratë nga Zoti yt e ai është shpërblimi më i madh.”

Kjo është gjendja e njerëzve të devotshëm: “Vërtet, të devotshmit janë në vende të qeta.” Pra, janë në xhenet. Thuhet vend i qetë sepse nuk i kaplon vdekja, shqetësimet, problemet, lëndimet nga armiqtë dhe nuk lëndohet me gjëra që e lëndojnë njeriun.

Më pas, këtë fjalë Allahu e sqaroi duke thënë:  “Janë në xhenete dhe në burime që rrjedhin, veshin rroba të mëndafshta e kadifeje të ulur përballë njëri-tjetrit. Kështu edhe i martojmë me bardhoshe symëdha (me hyri). Aty kërkojnë tu ofrohet çdo lloj peme e aty janë të sigurtë.”

Vendi ku qëndrojnë është i sigurtë, gjithashtu edhe ata janë të sigurtë, pra vendi është i sigurtë sepse nuk mund të  prishet apo të ketë difekt. Përveç kësaj, ata janë të sigururar nga çdo lëndim, siç është; vdekja, sëmundja dhe pikëllimi, pra nga çdo gjë që mund ta lëndojë njeriun.

Gjithashtu, janë të ruajtur nga lëndimet e pasngrënies, sepse njeriu pas ngrënies mund të lëndohet nga tejngopja, apo nga vetë ushqimi i cili mund të mos jetë i përshtatshëm, apo nga ndonjë gjë që ka rënë në ushqim që e dëmton atë, pra, këto lëndime nuk ekzistojnë tek banorët e xhenetit.

Ata hanë, pinë dhe gëzojnë me gjëra të ndryshme, janë të sigurtë nga çdo lëndim që mund tu kanoset.

Janë të sigurtë nga çdo lëndim, prandaj nuk lëndohen në ushqim, pirje apo veshje. Gjithashtu, nuk lëndohen në vendin ku qëndrojnë dhe banojnë, d.m.th. janë të sigurtë nga çdo e keqe.

Pas kësaj, Allahu i Madhëruar thotë: “Aty nuk e përjetojnë vdekjen…”. Janë të gjallë përjetësisht, nuk vdesin dhe nuk lëvizin nga ai vend, në kundërshtim me jetën e kësaj bote në të cilën ekziston vdekja dhe lëvizja nga një vend në një vend tjetër. Njeriu mund të largohet nga vendbanimi i tij, mund ti prishet shtëpia, apo mund ti duket një shtëpi tjetër më e mirë se ajo ku ndodhet, mund ti dalin shkaqe të ndryshme që ta detyrojnë të braktisë shtëpinë në të cilën ndodhet.

Ndërsa banorët e xhenetit janë në vende të përhershme, sepse ato janë të pajisura me gjithë të mirat dhe janë të përsosura, gjë e cila nuk i detyron ata të shpërngulen nga një vend në tjetrin.

Gjithashtu, ata nuk vdesin kurrë. Për këtë Profeti (paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të) në një hadith të saktë të transmetuar nga Muslimi, thotë: Kur të hyjnë banorët e xhenetit në xhenet, do të thërrasë një thirrës nga ana e Allahut të Madhëruar, e do të thotë: “O banorët e xhenetit, ajo që u jepet është që të jetoni përjetësisht e të mos vdisni asnjëherë, të jeni të shëndetshëm e të mos u kaplojë sëmundja asnjëherë, të jeni gjithmonë të rinj e të mos plakeni asnjëherë, gjithmonë të jeni të kënaqur dhe të mos pikëlloheni asnjëherë.

Kështu do thuhet ditën e gjykimit kur të hyjnë në xhenet.

Në suren Dharijat, Allahu i Madhëruar thotë: “Të devotshmit janë në kopshte dhe burime, të kënaqur me atë që u ka dhuruar Zoti i tyre, ata edhe më parë ishin vepërmirë.”

Të kënaqur sepse shfrytëzojnë mirësitë e Zotit që ua dhuroi, por pse ndodh e gjithë kjo?

E fituan këtë mirësi sepse në jetën e kësaj bote ishin vepërmirë, ishin të drejtuar në bindjen ndaj Allahut.

Pas kësaj, Allahu tregon disa nga veprat që ata bënin në këtë botë, duke thënë: “Ata ishin që natën flinin pak, dhe në kohën e agimit kërkonin falje për mëkatet e tyre. Dhe në pasurinë e tyre kishin caktuar të drejtë për lypësin dhe për të ngratin.”

Në grupin e veprave që bënin, përmendi namazin e natës dhe kërkimin e faljes në fund të natës.

Disa nga të parët tanë të mirë, kanë thënë: Ata e zgjasnin namazin deri para mëngjesit, e pas kësaj uleshin dhe kërkonin falje.

Pra, namaz nate i shoqëruar me qëndrim të gjatë në këmbë, me dua, me lutje, e më pas me kërkim falje i mbyllnin punët e tyre, pendoheshin tek Allahu sikur të ishin kriminela apo të ishin neglizhentë ndaj adhurimeve. E bënin këtë sepse nuk donin ti shihnin punët e tyre si të mëdha, apo të bëheshin mendjemëdhenj.

Edhe pse ata punonin dhe mundoheshin shumë në këtë botë, sërish kërkonin falje pandërprerë nga frika e dënimit, nga frika se mos u ktheheshin punët mbrapsht.

Duke treguar për këta njerëz, në suren Muminun Allahu i Madhëruar thotë: “Vërtet, ata që ndaj Madhërisë së Zotit të tyre kanë frikë, ata të cilët u besojnë argumenteve të Zotit të tyre, dhe ata të cilët nuk i përshkruajnë shok Zotit të tyre. Dhe ata të cilët japin nga ajo që kanë (punojnë dhe veprojnë gjërat që u kërkohen), e përsëri zemrat e tyre i kanë të frikësuara (punojnë dhe nuk mburren e as nuk përmendin gjërat që punuan, por përkundrazi, ata punojnë dhe bëjnë adhurime, e zemrat e tyre përsëri janë të frikësuara se mos ndoshta këto punë u kthehen mbrapsht, për shkak të ndonjë neglizhence apo mangësie, apo si rrjedhojë e ndonjë gabimi që mund të kenë bërë, pa harruar dhe mundin për të bërë adhurime), sepse e dinë se një ditë do të kthehen tek Allahu.”

Besimi se një ditë do të kthehen tek Zoti i tyre, e se Ai do ti shpërblejë për veprat që kanë bërë, i nxiti ata të frikësoheshin për veprat e tyre se mos nuk janë të sinqerta për hirë të Tij, apo ngase nuk i kanë arritur kushtet e pranimit tek Allahu.

Çfarë u solli këtyre njerëzve ky pranim dhe kjo frikë, për mospranimin e punëve të tyre?

Allahu i Madhëruar, pas kësaj thotë: “Të tillët janë duke nxituar drejt të mirave dhe të parët do ti arrijnë ato.”

Për shkak të frikë-respektit, ndrojtjes dhe besimit të tyre të plotë, ata nxituan drejt punëve të mira, nxituan drejt të mirave dhe të parët i arritën ato.

Nxituan duke vënë përpara sinqeritetin, besimin dhe frikë-respektin, duke i arritur ato që deshën.

Ndërsa në suren Tur, Allahu i Madhëruar thotë: “Të devotshmit janë në kopshte e në begati, të kënaqur me atë që u dha Zoti i tyre dhe që i ruajti nga vuajtja e xhehenemit.”

Pra, të devotshmit janë në xhenete dhe në begati.

Në suren Kalem, Allahu i Madhëruar thotë: “Është e sigurtë se për të devotshmit do të ketë kopshte të begatshme tek Zoti i tyre.”

Gjithashtu, në suren Murselat thotë: “Nuk ka dyshim se të devotshmit do të jenë nën hije dhe pranë burimeve, aty kanë pemë çfarë të dëshirojnë.”

Pra, Allahu i Madhëruar ka përgatitur çdo të mirë mbi devotshmërinë, këtë e ka bërë me devotshmërinë e jo me farefisin, pasuritë, apo me vendet e tyre të punës, e as me ato gjëra të cilat i konsiderojnë të mëdha, e as dhënia pas kësaj bote.

Pak më parë përmendëm se si Allahu tregoi në suren Huxhurat, se lidhjet farefisnore nuk i afrojnë njerëzit tek Allahu.

Për këtë, Allahu i Madhëruar thotë: “O ju njerëz, vërtet Ne u krijuam prej një mashkulli dhe një femre, u bëmë popuj e fise që të njiheni ndërmjet veti.” Nuk tha që të mburreni, gjithashtu nuk tha që të fitoni xhenetin, por tha “që të njiheni ndërmjet veti.” Pas kësaj, tha: “E nuk ka dyshim se më i ndershmi në mesin tuaj është më i devotshmi.”

Pra, ndershmëria nuk është me pasuri apo me farefis, gjithashtu nuk arrihet me pozitë në mesin e njerëzve apo me punësimet joshëse etj.

Ndershëmria e vërtetë arrihet me devotshmëri; “E nuk ka dyshim se më i ndershmi në mesin tuaj është më i devotshmi.”

Në një hadith të saktë, thuhet se një herë kur Profeti (paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të) ishte i ulur tek njerëzit, aty pranë kaloi një njeri që konsiderohej nga njerëzit e ndershëm dhe me famë. Profeti (paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të) në këtë rast iu drejtua të pranishmëve duke u thënë: Çfarë mendimi keni për këtë person? Thanë: Ky është nga njerëzit e ndershëm dhe me pozitë, nëse kërkon të martohet e meriton që ta martojnë, e nëse ndërmjetëson ti pranohet ndërmjetësimi, dhe kur të flasë ti dëgjohet fjala. Profeti (paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të) kur i dëgjoi këto fjalë, heshti. Aty kaloi një njeri i varfër musliman, d.m.th. i devotshëm. Profeti (paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të) i pyeti të pranishmit: Çfarë mendoni për këtë njeri? I thanë: Ky është njëri nga të varfërit e muslimanëve. Nëse kërkon të martohet meriton të mos e martojnë, nëse ndërmjetëson të mos i pranohet ndërmjetësimi, dhe kur të flasë të mos i dëgjohen fjlaët.

Pas kësaj, Profeti (paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të) tha: Ky që patë tani, është më i mirë se ai edhe sikur toka të jetë e mbushur me njerëz të atillë.

Pse i tha këto fjalë? Sepse ndryshimi është vetëm me devotshmëri dhe besim. I pari ishte nga njerëzit e ndershëm, por nuk ishte i devotshëm, ndërsa i dyti ishte nga të varfërit e muslimanëve, por ishte nga të devotshmit e tyre. Prandaj dhe Profeti (paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të) tha për të: Është më i mirë se ai edhe sikur toka të jetë e mbushur me njerëz të atillë.

Kjo na tregon rëndësinë e devotshmërisë dhe adhurimit, të cilat janë e vetmja peshore matëse tek Allahu i Madhëruar, e nuk ekziston peshojë tjetër përpos kësaj që thamë.

Peshorja tek Allahu është që të jesh i devotshëm, i bindur ndaj Allahut, i përqëndruar në fenë tënde, tu largohesh ndalesave që ti ka ndaluar Allahu, të qëndrosh e të mos i kalosh kufijtë e Allahut.

Kjo devotshmëri forcohet, plotësohet dhe përqëndrohet me vazhdueshmërinë e robit nën frikën ndaj Allahut, përkujdesit të tij ndaj urdhërave të Allahut, largimit nga ndalesat e Allahut,  dhe qëndrimit të tij në kufijtë që ka caktuar Allahu.

Sa më shumë ti ruajë njeriu këto që thamë, devotshmëria e tij ndaj Allahut bëhet më e plotë. Në të kundërtën, sa herë që ti rrëshqasë këmba në ndonjë gjë e cila e hidhëron Allahun, devotshmëria pakësohet dhe dobësohet.

Ky pra është udhëzimi dhe besimi, siç ka thënë ehli suneti dhe xhemati; besimi është fjalë dhe vepër, shtohet dhe pakësohet, shtohet me adhurime dhe pakësohet me gabime.

Të njëjtat fjalë thuhen edhe për devotshmërinë; ajo është fjalë dhe punë, shtohet dhe pakësohet, sepse devotshmëria është vetë besimi.

Në disa shprehje të tjera të ehli sunetit, thuhet; besimi është fjalë, punë dhe akide (besim).

Me fjalë të tjera: Besimi është të shprehurit me gjuhë, punë me gjymtyrë, dhe besim me zemër. Të gjitha këto janë terma të ehli sunetit.

Prandaj; besimi, devotshmëria, udhëzimi, islami, bamirësia dhe përmirësimi, të gjitha këto janë fjalë dhe vepra, fjalë të zemrës dhe të gjuhës. Gjithashtu, janë punë të zemrës dhe të gjymtyrëve.

Me adhurime forcohet dhe pastrohet besimi, devotshmëria plotësohet derisa të arrijë majat më të larta, ndërsa çdo gabim e pakëson besimin dhe devotshmërinë sipas shtimit dhe pakësimit të mëkateve.

Sipas zellit dhe përpjekjes së besimtarit, në devotshmërinë ndaj Allahut e qëndrimit të tij në kufijtë që ka caktuar Allahu, ndrojtja që të mos e kaplojë hidhërimi i Tij dhe duke pasur gjithmonë parasysh mbikqyrjen e Allahut, në këtë mënyrë plotësohet devotshmëria dhe besimi i tij, plotësohet islami, bamirësia dhe udhëzimi i tij.

Në të kundërtën, sa herë që bie në ndonjë kundërshtim, qoftë në fjalë apo në vepër, patjetër që besimi do të pakësohet ndërsa devotshmëria do të dobësohet, gjithashtu edhe bamirësia pakësohet sipas gradës së kundërshtimit që ai bën.

Madje, kur shpeshtohen dhe shumohen kundërshtimet ndaj Allahut, arrin puna deri sa mbetet një pjesë shumë e vogël nga ky besim.

Më e keqe se kjo, është kur bie në ndonjë kundërshtim që e largon besimin përfundimisht, siç është; praktikimi i njërës nga gjërat që e prishin dhe e shkatërrojnë islamin e njeriut.

Prandaj, nëse ky njeri praktikon një vepër që konsiderohet shkatërruese prej shkatërrueseve të Islamit, në këtë rast besimi dhe devotshmëria largohen përfundimisht nga ky njeri, duke u kthyer në një dezertor që shijon përjetësisht zjarrin e xhehenemit, nëse ai vdes në këtë gjendje.

Nga kjo që thamë, çdo nxënës dije e kupton rrezikshmërinë e kësaj çështjeje, gjithashtu kupton se një problemi të tillë duhet ti kushtojmë shumë vëmendje.

Duhet të kuptojmë, se kjo dunja është vendi i punës dhe i konkurencës ndërmjet të vërtetës dhe të kotës, është vendi i rreziqeve.

Në një hadith të saktë, Profeti (paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të) thotë: Nxitoni në punë të mira, sepse do tu vijnë sprova që ngjasojnë me pjesët e errëta të natës. Në një version tjetër, thotë: Vraponi në punë të mira, sepse do tu vijnë sprova si pjesët e errëta të natës, derisa njeriu gdhihet musliman e ngryset jomusliman e mohues, ose ngryset besimtar dhe gdhihet jobesimtar e mohues. Do e shesë fenë e tij me nje plaçkë të kësaj bote.

Kështu transmetohet hadithi nga i dërguari i Allahut (paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të).

Sa besimtarë u gdhinë e u ngrysën jobesimtarë! Sa besimtarë u ngrysën e u gdhinë jobesimtarë! Nuk ka fuqi e as forcë përveç në Allahun e Madhëruar!

Pse ndodh kjo? Për disa arsye, siç është; sharja e Allahut apo e Profetit (paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të), shpifja për fenë dhe librin e Allahut, tallja me fenë e Allahut të Madhëruar, apo tallja me xhenetin, zjarrin, namazin, agjërimin, zekatin, haxhin, apo me gjëra të tjera.

Si përfundim, nëse bie në këto gabime ai konsiderohet i dalë nga feja duke iu bërë të lejuara gjaku dhe pasuria, me përjashtim nëse ai pendohet dhe kthehet.

Në gjërat që të largojnë përfundimisht nga feja e Allahut, është mohimi i detyrave që u ka caktuar Allahu njerëzve, detyrat e njohura në fe, p.sh. të mohojë domosdoshmërinë e dy  dëshmive, apo të mohojë njësimin dhe pastrimin e fesë për Allahun duke thënë; nuk është problem të adhurohen idhujt e statujat në vend të Allahut, duke përfunduar kështu në shirk të madh.

Të mohojë besimin në Profetin (paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të), ose të shprehet duke thënë; ky profet nuk është dërguar për të gjithë njerëzit por vetëm për arabët, siç shprehen disa çifut dhe të krishterë të huaj.

Konsiderohet i dalë nga feja edhe atëherë kur mohon domosdoshmërinë e faljes së namazit, apo dhënies së zekatit, agjërimin dhe haxhin kur janë mundësitë. Apo të mohojë lejimin e xhihadit, ndalimin e zinasë, alkolit, mosrespektit ndaj prindërve, ndërprerjen e lidhjeve farefisnore, e shumë të tjera ku mohimi i njërës prej tyre është dezertim nga Islami. Pra, njëra nga këto çështje e çrrënjos besimin nga rrënjët e tij. Të njëjtën gjë bën dhe me devotshmërinë duke e çrrënjosur atë, ndërsa ai që i bën këto mohime mbetet mohues dezertor, i lejohet gjaku dhe pasuria, Allahu na ruajtë të gjithëve.

Profeti (paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të) në një hadith të tij thotë: Kush ndërron fenë e tij, vriteni.

Pra, çështja është e rrezikshme, në këtë botë besimtarit i del si detyrë që të ketë kujdes e gjithmonë duhet ta shoqërojë frika nga Allahu i Madhëruar. Duhet të jetë i përëndruar në rrugën e drejtë duke ruajtur fenë e tij.

Nga gjërat që të nxjerrin nga feja është dhe lënia e namazit me qëllim, edhe nëse e pranon domosdoshmërinë e tij e thotë se namazi është obligim, por nuk e fal atë dhe nuk e vret mendjen.

Në çështjen që po cekim kanë rënë në kundërshtim dijetarët, një grup prej tyre kanë thënë; konsiderohet dezertor mohues edhe nëse e pranon domosdoshmërinë e tij.

Një pjesë tjetër kanë thënë; nuk kosiderohet dezertor derisa të mohojë domosdoshmërinë e faljes së tij, por përsëri ka rënë në kufër të vogël e jo në atë të madhin, shtoi kësaj se gjynahu që ka bërë është më i madh se imoraliteti dhe pirja e alkolit, apo të ngjashmet me to.

Mendimi i saktë është se; ai konsiderohet mohues edhe nëse nuk e mohon domosdoshmërinë e faljes së tij, është kufër i madh që të nxjerr nga Islami.

E themi këtë duke u mbështetur në shumë argumente, siç është fjala e Profetit (paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të) të cilën e transmeton imam Ahmedi dhe autorët e suneneve. Transmetohet nga Burejdete se Profeti (paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të) ka thënë: Marrëveshja ndërmjet nesh dhe atyre ka lidhje me namazin. Ai që e lë dhe nuk e falë atë, ai konsiderohet i dalë nga feja.

Gjithashtu, është fjala e Profetit (paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të) të cilën e tranmeton Muslimi nga Xhabiri se Profeti (paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të) ka thënë: Ndërmjet burrit, kufrit dhe shirkut, qëndron lënia e namazit.

Këto dy hadithe dhe shumë argumente të tjera, janë argument i ngritur nga Allahu për çdo individ që e lë namazin, edhe nëse nuk e mohon domosdoshmërinë e faljes së tij. Këtë që thamë e ka shprehur edhe Abdullah bin Shekijk el Ukajli me sahabë të tjerë, se lënia e namazit është kufër. Prandaj, na del detyrë që të kemi kujdes dhe të këshillojmë për këtë namaz, ta ruajmë atë pa harruar dhe këshillimin që të jemi të përqëndruar në fenë e Allahut. Të mos i ndahemi devotshmërisë dhe gjërave që e forcojnë atë, siç është bindja ndaj Allahut dhe Profetit të Tij (paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të).

Duhet pasur kujdes nga mëkatet dhe nga gjërat që e pakësojnë dhe dobësojnë këtë devotshmëri, siç janë gjynahet etj.

Lus Allahun e Madhëruar me emrat e Tij të bukur dhe atributet e Tij të larta, të na japë sukses të gjithëve në gjërat që e gëzojnë Atë! Gjithashtu, e lus Atë që të na mundësojë përqëndrim të mirëfilltë në fenë e Tij dhe të na mundësojë të gjithëve ta përmendim, ta falenderojmë dhe ta adhurojmë në mënyrën më të mirë. Të na japë sukses në bindjen ndaj Tij dhe ndaj të dërguarit (paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të), të na bëjë nga ata që lidhen ngushtë me devotshmërinë ndaj Tij deri në momentin kur ta takojmë Atë. Vërtet, Allahu është Bamirës dhe Fisnik. Së fundi, përshëndetjet dhe nderimet më të përzemërta ia dërgojmë robit dhe të dërguarit të Tij, Muhamedit (paqja dhe nderimet e Allahut qofshin mbi të), familjes, shokëve të tij dhe gjithë atyre që e ndjekin.

Allahu e shpërbleftë shejhun tonë të ndershëm me shpërblimet më të mira, e për fjalët që tha lusim Allahun t’ia vendosë në peshoret e punëve të mira. Lusim Allahun që këto fjalë të na bëjnë dobi, vërtet Allahu i dëgjon lutjet dhe i pranon ato.

Perktheu Fatjon Isufi

Përktheu: Shuajb Rexha

Ai u rrit në një familje plot vlera dhe të angazhuar me diturinë fetare. Filloi në mësimin e Kuranit në moshë të hershme derisa e përfundoi memorizimin e tij në moshën tetë vjecare, si dhe mësoi përmendësh një sërë librash në lëmi të ndryshme akoma pa arritur moshën e pubertetit. Shejhu shprehet në lidhje me këtë duke thënë: Nuk fillonim studimin e një lënde pa e mësuar përmendësh fillimisht atë lëndë.
Po ashtu thotë: Në rininë time, lexoja dhe shkruaja deri në agim dhe flija vetëm pak në drekë.
Më pas ai doli nga atdheu i tij në moshën 21 vjecare emigrues për shkak të kolonizatorit francez.

Shujuhët e tij nga të cilët e mori diturinë:
1) Daja i tij shejhu Muhamed bin Ahmed bin Tekij el Ensarij, i cili njihej me nofkën:Mësuesi i fëmijëve, për shkak se ishte i përkushtuar tërësisht mësimit të fëmijëve në memorizimin e Kuranit. Tek ai mësoi Nahue dhe Sarf ( Dy degët e rregullave të gjuhës arabe)
2) Djali i xhaxhait të tij, alameja i kohës së tij, dijetari ekspert, shejhu Musa bin Kisaij el Ensarij
3) Xhaxhai i tij Muhamed bin Ahmed Bin Muhamed, i njohur me nofkën: Deti, për shkak të diturisë të tij të madhe. Tek ai mësoi lëndët e Usul Fikhut dhe të Tefsirit. Gjithashtu dëgjoi tek ai transmetimin e haditheve të librit el Mueta, Sahihun e Buhariut, Sahihun e Muslimit, dhe Sunenin e Ebu Daudit

4) Shejhu Hamud bin Muhamed, tek i cili lexoi lëndën e Usul fikhut, Tefsirit dhe Filozofisë.
Shujuhët e tij në Meke:
5) Shejhu el alameh Muhamed Abdurrazak Hamzah
6) Shejhu el alameh  muhadithi, Abdulhak el Hashimij el Hindij
7) Shejhu el alameh muhadithi Hasen el Meshat
8) Shejhu el alameh Muhamed Emin esh-Shinkitij
9) Shejhu el Arabij en-Nijanij

10)Shejhu Muhamed Emin el Xhelij
11) Shejhu Hamid el Fekij
Më pas shejhu në vitin 1371 h, iu bashkangjit Darul Ulum në Medine në degën e hadithit.
Shujuhët e shejhut në Medine:

12) Shejhu el alameh Muhamed bin Abdullah bin Mahmud el Medenij
13) Shejhu el alameh Muhamed bin Turkij en-Nexhdij, tek i cili lexoi  librin el Mueta
14) Shejhu Muhamed Hajalil en-Nexhdij
15) Shejhu, el alameh, historiani, Muhamed Hafidh bin Musa Humejd, tek i cili lexoi librin Sunenu Nesai dhe për të cilin mori dëshmi (ixhazeh)
16) Shejhu Amar el Megribij
Pavarësisht kërkimit të diturisë tek dijetarë të shumtë, ai nuk ndërpritej kurrë nga leximi i librave në shtëpi, sic tregon djali i tij AbdulEuel: Shejhu kur ishte në shtëpi, shpeshherë në kohën e drekës merrte një libër cfarëdo nga biblioteka e tij dhe ulej në sallonin e shtëpisë dhe lexonte me zë të lartë, me një melodi të vecantë, sipas metodës së vendlindjes së tij.

Disa nga shujuhët nga të cilët ka marrë dëshmi (ixhazeh):

1- El alameh muhadithi Ubejdullah Rrahmani .

2 - Shejhu Abdulhafidh  Filistini.

3 – Shejhu Kasim bin Abdulxhebar  .

4 – Shejhu el alameh Hamud Tuejxhiri.

5 – El alameh Muhadithi Abdulhak el Hashimi .
Shejhu shprehet në lidhje me marrjen e dëshmive të shumta: Unë kam marrë dëshmi në cdo fushë të diturisë, saqë dhe në inxhinieri.

Kthimi i shejhut në Meke:
Shejhu pasiqë mbaroi studimet në Darul ulum, u kthye në Meke, për tu caktuar mësues aty.
Periudha e qëndrimit të shejhut në Rijad:
Më pas shejhu kreu obligimin e haxhit dhe u caktua mësues fillimisht në Institutin Imamud-daueh në Rijad, i cili sapo ishte themeluar, ku qëndroi nga viti 1375 h deri në 1378 h, më pas u caktua profesor në Fakultetin e Sheriatit po në Rijad, ku qëndroi nga viti 1379 h deri në 1384 h.
Shejhu shprehet në lidhje me këtë dhe thotë: Ditët e qëndrimit tim në Rijad kanë qenë ditë të arta. Gjithashtu thotë: Më thoshte një shejhu im: Patjetër duhet të udhëtosh në zonën e Nexhdit, sepse të jetosh mes tyre të duket sikur po jeton mes sahabëve, për shkak të dijetarëve të shumtë aty dhe akides së pastër të tyre.

Rikthimi i shejhut në Medine:
Më pas shejhu u transferua në Medine për tu caktuar profesor në Universitetin Islamik, ku dha mësim deri në vitin 1410 h, kur doli në pension.
Kur po planifikohej themelimi i Universitetit Islamik, kishte mendime të ndryshme se në cilin qytet të vendosej dhe shejhu ishte një nga ata që i sugjeruan shejhut muftiut Muhamed bin Ibrahim Ali Shejh, që të ngrihej në Medine, saqë shejh Hamadi i tha: Në Medine ka pasur dhe më parë Universitet Islamik, ai ishte Ebu Bekri që përfaqësonte arabët, Bilali që përfaqësonte etiopiasit, Selmani që përfaqësonte persët, e kështu me rradhë.

Udhëtimet e shejhut:

Shejhu ka udhëtuar në një numër të madh vendesh të ndryshme, duke qenë kjo një nga gjërat më të dëshiruara për shejhun, saqë thoshte: E kisha vendosur që ta vizitoja të gjithë botën, deri në Kinë, por nuk mu mundësua dicka e tillë.
Shejhu ka udhëtuar në Evropë, Afrikë, Azinë Lindore, Sham, Marok, Indi, etj. Madje shejhu ka shkruar një libër të vecantë me përshtypjet dhe mbresat e tij rreth këtyre udhëtimeve, të cilin e ka quajtur: er-Rihlatul ensarijeh
Nga angazhimet e shejhut në rradhët e diturisë :
Shejhu ishte anëtar i këshillit drejtues të qendrës së studimeve kërkimore në shërbim të Sunetit Profetik dhe jetës së Profetit, që ndodhet në Medine, si dhe
ishte anëtar i bordit mbikqyrës në lidhje me cështjet e xhamisë Profetike.
Biblioteka e famshme e shejhut:
Shejhu ishte i dalluar për bibliotekën e tij personale të pasur. Fillimisht nisi themelimin e bibliotekës së tij në vitin 1367 h, duke qenë përfshirëse e të gjitha fushave dhe lëmive, por në vitin 1373 h, ia dhuroi të gjithën xhaxhait të tij, ndaj e filloi nga e para themelimin e bibliotekës së tij. Ishte i apasionuar pas librave ndaj përpiqej të blinte librat e të gjithë dijetarëve të njohur, duke e kompletuar cdo ditë e më shumë në të gjitha fushat e diturisë. Ai nuk kursehej në këtë aspekt .
Njëherë bleu librin el Kamil të ibn Adiut, në Turqi në vlerën e 1000 rijalëve, ndërkohë që rroga e tij mujore ishte 1000 rijal. Po ashtu bleu librin Tarihul Dimeshk të Ibn Asakirit për 7000 rijal.
I donte shumë librat dhe vecanërisht ato që kishin të bëjnë me fushën e akides dhe hadithit, shejhu shprehet në lidhje me këtë duke thënë: Librat për mua janë më të dashur se sa pallatet mbretërore.
Nuk kishte libër që të botohej, vecse shejhu do ishte nga të parët që do e blinte, duke pasur një lidhje të vazhdueshme dhe të fortë me botën e botimeve, si dhe sa herë që takohej me nxënësit e dijes që e vizitonin, pyetjet e para kishin të bëjnë me librat e rinj të botuar apo të recensuar, etj. Një vecori e rrallë e bibliotekës së tij ishte përkushtimi i shejhut ndaj dorëshkrimeve dhe përpjekjet e vecanta për sigurimin e sa më shumë dorëshkrimeve nga të gjitha anët e botës ku gjendeshin ato. Vetë shejhu shprehet në lidhje me këtë duke thënë: Sa herë që shihja ndonjë dorëshkrim e kopjoja. Po ashtu thotë: Kam ndenjur në bibliotekën e Xhamisë Profetike shtatë vjet duke kopjuar me dorë librat që gjendeshin aty, sepse në atë kohë nuk kishte fotokopje. Gjithashtu thotë: Unë i kam dhënë Universitetit Islamik 400 dorëshkrime, një pjesë prej tyre të kopjuara me shkrimin tim.

Librat që shejhu shkroi:
1) Belegatul Kasij ued-Danij fi teraxhim shujuh Taberanij ( Furnizmi i të afërmit dhe të largëtit në lidhje me biografitë e shujuhëve të Taberaniut)
2) Raf`ul esa anil mudtari ile ramjil xhimari bil mesa ( Largimi i sikletit nga ai që është i detyruar të gjuajë gurët (në haxh) pas perëndimit të diellit)
3) Raf`ul ishtibah an hadith men sala fi mesxhidij erbeine salah ( Sqarimi i dilemës rreth hadithit: Kush fal në xhaminë time 40 namaze)
4) Tahkikul kauli fi hadith: Men medat alejhi hamsetu eauam ue hue ganij ue lem jehuxh (Thënia vendimtare në lidhje me hadithin: Kujt i kalojnë pesë vjet dhe nuk e kryen haxhin megjithëse është i pasur)

5) Keshfus-sitri ama uerade fis-seferi ilel kabr ( Zbulimi i të vërtetës në lidhje me cfarë është transmetuar për udhëtimin tek varret)

6) el Ilan biene leamrij lejset minel ejman ( Bërja me dije se thënia: leamrij, nuk është prej betimeve) .

7) Akidetul imami Ebil Hasen el Esharij (Akideja e Imamit bul Hasen el Esharij).

8) El Exhuibetul uefijeh ala esiletil elfijeh ( Përgjigjet e plota rreth pyetjeve në lidhje me librin El Elfijeh).

9) Fet-hul uehab fijmen ushtuhira minel muhadithine minel elkab ( Suksesi nga Dhuruesi në lidhje me sqarimin e atyre muhadithëve që kanë qenë të njohur me nofka)
10) It-hafu dheuij er-rusuh bimen urife bit-tedlisi minesh-shujuh (Dhurata për të specializuarit, në lidhje me dallimin e atyre shujuhëve që njihen për tedlis)
11) Janiuth-themer fi mustalahi ehlil ether ( Vjelja e fryteve në lidhje me terminologjinë e dijetarëve të hadithit)                                                            (Ky libër së shpejti do jetë i gatshëm për lexuesin shqiptar)

12) Tuhfetul kariu biesanidel ensarij (Dhuratë lexuesit, zinxhirët e transmetimit të Ensariut).

13) Teufikul Barij fir-radi alel Gumarij (Suksesi i Krijuesit në kundërpërgjigjen ndaj Gumarit).

14) Tehkiku dhejlid-diuan lidh-Dhehebij ( Recensimi i shtojcës së librit ed-Diuan të imam Dhehebiut) .

15) Tehkiku Diuani ed-duafa lidh-Dhehebij (Recensimi i librit Diuanud-Duafa të  imam Dehebiut).
16) Tuhfetus-sail an saumil murdi uel hamil ( Dhuratë pyetësit në lidhje me agjërimin e shtatëzënës dhe gjidhënëses)
17) Sebilu er-rushdi fi tahrixhi ehadithil Bidajeti Ibn Rushd (Rruga e drejtë në verifikimin e haditheve të librit El Bidajeh të Ibn Rrushdit)
Shejhu ka marrë pjesë së bashku me Ibn Kasimin në përmbledhjen e fetvave të Ibn Tejmijes në librin Mexhmual Fetaua

Nxënësit e shejhut:
Shejhu padyshim ka një numër të madh nxënësish, saqë konsiderohej profesori simbol në Universitetin Islamik për shkak të kohës së gjatë dhe të pandërprerë në mësimdhënie.
Nga nxënësit e shejhut përmendim:
1) Atijeh Muhamed Salim
2) Bekr Ebu Zejd
3) Rabia bin Hadij el Medkhalij
4) Salih Ali Shejh
5) Ali bin Nasir Fakihi
6) Salih bin Sad es-Suhejmij
7) Umer bin Hasen Felateh
8) Uesijullah Abasij
9) Abdullah Xhibrini
10) Abdurrazak Bedr
11) Mehfudhu Rahman Zejn
12) Musaid er-Rashid
13) Alij bin Hasen el Halebi

14) Felah bin Ismail
15) Basim Xheuabirah
Nga këshillat dhe thëniet e tij të arta:
Sa shumë është shkruar dhe sa pak po lexohet.
Kam vënë re se nxënësit e dijes në këtë kohë nuk studiojnë sëbashku (të ripërsërisin, rikujtojnë, ndihmojnë njëri tjetrin në kërkim)
I drejtohej nxënësve të dijes: Merrni librin Adabus-sami` uel mutealim (Edukata e nxënësit të dijes) të Ibn Xhemeah dhe lexoni cdo ditë një kapitull prej tij.
Mos lexoni shumë në librat që kanë mendime të largëta nga e vërteta dhe  vecime (pra që ka rënë ndesh me pjesën dërrmuese të dijetarëve apo me të gjithë ata)
Sot nxënësit e dijes i ka mashtruar armiku kafir duke i larguar nga kërkimi i diturisë me përkushtim, ndërkohë që ata sot më shumë se kurrë e kanë detyrë të kërkojnë diturinë me zell.
Në lidhje me gratë thoshte: Në kohën tonë janë dalluar për zell, aktivitet në davet dhe gatishmëri për studim të diturisë.
Në lidhje me davetin thoshte: Është një fushë që nuk duhet të përfshihet në të përvecse atyre që janë të ditur.
Në lidhje me dijetarët thoshte: Dijetarët duhet tu flasin njerëzve aq sa kuptojnë dhe të mos i fusin nëpër qorrsokaqe.
Në lidhje me xhematin ihuanul muslimin thoshte: Mos iu afroni atyre, sepse i gjithë kapitali i tyre janë vetëm hamendësimet  dhe dilemat.
Thoshte: Kjo kohë është koha e paqartësisë dhe dyshimeve, sidomos pas fitnes që ndodhi në Meke, ndaj unë veproj sipas hadithit të dobët: “Ruajuni nga njerëzit nëpërmjet paragjykimit” dhe tregohem i rezervuar nga shumë njerëz të kësaj kohe dhe në mënyrë të vecantë të rinjtë.
Thoshte në lidhje me atë që sot emërtohet si Rigjallërim, Rizgjim : Ky nuk është rigjallërim por shkujdesje nga kërkim i diturisë.

Vdekja e shejhut:
Shejhu u sëmur natën e 23 të Ramazanit të vitit 1417 h dhe vazhdoi t`i rëndohej sëmundja derisa i erdhi exheli në datën 21/6/1418 h.
Namazi i xhenazesë iu fal në Xhaminë Profetike pas namazit të ikindisë, në të njëjtën ditë të vdekjes, në praninë e një numri të madh dijetarësh dhe dashamirës të Sunetit, gjykatësish, njerëzish me poste, profesorësh të të gjitha kategorive, nxënësish të dijes, duke qenë një nga shembujt që i përfshin thënia e imam Ahmedit drejtuar bidatcinjve: Dita dalluese mes nesh e jush është dita kur të na falet xhenazeja.

Allahu e mëshiroftë shejhun dhe e strehoftë në xhenetet e Tij të begata, e lusim Allahun të na bëjë dobi me diturinë që la pas.
Marrë nga Përmbledhja e Biografisë së muhadithit Hamad el Ensarij, shkruar nga AbdulEuel bin Hamad el Ensarij dhe nga biografia e shkruar nga Ebu AbdulHalik Eshraf

Përktheu:  Shuajb Rexha

Prezantimi dhe aprovimi nga dijetari i nderuar:

Abdulaziz ibën Abdil-lah ibën Baz (Allahu e mëshiroftë).

Muftiu i përgjithshëm i Mbretërisë së Arabisë Saudite.

Vazhdon ….

Së shtati : Allahu i Madhëruar nuk ka nevojë për namazin tonë, por jemi ne që kemi nevojë të falemi për Të, se Ai është më i Pasuri (i Lirë nga çdo nevojë). «O njerëz ! Jeni ju nevojtarë për Allahun, ndërsa Allahu është më i Pasuri ( i Lirë nga çdo nevojë ), Zotëruesi i gjithë lavdërimeve. Po të donte, Ai mund t’ju shkatërronte dhe sillte krijim të ri. Dhe kjo nuk është e vështirë për Allahun.» ( El-Fatir 15 -17 ).

Ai i krijoi njerëzit të zhveshur, këmbëzbathur, duarbosh, trupdobët dhe mendjengushtë, që nuk dallonin hurmën nga prushi dhe nuk zotëronin për vete asnjë dobi dhe asnjë dëm. Ai i ushqeu dhe i forcoi, i mbështeti me shëndet, logjikë dhe pasuri, u dhuroi gjithçka në qiej dhe tokë dhe u solli begatitë e Tij të dukshme dhe të padukshme.

A mos mendon, se pas këtyre gjërave të shumta që dhuroi (ndërkohë, që Ai është Sunduesi i çdo gjëje dhe në Dorë të Tij është gjithçka në qiej dhe tokë), të ketë nevojë për namazin tonë?Jo, kurrsesi, por namazi ynë është një njoftim i dukshëm i dashurisë që ne kemi për Të, është pohim për mirësitë e Tij dhe falënderim për begatitë e Tij. Atyre që shpërfillin çështjen e namazit, Allahu u ka dhënë begati siç na ka dhënë edhe neve, ndoshta u ka dhënë edhe më tepër, por ne e pohojmë mirësinë e Tij kurse ata e mohojnë. Ata harruan ditën e lindjes së tyre, ditën që nuk kishin asgjë. Ata janë të pavëmendshëm për ditën e vdekjes së tyre, ditën që do t’u lënë trashëgimtarëve të tyre atë, që grumbulluan, që të begatohen dhe t’u kërkohet llogari për të. Ata u treguan të guximshëm ndaj Allahut dhe përbuzën adhurimin e Tij, (kështu do të gjejnë gjynah). «Me të vërtet, se ata të cilët e përbuzin adhurimin ndaj Meje, padyshim që do të hyjnë në xhehenem me poshtërim.» (Gafir  60).

Përse ia detyrove vetes tënde Islamin – o ti që ke lënë namazin – përderisa nuk ke nevojë për të?! Dhe përse nuk falesh nëse je i sigurt me të?! A të vjen keq të të thonë: Se ti je fetar që i frikësohesh Allahut? A të pëlqen  të të thonë: Ti je i prishur dhe i shthurur, që kundërshton Allahun? Si u bindesh urdhrave të kryetarëve të tu dhe kundërshton urdhrat e Allahut? A mos vallë kryetarët e tu janë më të vlefshëm për ty dhe më të rëndësishëm se Allahu? Allahu është më i Larti dhe më Madhështori.

Husejn ibën Ubejd, hyri tek i Dërguari i Allahut (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) duke e qortuar dhe kritikuar, në kohën që i Dërguari i Allahut (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) sfidoi kurejshët, përbuzi ëndrrat dhe dëshirat e tyre dhe kur shau të adhuruarit e tyre. I Dërguari (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) ngriti faktin ndaj tij, dhe refuzoi mendimet e tij boshe me fjalë të vërteta. E më pas ai u nënshtrua dhe besoi, por para kësaj ngjarjeje, zemra e tij ishte më e ashpër se guri. Profeti (paqja dhe bekimi qofshin mbi të) i tha: “O Husejn! Sa zota adhuron?” Iu përgjigj: Shtatë në tokë dhe një në qiell! I tha: “Kur të godet ndonjë fatkeqësi kujt i lutesh?” Tha: Atij që është në qiell. I tha “Kur të shkatërrohet pasuria kujt i lutesh?” Tha: Atij që është në qiell. I tha: “Vetëm Ai të përgjigjet dhe ti i bën Atij shok në adhurim? O Husejn! Prano Islamin të shpëtosh.»

Dhe unë po të them ty o musliman, që ke lënë namazin, që ke harruar Atë që të mbikqyr dhe atë që të pret: Falu, të shpëtosh nga dënimi i ashpër i Allahut. Është turp për ty ta lutësh Allahun kur ke fatkeqësi dhe ta lësh pas dore kur je në mirëqënie e begati.

Së teti: Ajo që përfiton nga namazi yt është gjithë mirësia. Përfiton ti dhe vëllezërit e tu muslimanë. A nuk dëshiron që Allahu të të falë ty gjynahet që i ke vepruar?  Profeti (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) thotë: «A t’ju njoftoj për atë me të cilën Allahu fshin gabimet dhe lartëson gradët?» I thanë: Patjetër, o i Dërguar i Allahut. Tha: «Plotësimi i abdes’hit edhe kur ka vështirësi, hapat e shumtë për në xhami, pritja e namazit pas namazit, ky është qëndrimi në luftë.» E nëse Allahu të fal gjynahet, do të gëzohen vëllezërit e tu muslimanë, sepse ata duan për ty atë që duan për veten e tyre.  Dobitë e namazit janë shumë më tepër nga sa mund të numëroj dikush, që numëron ose që i rregjistron me penë. Namazi është çështje që i përket Allahut dhe Ai ua vendosi adhurim robëve të Tij: «Thuaju robëve të Mi që kanë besuar se ata duhet  të kryejnë plotësisht faljen e përcaktuar.»(Ibrahim 31)

Ai mblodhi në të gjithë mirësitë, me fjalën më letrare dhe shprehjen më të shkurtër: «Vërtet që falja e namazit parandalon nga çdo vepër e papëlqyer dhe e padrejtë.» (El-Ankebut 45).

Çdo njeri ka të drejtë të numëroj veçoritë e namazit aq sa dëshiron brenda kësaj hapësire, e nëse nuk mundet t’i numëroj të gjitha, të paktën të kujtoj disa prej tyre.

Nëse i jep fund të ndyrës në veten tënde dhe e shkul nga rrënjët në veprimet e tua, atëherë ke shpëtuar fenë tënde, ke pastruar veten tënde, ke rregulluar zemrën tënde, ke shpëtuar gjymtyrët e tu dhe do të kesh mbarëvajtje në çështjet e tua. Nëse e largon të urryerën dhe të padrejtën duke ua prerë litarët, i ke dhënë fund këtij mikrobi shkatërrues në ndërtimin e shoqërisë tënde. Kështu ke siguruar fenë tënde, veten tënde dhe fëmijët e tu.

Namazi është ndihmues në raste fatkeqësish, ai është zgjidhje për problemet dhe ngatërresat.

“Dhe kërkoni ndihmë me durim dhe me falje (namaz), e është e vërtetë se kjo është tejet e rëndë dhe e vështirë, përveç atyre që janë të frikësuar”(El-Bekareh 45)

Namazi është rehatim për mendjen dhe trupin tend, nga hallet e jetës dhe lodhja e punëve. Ai luan rolin kryesor në forcimin e lidhjes mes muslimanëve dhe barazinë mes njerëzve. Ai ruan rendin  dhe regjimin, lartësimin mbi këdo që është në dynja, zbrazjen e zemrës nga epshet dhe dëshirat, pastrimin e vetes nga armiqësia dhe dinakëria, ruajtjen e gjuhës, mbrojtjen e shikimit dhe dëgjimit, thjeshtësinë dhe edukimin, ushtrimin e kryerjes së të drejtave dhe vënien ne zbatim të urdhrave në lehtësi dhe vështirësi.

Unë nuk dyshoj aspak se namazi përmban edhe dobi fizike, që përfitohen nga format e tij të veçanta, në qëndrimin në këmbë, në ruku, në sexhde, si dhe në uljen që na e vendosi Allahu si adhurim, edhe pse për ne mund të jenë të panjohura këto dobi.

Muslimanët e parë i pranonin me zemër të hapur urdhrat e Allahut të Lartësuar, pa kërkuar arsyet dhe motivet e tyre. Ata i zbatonin pa pyetur dhe pa kërkuar shpjegime dhe hollësi. Por dobësia e penguesit fetar në vetet e njerëzve, bëri që predikuesit që merren me udhëzimin dhe drejtimin e fillestarëve të mendoheshin thellë, duke u sforcuar si tepër, për të nxjerrë në pah aq sa mundet prej mirësive dhe veçorive në fenë islame. Ata i vendosën këto, para syve të fillestarëve, si vendosja e dirhemit (monedhë argjendi) në dorë, e megjithatë pak prej tyre përfitojnë dhe pak prej tyre falënderojnë.

O musliman !

Këshilla ime për ty është të falesh dhe t’i ruash namazet duke i falur në kohën e tyre. Për Allahun, askush nuk mund të të bëj dobi tek Allahu. Askush nuk e merr përsipër gjynahun tënd, askush nuk polemizon me Allahun për ty, dhe askush nuk e shmang hakmarrjen e Tij kur të vijë tek ty. Nuk do të të bëj dobi as fëmija dhe as pasuria. Nuk do të kesh gjithnjë pozitën dhe rininë tënde. Ti do të pendohesh për pakujdesinë tënde ditën, që nuk të bën dobi pendimi. Ti do të të vijë vdekja papritur dhe do të jesh i pavëmendshëm ndaj saj.Përgatitu mirë, përqëndrohu dhe merr mësim nga ata që ishin para teje.

Dije, se gjëja e parë për të cilën do të pyetet robi Ditën e Kijametit është namazi. Nëse ka pë të qenë në rregull do të pyetet për ato që janë pas tij si: Zekati, agjërimi dhe haxhi. Nëse ai refuzohet nuk ka për t’u pyetur për asnjë gjë të mirë pas namazit, edhe pse jep zekat, agjëron dhe kryen haxhin.

Dije, se kush lë namazin qëllimisht, nuk justifikohet nga Allahu i Lartësuar dhe i Dërguari i Tij (paqja dhe bekimi qofshin mbi të).

Bëj Kujdes, të mos jesh prej muslimanëve të rremë, që falin një namaz dhe lënë disa të tjerë. As prej atyre që thonë: Nuk është kryesor namazi, por e rëndësishme është të kesh zemër të pastër e të mos mashtrosh të tjerët. Ata pretendojnë se nuk e zemërojnë Allahun, as të Dërguarin e Tij dhe as besimtarët: «Nuk ka dyshim se ata të cilët e zemërojnë Allahun dhe të Dërguarin e Tij, Allahu i ka mallkuar në Dynja dhe në jetën  e Fundit dhe ka përgatitur për ta vuajtje poshtëruese. Edhe ata të cilët zemërojnë padrejtësisht besimtarët dhe besimtaret, mbajnë mbi vete krimin e të shpifurit dhe gjynah të qartë.» (El-Ahzab 57-58). Çfarë e zemëron më shumë Allahun se kundërshtimi i Tij? Çfarë e zemëron më shumë të Dërguarin se kundërshtimi i tij?! Çfarë i zemëron më shumë besimtarët se pakujdesia me fenë e tyre dhe ndjekja e një rruge tjetër veç rrugës së tyre?!

Nëse sheh disa njerëz që falen dhe veprojnë gjynahe, dije mirë se ata nuk janë të pagabueshëm dhe gjynahet e tyre nuk kanë aspak lidhje me namazin e tyre.

Ti nuk je ngarkuar t’u kërkosh llogari atyre dhe nuk do të të kërkohet llogari për ta. Madje të jesh i sigurt, se një ditë ata do t’i lënë punët e këqija. Ti bëhu më i mirë se ata, bëhu shembull dhe këshillues për ta. Bëhu prej atyre që namazi i ndalon nga të urryerat dhe mos u bë prej atyre që namazi nuk u shton gjë tjetër veç largimit nga Allahu.

Nëse je i logjikshëm, falu. Për Allahun, një i logjikshëm nuk e lë kurrë namazin.

Bëj kujdes, të mos bëhesh prej atyre, që nuk i përdorin mendjet dhe shqisat në atë që u sjell dobi, por ndjekin epshet dhe shejtanët e tyre. Allahu i Lartësuar përkujton pakujdesinë e tyre dhe i nënçmon duke thënë: «Ata kanë në vete zemra me të cilat nuk kuptojnë, ata kanë në vete sy me të cilat nuk shohin, ata kanë në vete veshë me të cilët nuk dëgjojnë. Ata janë si bagëti. Jo, akoma më keq. Ata janë krejt të pamend e të hutuar.» (Al-A’raf 179).

Falu! Nëse je i lirë dhe fisnik, e mos ndiq njerëzit që kanë devijuar e dalë. Mos u mashtro me shumicën e të shkatërruarve.

Falu! Nëse je nga ata, që ruajnë të bukurën dhe falënderojnë të mirën e të drejtën.

Falu! Nëse je i çiltër në Islamin tënd. Mos i kundërshto punët e tua me fjalët e tua dhe të bëhesh prej munafikëve (hipokritëve  që shfaqin Islamin dhe fshehin mosbesimin).

Falu! Nëse e do vetveten, që ta shpëtosh nesër nga dënimi i dhimbshëm.

Bëj kujdes! Mos këmbëngul dhe vazhdon në gabimin tënd, e mashtrohesh nga shejtani që të bën të harrosh Allahun, e më pas të jesh prej të humburve.

Falu! Nëse je respektues i prindërve të tu; Që Allahu të pranoj lutjen tënde dhe kërkimin tënd për faljen tyre.

Falu! Nëse i do fëmijët e tu dhe bëhu shembull i mirë për ta. Si shpreson që ata të rriten me Islam kur ti vetë nuk e zbaton? A të pëlqen – duke qenë se ti i do fort ata – që t’i shohësh nesër të lëvizin në zjarr?

Falu! Nëse je besnik për gruan tënde, i do të mirën asaj dhe shpreson që të shpëtoj. A mos mendon se ajo do falet nëse ti nuk falesh?! A të nderon fakti që ajo të jetë besimtare e devotshme, ndërsa ti jeton i prishur dhe i çrregullt? Si të sigurohet ajo për besnikërinë tënde nëse nuk je besnik me prindërit dhe fëmijët e tu?

Falu! Nëse je i sinqertë për atdheun tënd, se ai që nuk është i mirë për fenë e tij nuk është i mirë as për atdheun e tij.

Si t’ua mbroj Allahu njerëzve atdheun e tyre, kur ata e kundërshtojnë dhe mohojnë begatitë e Tij? Tek jehudët, atë gjykim që dha për ta, e dha sepse lanë namazin dhe vepruan gjëra të urryera dhe të papëlqyera.

Falu! Nëse e do Allahun e Lartësuar, sepse ai që do dikë nuk ndien kënaqësi vetëm se, me veçimin dhe takimin me atë që do. Kështu le të jetë namazi yt një pjesë e veçimit dhe takimit tënd me Të.

Falu! Nëse e ke frikë Allahun Madhështor; se Ai e kërcënoi atë që nuk falet me zjarr. Ndërsa ti, o i mjerë, nuk ke mundësi të durosh as nxehtësinë e diellit dhe si do bësh me zjarrin?! Zjarri i dynjasë është vetëm një pjesë nga shtatëdhjetë pjesët e zjarrit të Ahiretit (jetës tjetër). Zjarri i Ahiretit është i zi dhe i errët dhe njeriu ecën në të shtatëdhjetë vjet, sa të arrijë shtratin dhe fundin e tij.

O shoku im! A të gëzon fakti, që të të thonë Ditën e Kjametit se: Ti je prej kriminelëve; Sepse nuk ishe prej namazlinjve. A të pëlqen t’u thotë Allahu Hakmarrës melekëve të Tij të ashpër: «(Do t’u thuhet): Kapeni atë dhe lidheni në pranga; Pastaj hidheni në zjarrin flakërues. Pastaj lidheni atë me  zinxhir të gjatë shtatëdhjetë kutë.» (El-Hakkah 30-32).

A nuk je dakord me mua, se lënia e namazit është gjynah? Atëherë, pse e lë atë?!

A mos vallë ke ndonjë besë nga Allahu i Lartmadhëruar, që do të të falë ty? A nuk e ke dëgjuar se si i është drejtuar Allahu të Dërguarit të Tij (paqja qoftë mbi të) : «Thuaj: Kam frikë ndëshkimin e Ditës së Madhe nëse e kundërshtoj dhe nuk i bindem Zotit tim.» ( En-A’am 15 ).

Kush është më i nderuar tek Allahu, ti apo i Dërguari i Tij? Nëse në pikëpamjen tënde, i Dërguari është më i nderuar – dhe kjo është e vërteta – atëherë pse ai i frikësohet Zotit të tij, ndërsa ti nuk i frikësohesh?!

O ti i vetëdijshëm! Sikur të të kërcënoj ndonjë polic do të shqetësoheshe jashtë mase, sikur të të kërcënoj udhëheqësi nuk do të të rrinte i qetë kapaku i syrit nga frika, sikur të të kërcënonte i plotfuqishmi i një vendi do të të thyej shpina nga ankthi dhe tmerri. Atëherë, si do të ndiesh nëse të kërcënon Hakmarrësi i Gjithëfuqishëm?! Ku do të shkosh dhe kush do të të mbroj nga Ai?!

A mos vallë do të të shpëtojnë arsyeja dhe të qarët kur të shohësh zjarrin me sytë e tu? Çfarë dobie do të depozitosh për Ahiretin tënd në dynja nëse nuk falesh? Dhe ç’humbje do kesh nëse falesh? Si është më mirë për ty: Të jesh me të lumturit në Xhennet apo me të dëshpëruarit në zjarr?

Falu! Se nuk je dikush që nuk ka nevojë për Allahun e Lartmadhëruar. Njihe Atë në mirëqënie të të njohi në vështirësi.

Falu! Dhe mos ji musliman deklarues me fjalë që adresohesh tek Islami, ndërkohë që ai është larg teje. Bëj kujdes, se mos bëhesh shkak për shembjen dhe shkatërrimin e tij. Mburru fuqishëm me Islamin tend, si ai që krenohet dhe thotë:

“Babai im është Islami, e nuk kam baba tjetër veç tij

nëse ata mburren me Kejsin dhe Temimin”

Falu! Që të jesh mburojë për vëllezërit e tu muslimanë dhe të pakësosh numrin e munafikëve.

Falu! Të kënaqësh Mëshiruesin, të mërzitësh shejtanin dhe të zmbrapsësh kurthin e dinakëve.

Falu! Se namazi është dritë që largon errësirën e devijimit dhe të kotës, vendos udhëzimin dhe të vërtetën në zemër, ndriçon errësirën e varrit tënd dhe të shkëlqen ballin me dritë Ditën e Kijametit.

Falu! Se namazi luan rolin më të madh në ndalimin tënd nga gjynahet dhe është pengesa më e ashpër për shejtanin dhe epshet.

Falu! Se llogaria është e vështirë dhe kërkuesi i llogarisë është i Plotfuqishëm për çdo gjë. Dije, se Ditën e Kjametit edhe kafshët kur të shohin se çfarë është përgatitur për njerëzit prej ndëshkimeve dhe vështirësive do të thonë: “O bijtë e Ademit! Gjithë falënderimet dhe lavdërimet i takojnë Allahut, që nuk na bëri si ju. Ne, as Xhennet shpresojmë dhe as nga ndëshkimi nuk trembemi.” Atë ditë, krimineli dëshiron të jetë baltë.

Së fundi: O vëllai im musliman! Falu! Unë për vete falem dhe dëshiroj të mirën për ty aq sa e dëshiroj për veten time, përderisa ti je vellai im në Islam.

Falu! Duke iu bindur Allahut në fjalën e Tij: «Ndiqni rreptësisht faljen (pesë kohët e detyruara) e sidomos faljen e mesit (faljen e pasdites, Asrin). Dhe qëndroni para Allahut me bindje e përkushtim.» (El-Bekareh 238) Dhe duke u frikësuar se mos mblidhesh në grupin e mosbesimtarëve. I Dërguari i Allahut (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) thotë në një hadith të saktë          «Besa e lidhur midis nesh dhe atyre është namazi, dhe kush e lë atë ka mohuar.»

Falu! Se për Atë, i Cili nuk ka të adhuruar të merituar tjetër përveç Tij, unë jam prej këshilluesve për ty. Allahu na bëftë prej atyre që dëgjojnë fjalët dhe ndjekin më të mirën.

Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi zotërinë dhe profetin tonë Muhammed dhe familjen e tij. Gjithë falënderimet dhe lavdërimet i takojnë Allahut, Zotit të botëve.

Përshtati në shqip Bledar Ali

“ Pretenduesi i dickaje duhet të sjellë fakt vërtetues, ndërsa refuzuesi (pala e akuzuar) mjafton të betohet”.
Sa fjalë madhështore dhe gjithëpërfshirëse e ngjarjeve të larmishme dhe ndodhive të ndryshme që hasen mes njerëzve, qoftë në të drejtat individuale, apo në lidhje me pasuritë dhe borxhet, sa herë që ndodh konflikt, mosmarrëveshje apo paqartësi !
Ky është parim që u jep përgjigje të gjithë këtyre problemeve, duke gjykuar se pretenduesi (akuzuesi) duhet të sjellë fakt vërtetues për akuzën e tij, ndërsa pala tjetër (i akuzuari) mjafton që të betohet kundra asaj akuze, përderisa akuzuesi nuk sjell dot fakte dhe argumente vërtetuese.
Ky parim përfshin cështje të ndryshme, prej tyre përmendim shembujt e mëposhtëm:
1) Nëse dikush pretendon një të drejtë ndaj dikujt, qoftë në lidhje me gjakun apo pasurinë apo dicka tjetër, duke mos sjellë fakte, dhe i akuzuari e mohon akuzën e ngritur ndaj tij.
2) Nëse është i pohuar (i vërtetuar) një obligim tek një person ndaj një tjetri dhe më pas ai (i pari) pretendon shlyerjen e atij obligimi ose mos ekzistencën etij, ndërsa i zoti i të drejtës e mohon që t`i jetë kthyer e drejta (merret në konsideratë thënia e mohuesit).
3) Nëse është pohuar ( vërtetuar) pronësia e dikujt mbi dicka dhe më pas pretendon dikush tjetër pronësinë e asaj gjëje, ndërkohë që pronari e mohon dicka të tillë (merret për bazë thënia e pronarit të parë ).
4) Nëse dikujt i ishte lënë dicka në ruajtje në formë amaneti dhe më pas pretendon dëmtimin apo shkatërrimin e asaj pasurie, ndërkohë që pronari i asaj pasurie e refuzon këtë pretendim. Kjo cështje përfshin personin e autorizuar (uekilin),administratorin e vakfit (nadhiral uakf), kujdestarin e jetimit (uelijel jetim), bashkëpronarin në disa nga llojet e bashkëpunimit fitimprurës ( pra, kur këta pretendojnë shaktërrimin e pasurisë ndërkohë që pala tjetër e refuzon këtë pretendim).
5) Nëse personi ngarkohet me dëmshpërblimin e dickaje që dëmton në dëm të dikujt tjetër dhe më pas bie në mosmarrëveshje me të zotin e së drejtës në lidhje me përcaktimin e vlerës së zhdëmtimit, atëherë do merret për bazë fjala e tij.
6) Nëse dikush autorizohet për të administruar një pasuri të përbashkët mes tij dhe një tjetri, dhe gjatë kësaj kohe blen dicka ose merr me qera dicka dhe thotë se e ka marrë personalisht për veten e tij, ndërkohë që ortaku tjetër pretendon se ai veprim është i bashkangjitur me pasurinë e tyre, atëherë do merret në konsideratë thënia e të autorizuarit.
7) Nëse dy persona bien dakort për një lloj akti dhe e përfundojnë, më pas njëri pretendon se akti nuk është korrekt për shkak të mungesës së një kushti, apo një elementi bazik, apo një pengese, ndërkohë që tjetri e refuzon këtë pretendim, do merret në konsideratë thënia e atij që mbron vlefshmërinë e aktit.
8) Nëse dikush pretendon një kusht të caktuar ose një kufizim specifik ose një përshkrim të caktuar ose një afat, etj ndërkohë që pala tjetër e mohon këtë gjë të pretenduar, atëherë do merret në konsideratë thënia e mohuesit.
9) Nëse dikush pretendon prishjen e një akti, shitblerjeje ose qeraje ose martese, etj ndërkohë që pala tjetër e mohon dicka të tillë, do merret në konsideratë thënia e mohuesit.
10) Nëse dikush pretendon dicka shtesë apo mangësi në lidhje me një cështje për të cilën kishin rënë dakort që më parë, atëherë merret në konsideratë thënia e atij që nuk pranon shtesën apo mangësinë.
11) Nëse dikush ka mbi vete obligime pasurore ndaj të tjerëve për shkaqe të ndryshme (si psh borxh, zhdëmtim,mehr, etj) dhe shlyen një pjesë prej tyre ose ia fal një pjesë pala tjetër dhe më pas bien në mosmarrëveshje në lidhje me sasinë e shlyer apo të falur, do merret në konsideratë thënia e shlyerësit të obligimit ( në rastin e shlyerjes), ndërsa kur i falet do merret në konsideratë thënia e falësit.
12) Nëse dikush kryen një obligim (jo adhurim fizik) për një tjetër me nijet kthimi (pra ia lehtëson përkohësisht me kusht që më pas personi tia kthejë vlerën e shpenzuar), i takon që t`i kthehet vlera e shpenzuar,kurse nëse e ka kryer atë obligim pa nijet kthimi, nuk i takon asgjë.Nëse bien në mosmarrëveshje në lidhje me kushtin e kthimit, do merret në konsideratë thënia e e atij që ia kreu obligimin, nëse e kishte me nijet kthimi apo jo.
13) Në përgjithësi cështjet në të cilat njeriu pohon ndaj vetes obligime (borxhe, detyrime, etj), nëse ndodh mosmarrëveshje do merret në konsideratë thënia e pohuesit.
14) Në të gjitha llojet e mosmarrëveshjeve që ndodhin mes njerëzve, nëse njëra prej palëve ka një bazë ku mbështetet (psh parimin e mirënjohur që origjina është se njeriu nuk ka mbi vete obligime, përvecse me argument dhe fakt), atëherë do merret në konsideratë thënia e kësaj pale. Në të gjitha rastet në të cilat merret në konsideratë thënia e njërës palë, i mjafton kësaj pale që të betohet për vërtetësinë e thënies së tij, nqs pala tjetër nuk sjell argumente dhe fakte bindëse për të kundërtën.
15) Cështjet e dhuratave dhe cmimeve që ofrohen për personat kundrejt një pune apo shërbimi të caktuar, nëse ndodh mosmarrëveshje mes ofruesit dhe fituesit, do merret në konsideratë thënia e ofruesit të cmimit.
Duhet të kemi parasysh se në të gjitha rastet kur merret në konsideratë thënia e njërës palë, kemi kushtin që thënia e tij të mos jetë qartazi në kundërshtim me realitetin konkret apo atë realitet normal të zakonshëm që njihet mes njerëzve, sepse në këto raste hidhet poshtë fjala e tij dhe merret për bazë vlerësimi i njerëzve ekspertë apo me përvojë në atë fushë apo zakoni mbizotërues në atë bashkësi.
16) Cështjet në të cilat njeriu shprehet me nënkuptime, si psh në lirimin e robërve apo në divorc (psh i thotë bashkëshortes: ik në shtëpinë e prindërve të tu), etj, do merret për bazë qëllimi i folësit, nëse kishte për qëllim divorcin apo jo, lirimin nga robëria apo jo, etj.
17) Do merret në konsideratë thënia e gruas për gjykimet që kanë lidhje me cështjet e menstruacioneve apo të lehonisë apo të shtatzanisë, qoftë për pohimin e dickaje apo për mohimin e saj. Nëse ndodh mosmarrëveshje në këtë fushë dhe pala pretenduese nuk ka fakte, do merret për bazë thënia e gruas.

Marrë nga libri: el Fetaua es-sadijeh fq 445-447
Përktheu: Shuajb Rexha